Qərbi Asiya da geosiyasi gərginliklər Körfəz də yaşayan Hindistan vətəndaşlarını daha aşağı sığorta haqları və GST azadlıqları ilə cəlb edən Hindistan müddətli sığorta planlarına yönəldir. Əlaqələri yenidən tənzimləmək ümidləri Oman körfəzi ndə dənizçilərin ölümü ilə zərbə aldı | (Foto: Reuters) NYT Bu məqaləyə qulaq asın. Hindistan ın Baş naziri Narendra Modi nin çərşənbə günü G7 sammitində Prezident Tramp la görüşəcəyi gözlənilir. Bu görüş, ABŞ -ın ticarət gəmilərinə hücumları nəticəsində üç hindistanlı dənizçinin həlak olmasından cəmi bir həftə sonra baş verir ki, bu da ölkələr arasındakı əlaqələri daha da gərginləşdirib. Cənab Modi əlaqələri sabitləşdirməyə çalışa bilər, lakin onun vəzifəsi çətindir: irəli sürəcəyi hər hansı şikayət, İran müharibəsi nəticəsində zəifləmiş bir ölkədən, münaqişəni başlayan və onun Hindistan a təsirlərinə laqeyd görünən bir ölkəyə yönələcəkdir. Cənab Tramp ın Rusiya nefti aldığı üçün Hindistan a avqust ayında cərimə tarifi tətbiq etməsindən sonra neft tədarükünü əvəz etməkdə çətinlik çəkən Hindistan , Körfəz regionu ndan xam neft tədarükünə daha çox məhdudiyyətlərlə üzləşdi və bu da neft idxal edən ölkəni yanacaq böhranının astanasına gətirdi. Ticarət müqaviləsi əldə olunmamış qalıb. Əlaqələri yenidən tənzimləmək ümidləri Oman körfəzi ndə dənizçilərin ölümü ilə zərbə aldı. Hindistan mediası nda geniş şəkildə yayılan çərşənbə günü gözlənilən görüş, liderlər arasında 2025-ci ilin fevralından bəri ilk üzbəüz qarşılıqlı əlaqə olacaq. Cənab Modi Vaşinqton a səfər edərək cənab Tramp ı ikinci müddətinin əvvəlində təbrik etmişdi. O zaman qarşılıqlı xoş münasibət nümayiş etdirilmişdi. Son 16 ay ərzində Hindistan , Birləşmiş Ştatlar la yaxın əlaqələrinin gözlənilməz və bəzən döyüşkən cənab Tramp tərəfindən alt-üst edildiyini gördü. Onun administrasiyasının Hindistan bazarlarını açmaq və Birləşmiş Ştatlar dakı hindistanlı tələbələrə və işçilərə qeyri-mütənasib şəkildə təsir edən immiqrasiya siyasətlərini tətbiq etmək qətiyyəti Hindistan ın maraqlarına zərər verən hərəkətlər onun iqtisadiyyatına zərbə vurdu, qürurunu yaraladı və liderlər arasındakı şəxsi kimyanın dəyərinə şübhə saldı. ABŞ-Hindistan Biznes Şurası nın prezidenti və Hindistan dakı ABŞ Səfirliyi nin keçmiş müvəqqəti işlər vəkili Atul Keşap dedi: “Son 25 ildə Dehli və Vaşinqton arasındakı yaxınlaşmanın sürüşmə dövründən keçdiyi və potensial olaraq fərqlənməyə doğru gedə biləcəyi ilə bağlı əsaslı narahatlıq var.” O əlavə etdi ki, hər iki hökumət sonsuz danışıqlar səbəbindən son ticarət müqaviləsini gecikdirmək əvəzinə, rəqəmsal iqtisadiyyat və nüvə enerjisi kimi ümumi maraqları gücləndirmək üzərində işləməyə diqqət yetirməlidir. Cənab Tramp keçən il ölkələrə bir sıra tariflər tətbiq etdikdən sonra Hindistan Birləşmiş Ştatlar la yeni ticarət müqaviləsi danışıqlarında inadkar olmuş, uzun sürən müzakirələrlə ABŞ rəsmilərini məyus etmişdi. Lakin Dövlət Katibi Marko Rubio nun Hindistan a son səfəri zamanı imzalanan kritik minerallar müqaviləsi kimi son razılaşmalar əlaqələri bərpa etmək üçün bəzi səyləri göstərir. Cənab Tramp ın 2025-ci ilin mayında iki düşmən dörd günlük münaqişə apardıqdan sonra Hindistan və Pakistan arasında atəşkəsə vasitəçilik etməkdə israrı və cənab Modi nin bunu dəfələrlə qəbul etməkdən — və ya onu Nobel Sülh Mükafatı na namizəd göstərməkdən — imtina etməsi də sürtünmə yaratmışdır. Analitiklər həmçinin bildirdilər ki, Hindistan ın qürurunu udması və daha çevik olması faydalı ola bilər, əsasən də hələ Çin və ya Birləşmiş Ştatlar ın qlobal iqtisadiyyatı yenidən formalaşdırmaq üçün malik olduğu təsir gücünə malik olmadığı üçün. Vaşinqton da yerləşən beyin mərkəzi Hudson İnstitutu nun Cənubi Asiya üzrə mütəxəssisi və baş elmi işçisi Aparna Pande dedi: “ Birləşmiş Ştatlar la münasibətlər Hindistan ın ən vacib münasibətləridir.” Keçən həftə ABŞ qüvvələri Oman körfəzi ndə üç ticarət tankerini raketlərlə vurmuş, üç hindistanlı dənizçini öldürmüş, onlarla digərini isə xilas etmişdi. Birləşmiş Ştatlar tankerlərin İran a qarşı dəniz blokadasını pozduğunu bildirdi. Hücumlar Hindistan da böyük narazılığa səbəb oldu, burada insanlar ABŞ qüvvələrini tankerlərdəki digər hindistanlı dənizçilərin həyatını təhlükəyə atdıqlarına görə tənqid etdilər. Hindistan hökuməti Dehli dəki ABŞ Səfirliyi nin yüksək rütbəli diplomatına “güclü etiraz” bildirdiyini söylədi, lakin müxalifət partiyaları onu kifayət qədər iş görməməkdə ittiham etdilər. Həm Konqres Partiyası nın, həm də Parlamentin aşağı palatasında müxalifətin lideri Rahul Qandi , cənab Modi ni susduğuna görə tənqid edərək onu cənab Tramp ın “itaətkar qulu” adlandırdı. Ticarət və geosiyasət sahəsindəki pisləşən münasibətlərə baxmayaraq, hər iki güclü liderin performativ teatrı sosial mediada davam edir. Keçən həftə cənab Tramp cənab Modi ni Hindistan ın ən uzun müddət xidmət edən baş naziri olması münasibətilə təbrik etdi. “Və o, Böyük Biridir!” cənab Tramp Truth Social da yazdı. Cənab Modi tez-tez qarşılıq vermiş, lakin arxa planda münasibətlər gərgin olmuşdur. Keçən iyun ayında Kanada da keçirilən G7 sammitində cənab Modi və cənab Tramp telefonla danışdılar, çünki sonuncu erkən getmiş və cənab Tramp ın qayıtmaq dəvətini rədd etmişdi. Hindistan G7 -nin üzvü deyil, lakin dəvət olunan ölkələr arasındadır. Hindistan ın xarici siyasəti Birləşmiş Ştatlar ın onu vacib müttəfiq hesab etməsi ideyasına əsaslanmağa başlamışdı və cənab Tramp hakimiyyətə qayıtdıqda hər şeyin “öz-özünə idarəetmə rejimində” qalacağını gözləyirdi, deyə xanım Pande bildirdi. Lakin son bir il yarım ərzindəki uğursuzluqlar Hindistan ı “strateji muxtariyyət” adlanan müdafiə mövqeyinə qaytardı ki, bu da hər kəslə münasibətləri qoruyaraq öz maraqlarına uyğun gündəm izləmək deməkdir. Son aylarda Hindistan müqavilələr bağlamağa, ikitərəfli razılaşmalar imzalamağa, strateji tərəfdaşlıqlar yaratmağa və Fransa dan Slovakiya ya qədər ölkələrlə əlaqələri dərinləşdirməyə başlamışdır. Avropa İttifaqı ilə razılaşma bu yanaşmanın əlaməti kimi qəbul edildi. Və Hindistan hətta 2020-ci ildəki sərhəd toqquşmasından bəri donmuş olan Çin lə əlaqə xətlərini yenidən açaraq münasibətləri yumşaltdı. Analitiklər cənab Tramp və cənab Modi nin G7 çərçivəsindəki görüşündən optikadan başqa çox şey gözləmirlər, lakin görüşün olmaması daha pis bir siqnal verərdi. Cənab Keşap dedi ki, əlaqələri bərpa etmək və gücləndirmək üçün əsl iş pərdə arxasında görülməlidir. “İki demokratiyamızın doğru yolda qalması vacibdir.” Günün ən vacib xəbərlərini və fikirlərini qaçırmayın. Onları Telegram kanalımızdan əldə edin. İlk dəfə dərc edilib: 16 iyun 2026 | 16:34 IST