Birləşmiş Ştatlar və İran cümə günü İsveçrənin Cenevrə şəhərində müharibəyə son qoyan və 60 günlük danışıqlara başlayan Anlaşma Memorandumunu (MoU) imzalayacaqlar. Tədbir, 28 fevralda ABŞ-İsrailin Tehran a zərbələri ilə başlayan müharibədən bəri iki rəqib arasında vasitəçilikdə əsas rol oynamış Pakistan ın ev sahibliyi ilə keçiriləcək. Tövsiyə olunan hekayələr siyahısı 3 maddə siyahısı 1/3 Tramp deyir ki, gəmilər Hörmüz boğazı ndan “hərəkət etməyə başlayır” siyahısı 2/3 Livan daxildirmi? Ölkə şübhələrə baxmayaraq ABŞ-İran atəşkəsinə ümid edir siyahısı 3/3 Netanyahu deyir ki, İsrail Livan dakı işğal olunmuş torpaqları tərk etməyəcək siyahının sonu. Mərasimdə iki müharibə edən tərəfi və vasitəçini Cenevrə də hansı rəsmilərin təmsil edəcəyi hələ də bəlli olmasa da, tədbirin yeri əhəmiyyətlidir. Tez-tez dünyanın “Sülh Paytaxtı” adlandırılan Cenevrə , beynəlxalq diplomatik səylər üçün mərkəz rolunu oynamış və bir neçə sülh müqaviləsinin imzalanmasına ev sahibliyi etmişdir. Al Jazeera -ya danışan Amerika Alman Marşal Fondu nun görkəmli əməkdaşı İan Lesser , bu xüsusi razılaşmanın imzalanması üçün Cenevrə nin seçilməsində bir neçə başqa amilin də rol oynadığını bildirdi. O dedi: “ İsveçrə nin neytrallığı, Birləşmiş Millətlər Təşkilatı və çoxmillətli agentliklərin mövcudluğu, həmçinin Cenevrə dəki uyğun, təmkinli məkanlar onu bu cür razılaşmalar üçün ideal yer edir.” O əlavə etdi: “Bu, həm də logistik cəhətdən çox praktik bir yerdir.” Cenevrə də imzalanmış digər sülh müqavilələrindən bəziləri hansılardır? Cenevrə Konvensiyaları Xəstə və yaralı əsgərlərə münasibət üçün beynəlxalq qaydaları müəyyən edən orijinal Cenevrə Konvensiyası 1864-cü il avqustun 22-də keçirilmişdir. Bu, İsveçrə iş adamı Henri Dunant tərəfindən təşəbbüs edilmiş və 1859-cu il Solferino döyüşü ndən, həmçinin İkinci İtaliya Müstəqillik Müharibəsi adlandırılan döyüşdən sonra Beynəlxalq Qırmızı Xaç Komitəsi (BQXK) tərəfindən hazırlanmışdır. 1949-cu ildə, İkinci Dünya Müharibəsi ndən qısa müddət sonra, 63 millət müharibənin dəhşətlərini məhdudlaşdırmağa çalışaraq bu qaydaları genişləndirdi və həmin il avqustun 12-də yeni Cenevrə Konvensiyaları nı imzaladı. Bu konvensiyalar, əlavə protokollarla birlikdə, hazırda beynəlxalq humanitar hüququn əsasını təşkil edən dörd beynəlxalq müqavilədir. Bunlardan birincisi, Sahədəki Silahlı Qüvvələrdə Yaralı və Xəstələrin Vəziyyətinin Yaxşılaşdırılması üçün Cenevrə Konvensiyası (I) -dir. BQXK -ya görə, bu konvensiya “yaralı və xəstələr, həmçinin tibbi və dini personal, tibbi bölmələr və tibbi nəqliyyat vasitələri üçün müdafiə” təmin edir. Konvensiya həmçinin “işğal olunmuş ərazinin əhalisi üçün” əsas müdafiəni ehtiva edir, onların insan hüquqlarının qorunmasını təmin edir. İkincisi, Dənizdəki Silahlı Qüvvələrin Yaralı, Xəstə və Gəmi Qəzasına Uğramış Üzvlərinin Vəziyyətinin Yaxşılaşdırılması üçün Cenevrə Konvensiyası (II) -dir. BQXK -ya görə, bu konvensiya “dənizdəki silahlı qüvvələrin yaralı, xəstə və gəmi qəzasına uğramış üzvlərinin müdafiəsini” tələb edir və onun maddələri həmçinin “xəstəxana gəmiləri, sahil xilasetmə gəmiləri, tibbi təyyarələr və dənizdəki digər tibbi nəqliyyat vasitələri, həmçinin dəniz kontekstində öz vəzifələrini yerinə yetirən dini, tibbi və xəstəxana personalı üçün xüsusi müdafiə” təmin edir. Üçüncü müqavilə, Hərbi Əsirlərə Münasibət haqqında Cenevrə Konvensiyası (III) -dir. BQXK -ya görə, bu konvensiya “hərbi əsirlərin aktiv hərbi əməliyyatlar dayandırıldıqdan sonra gecikmədən azad edilməsi və vətənlərinə qaytarılması prinsipini müəyyən edir”. Dördüncü müqavilə, Müharibə Zamanı Mülki Şəxslərin Müdafiəsi haqqında Cenevrə Konvensiyası (IV) -dir. BQXK -ya görə, bu konvensiya “bütün beynəlxalq silahlı münaqişə vəziyyətlərində, yəni iki və ya daha çox dövlət arasında silahlı münaqişələrdə, o cümlədən işğal vəziyyətlərində mülki şəxsləri qoruyur”. O, həmçinin qeyri-beynəlxalq silahlı münaqişələri də əhatə edir. Cenevrə Sazişləri (1954) Bunlar, 1946-cı ilin dekabrından 1954-cü ilin avqustuna qədər Fransa ilə Viet Minh , yəni Vyetnam Müstəqillik Liqası arasında gedən Birinci Hind-Çin Müharibəsi ndə hərbi əməliyyatlara son qoymaq üçün çərçivə təmin edən bir sıra razılaşmalardır. və onların müttəfiqləri. Sazişlər 1954-cü il iyulun 20-21-də Cenevrə də Kamboca, Laos, Fransa, Birləşmiş Krallıq, ABŞ, Sovet İttifaqı, Çin , sonradan Şimali Vyetnam və Cənubi Vyetnam kimi tanınan ölkələrin və digər əlaqədar tərəflərin nümayəndələri tərəfindən imzalanmışdır. Sazişlər Hind-Çin də Fransa müstəmləkə idarəçiliyinə son qoymağa və Vyetnam, Laos və Kamboca ya müstəqillik verməyə kömək etsə də, Vyetnam ı müvəqqəti olaraq 17-ci paraleldə iki zonaya böldü: kommunistlərin rəhbərlik etdiyi Vyetnam Demokratik Respublikası (Şimali Vyetnam) və Fransa tərəfindən dəstəklənən Vyetnam Dövləti (Cənubi Vyetnam) . Sazişlər 1956-cı ilin iyulunda Vyetnam ın birləşməsi üçün seçkilər keçirilməsini tələb edirdi. İsrail-Suriya Qoşunların Ayrılması Sazişi 1974-cü il mayın 31-də imzalanan bu razılaşma ABŞ tərəfindən İsrail və Suriya arasında vasitəçilik edilmiş və 1973-cü il Yom Kippur Müharibəsi ndən sonra iki ölkə arasında hərbi əməliyyatlara son qoymuşdur. 1973-cü ilin oktyabrında Misir və Suriya 1967-ci il Altı Günlük Müharibəsi ndə itirilmiş əraziləri geri almaq ümidi ilə Yom Kippur da, yəhudi kəffarə günündə Sinay və Qolan Təpələri ndə İsrail qüvvələrinə hücum etdilər. Onlar ilkin qazanclar əldə etsələr də, sonradan İsrail in əks-hücumu zamanı geri çəkilməyə məcbur oldular. Bu razılaşma sülh müqaviləsi hesab edilməsə də, “ İsrail və Suriya arasında ayrılma zonası yaradan, qüvvələrin ayrılmasını və hərbi əsirlərin azad edilməsini tələb edən” əsas qoşunların ayrılması paktıdır. “ İsrail və Suriya 1973-cü il oktyabrın 22-də qəbul edilmiş Birləşmiş Millətlər Təşkilatı Təhlükəsizlik Şurasının 338 saylı qətnaməsi nin icrası çərçivəsində sənədin imzalandığı andan etibarən quruda, dənizdə və havada atəşkəsə ciddi şəkildə riayət edəcək və bir-birinə qarşı bütün hərbi əməliyyatlardan çəkinəcəklər,” razılaşmada qeyd olunur. Razılaşma həmçinin BMT Qoşunların Ayrılması Müşahidə Qüvvəsi nin iki ordu arasında sülhü qorumaq üçün yerləşdirildiyi bufer zonası nəzərdə tuturdu. Misir-İsrail Sazişi Həmçinin Sinay II Sazişi kimi tanınan bu razılaşma, o zamankı ABŞ Dövlət Katibi Henri Kissincer in vasitəçiliyi ilə 1975-ci il sentyabrın 4-də Cenevrə də Misir və İsrail arasında imzalanmış müvəqqəti qoşunların ayrılması paktı idi. ABŞ hökumət arxivlərinə görə, razılaşma Yom Kippur Müharibəsi ndən sonra “ədalətli və davamlı sülhə doğru ilk addım” təşkil edirdi. Bu razılaşmaya əsasən, İsrail və Misir “bir-birinə qarşı güc tətbiq etmək və ya hərbi blokada təhdidinə əl atmamağa” və həmçinin “quruda, dənizdə və havada atəşkəsə ciddi şəkildə riayət etməyə və bir-birinə qarşı bütün hərbi və ya yarımhərbi əməliyyatlardan çəkinməyə” razılaşdılar. BMT -yə görə, razılaşmaya əsasən, İsrail həmçinin “ Sinay da Mitla və Gidi keçidləri nin şərq ucuna çəkilməyə” razılaşdı. Razılaşma “təxliyə edilmiş ərazidə BMT tərəfindən nəzarət edilən bufer zonasının yaradılmasını, əvvəlki bufer zonasının Misir ərazilərinə çevrilməsini və İsrail in Abu Rudeis və Ras Sudar dakı neft yataqlarından çəkilməsini” tələb edirdi. İki millət həmçinin “ Süveyş kanalı nı İsrail in qeyri-hərbi yük gəmiləri üçün açmağa və keçidlər ərazisində Amerika erkən xəbərdarlıq stansiyaları yaratmağa” razılaşdılar, BMT qeyd etdi. Cenevrə Sazişləri (1988) Bu sazişlər, 1988-ci il aprelin 14-də Əfqanıstan və Pakistan tərəfindən Sovet İttifaqı və ABŞ -ın zaminliyi ilə Sovet İttifaqı nın Əfqanıstan dakı müharibəsinə son qoymaq üçün imzalanmış bir sıra BMT vasitəçiliyi ilə əldə edilmiş razılaşmalardır. Bu razılaşmalar Sovet qoşunları nın Əfqanıstan dan çıxarılmasına və müharibə zamanı qaçan Əfqan xalqının könüllü qayıtmasına səbəb oldu. Cenevrə Sazişi (1991) 1991-ci ilin noyabrında Xorvatiya, Serbiya və keçmiş Yuqoslaviya , o zamankı ABŞ Dövlət Katibi Cyrus Vance tərəfindən danışıqlar aparılan və Xorvat qüvvələri, Serb nəzarətindəki Yuqoslaviya Xalq Ordusu (JNA) və yerli Serb qüvvələri arasında Xorvatiya Müstəqillik Müharibəsi nə son qoymaq üçün ümumiyyətlə Vance Planı adlandırılan atəşkəs imzaladılar. BMT -yə görə, bu razılaşma “hərbi əməliyyatların dərhal dayandırılmasını, Xorvatiya nın Yuqoslaviya ordusu kazarmalarının blokadasının qaldırılmasını və JNA qüvvələrinin Xorvatiya dan çıxarılmasını” tələb edirdi. Cenevrə Sazişi (2003) Rəsmi olaraq Cenevrə Təşəbbüsü kimi tanınan bu saziş, İsrail və Fələstin arasındakı münaqişəyə son qoymaq üçün iki dövlətli həll üçün layihə razılaşmasıdır. Təklif İsrail və Fələstin rəsmiləri tərəfindən hazırlanmış, 2003-cü ilin oktyabrında İsveçrə hökuməti tərəfindən dəstəklənmiş və 2003-cü ilin dekabrında rəsmi olaraq təqdim edilmişdir. Sülh planının əsas məqamlarından bəziləri İsrail və Fələstin arasında əvvəlki müharibələrdə məcburi köçkün olmuş Fələstin qaçqınları üçün qayıtma hüququndan imtina etmək; Qüds ü bölmək və Fələstinli müsəlmanlar a Əl-Əqsa Məscidi ərazisi üzərində nəzarəti vermək; yəhudilər tərəfindən Qərb Divarı adlandırılan kompleksin Əl-Buraq divarı üzərində yəhudi nəzarətini qurmaq; Qüds ü həm Fələstin , həm də İsrail dövlətinin paytaxtı etmək; 1967-ci ildən bəri Qüds ün qeyri-qanuni genişləndirilmiş sərhədlərində tikilmiş, təxminən 200.000 məskunlaşanın yaşadığı bütün yəhudi yaşayış məntəqələrini İsrail ə birləşdirmək; və işğal olunmuş Qərb Sahili və Qəzza zolağı nın qalan hissəsindəki əksər yəhudi yaşayış məntəqələrini ləğv etməkdir. Lakin təşəbbüs nə İsrail , nə də Fələstin tərəfindən rəsmi olaraq qəbul edilməmişdir.