Layihəyə əsasən, ABŞ - İran paktı sanksiyaların ləğvini, nüvə məhdudiyyətlərini və 300 milyard dollar yardımı təklif edir. Yekun razılaşma BMT Təhlükəsizlik Şurasının məcburi qətnaməsi ilə təsdiqlənəcək. Bloomberg -in məlumatına görə, ABŞ və İran iyunun 19-da İsveçrədə rəsmi olaraq anlaşma memorandumunu imzalayacaqlar. Bu, onların müharibəsinə birdəfəlik son qoymaq və İranın nüvə proqramına sərt yeni məhdudiyyətlər qoymaq məqsədi daşıyan 60 günlük danışıqlara yol açacaq. Aşağıda Bloomberg News tərəfindən əldə edilmiş 14 bəndlik memorandum layihəsinin mətni verilmişdir. İran İslam Respublikası və Amerika Birləşmiş Ştatları , mövcud müharibədəki müttəfiqləri ilə birlikdə, bu Anlaşma Memorandumunu imzaladıqdan sonra Livan da daxil olmaqla bütün cəbhələrdə müharibəyə dərhal və daimi son qoyulduğunu bəyan edir və bundan sonra bir-birlərinə qarşı heç bir düşmənçilik hərəkəti etməyəcəklərini, bir-birlərinə qarşı güc tətbiq etməkdən və ya güc tətbiq etməklə hədələməkdən çəkinəcəklərini öhdələrinə götürürlər. Yekun razılaşma bu maddənin və qalan maddələrin müddəalarını təsdiq edəcəkdir. İran İslam Respublikası və Amerika Birləşmiş Ştatları bir-birlərinin suverenliyinə və ərazi bütövlüyünə hörmət etməyi və bir-birlərinin daxili işlərinə qarışmaqdan çəkinməyi öhdələrinə götürürlər. İran İslam Respublikası və Amerika Birləşmiş Ştatları qarşılıqlı razılıqla uzadıla bilən maksimum 60 gün müddətində yekun razılaşma əldə etmək üçün danışıqlar aparmağı öhdələrinə götürürlər. Bu Anlaşma Memorandumu imzalandıqdan dərhal sonra Amerika Birləşmiş Ştatları dəniz blokadasını qaldıracaq və İran İslam Respublikasına qarşı hər hansı müdaxilənin və ya maneənin qarşısını alacaq, həmçinin maksimum 30 gün ərzində nəqliyyatın tam gücü ilə bərpasını təmin edəcək; gəmi nəqliyyatı İran İslam Respublikası tərəfindən müharibədən əvvəlki nəqliyyat həcminə mütənasib olacaq. Amerika Birləşmiş Ştatları həmçinin yekun razılaşmadan sonra 30 gün ərzində qüvvələrini ətraf ərazilərdən çıxarmağı öhdəsinə götürür. Bu Anlaşma Memorandumu imzalandıqdan sonra İran İslam Respublikası dərhal Fars körfəzindən Oman dənizinə və əksinə ticarət gəmilərinin hərəkətinin 30 gün ərzində müharibədən əvvəlki həcmə bərpasını təmin etmək üçün addımlar atacaq, texniki maneələrin aradan qaldırılması və İran tərəfindən minaların zərərsizləşdirilməsi ehtiyacını nəzərə alaraq. Amerika Birləşmiş Ştatları regional tərəfdaşları ilə birlikdə İran İslam Respublikasının bərpası və iqtisadi inkişafı üçün hər iki tərəfin razılaşdığı hərtərəfli plan yaratmağı öhdəsinə götürür, eyni zamanda ən azı 300 milyard dollar maliyyələşdirməni təmin edir. Bu planın həyata keçirilmə mexanizmi, yekun razılaşmanın bir hissəsi olaraq, 60 gün ərzində formalaşdırılacaq. Amerika Birləşmiş Ştatları , yekun razılaşmanın bir hissəsi olaraq razılaşdırılacaq bir cədvəl üzrə, İran İslam Respublikasına qarşı hazırda mövcud olan bütün növ sanksiyalara, o cümlədən Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təhlükəsizlik Şurasının və Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyinin (MAEA) İdarə Heyətinin qətnamələrinə və bütün birtərəfli ABŞ sanksiyalarına son qoymağı öhdəsinə götürür. Həm ilkin, həm də ikinci dərəcəli sanksiyalar. İran İslam Respublikası heç vaxt nüvə silahı istehsal etməyəcəyini bir daha təsdiqləyir. İran İslam Respublikası və Amerika Birləşmiş Ştatları razılaşmışlar ki, zənginləşdirilmiş materialın taleyi və İranın nüvə ehtiyacları da daxil olmaqla, qarşılıqlı razılaşdırılmış bütün digər nüvə ilə bağlı məsələlərin taleyi yekun razılaşmada adekvat şəkildə həll ediləcək; yekun razılaşma bu maddənin müddəalarını təsdiq edəcəkdir. İran İslam Respublikası və Amerika Birləşmiş Ştatları razılaşırlar ki, yekun razılaşma əldə olunana qədər status-kvonu qoruyacaqlar: İran nüvə proqramında status-kvonu qoruyacaq və Amerika Birləşmiş Ştatları İrana yeni sanksiyalar tətbiq etməyəcək və ya regiondakı qüvvələrini gücləndirməyəcək. Amerika Birləşmiş Ştatları öhdəsinə götürür ki, bu Anlaşma Memorandumu imzalandıqdan dərhal sonra və sanksiyaların ləğv edildiyi tarixə qədər ABŞ Xəzinədarlıq Departamenti İran xam neftinin, neft-kimya məhsullarının və onların törəmələrinin ixracı, həmçinin bankçılıq, sığorta, nəqliyyat və bu kimi bütün əlaqəli xidmətlər üçün imtina sənədləri verəcəkdir. Amerika Birləşmiş Ştatları öhdəsinə götürür ki, yekun razılaşmaya doğru danışıqların gedişatını nəzərə alaraq, İran İslam Respublikasının dondurulmuş və ya məhdudlaşdırılmış vəsaitləri və aktivləri azad ediləcək və tamamilə əlçatan olacaqdır. Bu vəsaitlər, istər əsas hesabda saxlanılsın, istərsə də köçürülsün, İran İslam Respublikası Mərkəzi Bankı tərəfindən müəyyən edilmiş hər hansı yekun benefisiar ödənişi üçün istifadə ediləcək və tamamilə istifadəyə hazır olacaqdır. Amerika Birləşmiş Ştatları bu əsasda bütün lazımi icazələri və lisenziyaları verməyi öhdəsinə götürür. İran İslam Respublikası və Amerika Birləşmiş Ştatları razılaşırlar ki, Yekun Razılaşmanın uğurlu icrasına və gələcək öhdəliklərinə nəzarət etmək üçün icra mexanizmi yaradılacaqdır. Bu Anlaşma Memorandumu imzalandıqdan sonra və bu Anlaşma Memorandumunun 4, 5, 10 və 11-ci maddələrinin icrasına başlanması və bu addımların davamlı icrası ilə bağlı təminatlar alındıqdan sonra İran İslam Respublikası və Amerika Birləşmiş Ştatları yalnız qalan maddələrə dair Yekun Razılaşma üçün danışıqlara başlayacaqlar. Yekun razılaşma BMT Təhlükəsizlik Şurasının məcburi qətnaməsi ilə təsdiqlənəcəkdir. Günün ən vacib xəbərlərini və fikirlərini qaçırmayın. Onları Telegram kanalımızdan əldə edin. İlk dəfə dərc edilib: 17 iyun 2026 | 7:39 AM IST