Bu həftə İsrail dini əhəmiyyətli Fələstin ərazilərinin iki böyük zəbtini irəli sürüb ki, bu da ən geci oktyabr ayında keçiriləcək seçkilər ərəfəsində yaşayış məntəqələrini inkişaf etdirmək üçün dramatik bir addımdır. İsrailin Maliyyə Naziri Bezalel Smotriç çərşənbə axşamı 1997-ci il tarixli Xevron Sazişlərini ləğv etdiyini elan edib. Bu saziş Fələstinin Xevron bələdiyyəsinə şəhərin H2 ərazisində tikinti və planlaşdırma səlahiyyəti verirdi, baxmayaraq ki, bu ərazi İsrail hərbi nəzarəti altındadır. Yəhudilər tərəfindən Patriarxlar Mağarası kimi tanınan İbrahimi Məscidi H2 -də, eləcə də bir neçə yüz yəhudi israillinin yaşadığı dərin ideoloji İsrail yaşayış məntəqələri yerləşir. Çərşənbə günü Müqəddəs Torpaqdakı ən böyük kilsəyə rəhbərlik edən Qüdsün Pravoslav Patriarxlığı , İsrailin bazar ertəsi “ Qüdsün mərkəzində” özəl kilsə mülkiyyətini qanunsuz olaraq zəbt etdiyini bildirib. Patriarxlıq əlavə edib ki, torpaq “qədim monastırın bitişiyində yerləşir və tarixi, arxeoloji və dini xüsusiyyətlərə malikdir”. Bu iki hadisə İsrailin ultra-millətçi hökumətinin tikintiyə və torpaq zəbtlərinə icazə verməklə, habelə qaydaları dəyişdirməklə qanunsuz yaşayış məntəqələrini sürətlə inkişaf etdirdiyi bir ildə baş verir. Onun bir çox yüksək vəzifəli nazirləri, o cümlədən Xevronda olanlar, özləri də məskunlaşanlardır və beynəlxalq müxalifətə baxmayaraq, Fələstin torpaqlarının ilhaqının əsas prioritet olduğunu bildirirlər. İşğal olunmuş İordan çayının qərb sahilinin cənubunda yeni bir yaşayış məntəqəsinin yerində çıxış edən cənab Smotriç Xevron Sazişlərini “ Oslo Sazişlərinin ən absurd bəndlərindən biri” adlandırıb. Bu saziş 1990-cı illərdə İsrail və Fələstin Azadlıq Təşkilatı arasında münaqişəyə son qoymaq üçün imzalanmışdı. “ Xevrondakı yəhudi yaşayış məntəqəsi və müqəddəs yerlər üzərində səlahiyyət Xevronun terrorçu bələdiyyəsindən asılı idi. Dünən biz buna son qoyduq”, – o deyib. Cənab Smotriç Müdafiə Nazirliyində ikinci nazir vəzifəsini tutur ki, bu da ona İsrailin yaşayış məntəqəsi layihəsində əhəmiyyətli təsir imkanı verir. Daha sonra İsrailin Xarici İşlər Nazirliyi X-dəki bir paylaşımda sazişlərin ləğv edildiyini təkzib etdikdə elan qarışıqlığa səbəb olub. Nazirliyin rəsmi hesabı çərşənbə axşamı günorta saatlarında “Maliyyə Nazirinin bəyanatının əksinə olaraq, Xevron Sazişi ləğv edilməyib” deyə bildirib və əlavə edib ki, İsrailin təhlükəsizlik kabineti “bir neçə ay əvvəl” xüsusilə “ Xevrondakı yəhudi icması və yəhudi irsi yerləri ilə bağlı” planlaşdırma və tikinti ilə əlaqədar qərar qəbul edib. Bildirilib ki, qərar “ Xevron Bələdiyyəsi tərəfindən bu məsələlərdə illərlə tam əməkdaşlıq olmamasından” sonra qəbul edilib. Cənab Smotriçin elanından bir gün sonra, İsrailin işğal olunmuş İordan çayının qərb sahilində İsrailin mülki siyasətini həyata keçirən Müdafiə Nazirliyinin bir şöbəsi olan İsrail Mülki İdarəsi Xevronda böyük bir yəhudi dini məktəbinin tikintisini elan edib. Cənab Smotriç bu addımı, o cümlədən İordan çayının qərb sahilinin başqa yerlərində qanunsuz tikintinin təsdiqini “ərazidə mövqeyimizi möhkəmləndirən, İsrailin təhlükəsizliyini gücləndirən və ölkənin mərkəzində ərəb terrorçu dövlətinin yaradılmasının qarşısını alan aydın faktlar yaradan milli bir addım” kimi təsvir edib. Sülh prosesinin məhv edilməsi İsrailin yaşayış məntəqələrinə qarşı fəaliyyət göstərən Peace Now təşkilatı, Xarici İşlər Nazirliyinin təkzibinə baxmayaraq, Xevrondakı son hadisələri “ İsrailin öhdəliklərinin rəsmi eroziyasında daha bir addım” kimi təsvir edib. Təşkilat bildirib: “Qələbə vəd edib hər cəbhədə uğursuzluğa düçar olan Smotriç, İordan çayının qərb sahilini alovlandırmağa çalışır. Bu tədbir aparteid prinsipinə əsaslanır, işğal olunmuş ərazidə İsrail suverenliyinin de-fakto tətbiqini dərinləşdirir, Fələstin Muxtariyyətini zəiflədir və iki dövlətə əsaslanan siyasi razılaşma perspektivlərini daha da sarsıdır.” Xevronlu Fələstinli fəal İssa Amro cənab Smotriçin qərarından “çox narahat” olduğunu bildirib ki, bu da şəhərdəki Fələstinlilərin “daha çox zorakılıq… aparteid, daha çox seqreqasiya, daha çox ayrılıq, daha çox oğurluq, daha çox etnik təmizləmə” ilə üzləşəcəyi deməkdir. O, əlavə edib: “Bu hökumət sülh prosesini daha da məhv etməyə çalışır” və beynəlxalq ictimaiyyəti müdaxilə etməyə çağırıb. Qüdsdə fəal Daniel Seidemann torpaq zəbtini “ Silvandakı yaşayış məntəqələrinin xeyrinə kilsə mülkiyyətini zəbt etmək üçün açıq-aşkar qanunsuz cəhd” kimi təsvir edib. O, əlavə edib: “Şərqi Qüdsün bibliya yönümlü, messianik məskunlaşanları bir kilsəyə məxsus olan mülkiyyətə göz dikdikdə, heç nə hökuməti bütün səlahiyyətlərindən istifadə edərək bu mülkiyyəti zəbt etməkdən dayandırmayacaq. İcma varlığını qorumaq və mülkiyyətlərini təmin etmək üçün mübarizə aparan həssas xristian icmaları qurban verilə bilər. Məqbul girov zərəri.” Patriarxlıq bildirib ki, zəbt təşkilatın nümayəndəsinin zorla çıxarılmasını əhatə edib. “Onun avadanlıqları müsadirə edildi, ağaclar kökündən çıxarıldı və ərazi hasar və qapılarla əhatə olundu”, – əlavə edilib. “ Silvandakı hadisələr Müqəddəs Torpaqda yerli xristian varlığını zəiflətməyə yönəlmiş artan hücumların daha geniş bir nümunəsinə daxildir”, – davam edilib. Qüdsün mer müavini Arieh King bildirib ki, ərazini Silvan daxilində İsrailin yaşayış məntəqəsi arxeoloji layihəsi olan David Şəhəri Milli Parkına daxil etmək üçün tezliklə “bərpa işləri” başlayacaq.