Yaxşı xəbər: Bu həftə İran və Amerika Birləşmiş Ştatları arasında anlaşma memorandumu imzalandıqdan sonra Hörmüz boğazı yenidən açıldı. Pis xəbər: Artıq gec ola bilər. Təxminən dörd aydır ki, Yaxın Şərqdən neft çıxmır. Kpler analitik firmasının məlumatına görə, müharibə dövründə dünya ümumilikdə 1.15 milyard barrel neft tədarükünü itirib. Bu, neft bazarını qeyri-sabit vəziyyətdə qoyub və sürətlə kritik həddə yaxınlaşır. Beynəlxalq Enerji Agentliyinin strateji neft ehtiyatları 1990-cı ildən bəri ən aşağı səviyyədədir. Amerika fövqəladə ehtiyatı 43 illik ən aşağı səviyyədədir. Kommersiya ehtiyatları isə əməliyyat stress səviyyəsinə çatıb. Çərşənbə günü Versalda G7 sammitində Prezident Donald Tramp dedi: “Xaos görmək istəyirsiniz? Təxminən dörd həftəyə ehtiyatlarımız tükənəcək.” Tramp haqlıdır. Lakin bu həftə boğazın yenidən açılması, xam neft ehtiyatlarının tamamilə tükənməsinin qarşısını almaq üçün Fars körfəzindən neftin kifayət qədər sürətlə çıxarılmasına kömək etməyə bilər. Neft qiymətləri yenidən yüksələ bilər. Dönüş nöqtəsi Neft bazarı şübhəsiz ki, Trampın vaxtlamasının qüsursuz olduğuna inanır. İranla anlaşma memorandumu formalaşıb qüvvəyə mindikcə, onun proqnozlaşdırdığı kimi, qiymətlər son günlər sürətlə düşüb. Brent markalı neftin qiymətləri aprelin ortalarında atəşkəs elanından sonra düşməyə başladı, müharibə dövründəki ən yüksək səviyyə olan 126.41 dollardan bu gün 80 dolların altına düşdü. Neftin ucuzlaşmasının əsas səbəbi, müharibəyə qədər xam neftin tarixi həddən artıq doyğunluğu idi ki, bu da dünyanı ən böyük tədarük şokundan effektiv şəkildə qorudu. Lakin bu artıq tədarük buxarlandı və sürətlə narahatedici bir defisitə çevrildi. Dünyanın neft ehtiyatları son bir neçə ayda kəskin şəkildə – 190 milyon barrel azalıb. Amerika Birləşmiş Ştatları boyunca yanacaq nəql edən Oklahomadakı Cushing adlı kritik neft mərkəzi, əməliyyat stress səviyyəsinə çatdı – bu, qəhvənin kranın altına düşdüyü və son çöküntüləri fincanınıza almaq üçün qabı əyməli olduğunuz vəziyyətə bərabərdir. Neft çəninin dibində toplananların çoxu istifadəyə yararsız çirkdir ki, bu da neftin müştərilərə çatdırılması üçün borularda təzyiqi saxlamağı çətinləşdirir. Bu, yalnız Cushingdə baş vermir – dünyanın hər yerindəki saxlama obyektləri kritik həddə yaxınlaşır. Tramp çərşənbə günü dedi: “Elə bir vaxt gələcək ki, onu (nefti) əldə edə bilməyəcəksiniz,” boğaz açılmasaydı, yaxınlaşan “iqtisadi fəlakət” barədə xəbərdarlıq etdi. O, bunun onu Böyük Depressiyanın başlanğıcına nəzarət edən keçmiş prezident Herbert Huverlə müqayisə etməyə vadar edəcəyini söylədi.