Birləşmiş Ştatların uzun müddətli Respublikaçı senatoru Lindsi Qrehem “qısa və qəfil” xəstəlikdən sonra vəfat edib, ofisi bildirib. Prezident Donald Trampın düşmənindən yaxın müttəfiqinə çevrilən 71 yaşlı siyasətçi ABŞ-ın Cənubi Karolina ştatını təmsil edirdi və noyabr ayında keçiriləcək aralıq seçkilərdə yenidən seçilmək üçün namizəd idi. “Mənim tanıdığım ən böyük insanlardan və senatorlardan biri olan Senator Lindsi Qrehem vəfat etdi!” Tramp bazar günü səhər sosial media hesabında yazıb. “O, həmişə işləyirdi və əsl Amerika Vətənpərvəri idi. Lindsi çox darıxılacaq!!!” Şahin müdafiə və xarici siyasət baxışları ilə tanınan Qrehem Ukraynanın Rusiya ilə müharibəsini və İsrailin Fələstin ərazilərini işğalını güclü şəkildə dəstəkləyirdi. O, həmçinin İranda “rejim dəyişikliyi” çağırışları etmiş və ABŞ-İsrail hərbi zərbələrini dəstəkləmişdi. Buna görə də Qrehemin hərəkətləri və ictimai bəyanatları onu təkcə ABŞ-da deyil, bütün dünyada mübahisəli siyasi fiqura çevirmişdi. Budur bildiklərimiz: İsrailə dəstək İsrailə qətiyyətli dəstəyində Qrehem bir çox mübahisəli fikirlər səsləndirmişdi. 2017-ci ildə, ilk Tramp administrasiyası ABŞ səfirliyini Tel-Əvivdən Qüdsə köçürməzdən bir il əvvəl, Qrehem bu addımı dəstəkləyən qətnamə imzalamış və Qüdsü “ İsrailin danılmaz paytaxtı” adlandırmışdı. “Səfirliyimizi Tel-Əvivdən Qərbi Qüdsə köçürmək heç bir sülh təklifi ilə ziddiyyət təşkil etmir. Bu, mənim və bir çox başqalarının anladığı reallıqla – İsrailin paytaxtının Qüds olması ilə uyğundur,” o demişdi. ABŞ-ın səfirliyini köçürmək qərarı Fələstinlilər və bir neçə Körfəz ölkəsi tərəfindən sərt tənqid edilmişdi. Qrehem İsrailin Qəzzaya qarşı soyqırım müharibəsini də dəstəkləyirdi. 2024-cü ilin iyul ayında, ABŞ daxil olmaqla, bütün dünyada müharibəni dayandırmaq üçün etirazlar şiddətlənərkən, o, sosial mediada bəzi mübahisəli anti-Fələstin fikirlər səsləndirmişdi. “ Qəzzadakı Fələstinlilər planetdə doğuşdan yəhudilərə nifrət etməyi öyrədilən ən radikallaşmış əhalidir. Bu problemi həll etmək illər çəkəcək,” Qrehem X-də bir paylaşımında demişdi. “Mən ‘Çaydan dənizə qədər’ eşidəndə, bu mənə ‘Son Həll’i xatırladır. Həmas terrorçuları steroid üzərindəki SS-dir ,” o əlavə edərək, Nasist hərbi təşkilatı olan Schutzstaffel (SS) ilə müqayisə aparmışdı. Qrehem həmçinin İsrailin Qəzzada nüvə silahı istifadə etməsinə haqq qazandıracağını irəli sürmüşdü, burada 2023-cü ilin oktyabrından bəri İsrail hücumları, Həmasla oktyabrda imzalanan “atəşkəsə” baxmayaraq, dayanmamışdı. “ İsrailə itirməyə gücü çatmayan müharibəni aparmaq üçün lazım olanı verin. Bu, steroid üzərindəki Hiroşima və Naqasakidir ,” o demişdi. İsrailin Müdafiə Nazirliyi bazar günü Qrehemin “ İsrailin ən çətin anında onun yanında duran” ölümündən kədərləndiyini bildirib. ABŞ-İsrailin İrana qarşı müharibəsinə dəstək ABŞ senatoru ABŞ və İsrailin İrana qarşı müharibəsini də dəstəkləyirdi. Fevralın 28-də İrana hücum edildikdən qısa müddət sonra, Qrehem “bu rejimi devirmək” üçün pul xərcləməyə dəyər olduğunu demişdi. “Bu rejim devriləndə, yeni Yaxın Şərqə sahib olacağıq və tonlarla pul qazanacağıq,” uzun müddət ABŞ-ın xaricdəki hərbi müdaxilələrinin tərəfdarı olan Qrehem Fox News şəbəkəsinə demişdi. “Bu rejim indi ölüm ayağındadır; diz çökəcək, yıxılacaq və yıxılanda, heç vaxt olmadığı kimi sülhə, heç kimin təsəvvür edə bilməyəcəyi kimi rifaha sahib olacağıq,” Qrehem demişdi. İrana qarşı son müharibə başlamazdan bir neçə həftə əvvəl, Qrehem Mossadın , İsrailin kəşfiyyat agentliyinin üzvləri ilə görüşmək üçün İsrailə çoxsaylı səfərlər etmişdi. “Onlar mənə öz hökumətimizin mənə deməyəcəyi şeyləri deyəcəklər,” o demişdi. Wall Street Journal-a görə, Qrehem bu səfərlər zamanı İsrailin Baş Naziri Benyamin Netanyahu ilə də danışmış, “onu prezidenti [ Trampı ] hərəkətə keçməyə necə inandıracağını öyrətmişdi”. Netanyahu daha sonra Trampı “inandıran” kəşfiyyat məlumatlarını göstərmiş və bu da onu İrana qarşı birgə müharibəyə başlamağa sövq etmişdi, ABŞ senatoru iddia etmişdi. ABŞ-İsrail hücumlarına cavab olaraq, İran Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri, Səudiyyə Ərəbistanı, Küveyt, Bəhreyn və Qətər daxil olmaqla, Körfəz ölkələrindəki ABŞ aktivlərinə hücum edirdi. Bu yaxınlarda, Qrehem BƏƏ və Səudiyyə Ərəbistanını İrana qarşı zərbələr endirməyə çağırmışdı. “Mən onların döyüşə girməsini istəyirəm. Biz onlara silah satırıq. İran onların ölkəsinə zərbələr endirir; onların yaxşı imkanları var,” o demişdi. Keçən həftə, Qrehem Səudiyyə Ərəbistanını İrana qarşı müharibəyə qoşulmadığına görə tənqid etmişdi. “ Amerikalılar ölür və ABŞ regionu təhdid edən terrorçu İran rejimini devirmək üçün milyardlarla dollar xərcləyir. Bu arada, Səudiyyə Ərəbistanı marjinal dərəcədə faydalı olan bəyanatlar verir və arxa planda işlər görür,” o, X-də paylaşmışdı. “Ümid edirəm ki, Körfəz Əməkdaşlıq Şurası ölkələri bu mübarizə onların həyətində olduğu üçün daha çox iştirak edəcəklər. Əgər indi hərbi gücünüzü istifadə etməyə hazır deyilsinizsə, nə vaxt hazır olacaqsınız?” Körfəz, Şimali Afrika müharibələrinin tərəfdarı İrandan başqa, Qrehem son iyirmi ildə Körfəz və Şimali Afrikada ABŞ hərbi müdaxilələrini, o cümlədən ərəb ölkəsini dağıdan fəlakətli 2003-cü il İraq Müharibəsini də dəstəkləmişdi. Müharibənin birbaşa nəticəsi olaraq 270.000-dən çox İraq vətəndaşı həlak olmuşdu. ABŞ qoşunları 2009-cu ildə qismən geri çəkildi, baxmayaraq ki, bəziləri İraq təhlükəsizlik qüvvələrini öyrətmək üçün qaldı. Qrehem həmçinin Suriya və Liviyada ABŞ hərbi müdaxilələrini də dəstəkləmişdi. Bölünmüş Liviya iki rəqib fraksiya tərəfindən idarə olunur, Suriya keçid hökuməti isə bu yaxınlarda Prezident Əhməd əl-Şaraanın rəhbərliyi altında ölkənin əksər hissələrinə nəzarəti genişləndirə bilmişdi. Suriya 2024-cü ilin dekabrında uzun müddətli Prezident Bəşər əl-Əsədin devrilməsindən sonra yeni hökumətə keçid edir. Suriya müharibəsində 300.000-dən çox insan həlak olmuş və müharibədən əvvəlki əhalisinin təxminən yarısı köçkün düşmüş, Avropaya çatan qaçqın böhranına səbəb olmuşdu. Rusiyanın Ukraynaya qarşı müharibəsi Qrehem ABŞ Konqresinin Ukraynanın Rusiyaya qarşı mübarizəsində hərbi yardıma ən güclü tərəfdarlarından biri idi. Şənbə axşamı ölümündən bir gün əvvəl, o, Kiyevdə Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski ilə görüşmüşdü. “Bu, artıq onun ölkəmizə 10-cu səfəridir və biz bu dəstəyi yüksək qiymətləndiririk,” Zelenski X-də yazmışdı. 2023-cü ilin mart ayında, Rusiya mediasının Daxili İşlər Nazirliyinə istinadən verdiyi məlumata görə, Rusiya Qrehemi axtarışa vermişdi. Moskvanın bu addımı Ukrayna prezidentinin ofisinin Qrehem və Zelenski arasında görüşün redaktə edilmiş videosunu yayımlamasından sonra gəldi, videoda ABŞ senatoru “ Ruslar ölür” və ABŞ-ın Ukraynaya dəstəyinin “indiyə qədər xərclədiyimiz ən yaxşı pul” olduğunu deyirdi. Qrehem Rusiyanın bu addımına “həbs orderini” “şərəf nişanı” kimi taxacağını deyərək cavab vermişdi. “ Ukraynaya olan bağlılığımın [ Rusiya Prezidenti Vladimir ] Putinin rejiminin qəzəbini çəkdiyini bilmək mənə böyük sevinc bəxş edir,” o yazmış, Rusiya hakimiyyətini Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsində , Putinin həbs orderini artıq çıxarmış olan məhkəmədə işlərini davam etdirməyə çağırmışdı. “Gəlin və ən yaxşı işinizi göstərin,” Qrehem zarafat etmişdi. “ Haaqada görüşərik!” Tramp tənqidçisindən sadiqə çevrilməsi Qrehem ABŞ prezidentinin son beynəlxalq siyasətlərini dəstəkləsə də, çox da əvvəl Tramp tənqidçisi idi. 2015-ci ildə Respublikaçı prezidentliyə namizəd olmaq istəyərkən, Qrehem Trampı “irqçi, ksenofob” fanatik və “eşşək” adlandırmışdı. Tramp prezidentlik kampaniyası zamanı ABŞ-a daxil olan bütün müsəlmanlara qadağa qoymağa çağıranda, Qrehem jurnalistlərə demişdi: “Əgər Trampı namizəd göstərsək, məhv olacağıq… və buna layiq olacağıq.” Lakin ikisi daha sonra yaxın siyasi və şəxsi münasibətlər quraraq tez-tez qolf partnyorları və yaxın sirdaşlar oldular. 2017-ci ilin martında Tramp ilə görüşdükdən sonra, Qrehem X-də paylaşmışdı: “ Prezident Tramp hərbimizi yenidən qurmağa güclü şəkildə sadiqdir, bu da mənim qulağıma musiqi kimi gəlir.” O vaxtdan şənbə günü ölümünə qədər, Qrehem Körfəzdə ABŞ hərbi müdaxilələrini, Rusiyanın Ukraynaya qarşı müharibəsini dəstəkləyən ölkələrə ağır tarifləri və hətta immiqrasiya ilə bağlı mübahisəli daxili siyasətləri dəstəkləmişdi. Fevral ayında ABŞ media orqanı NBC News tərəfindən Trampla münasibətlərini necə qoruduğu soruşulduqda, Qrehem demişdi: “Birincisi, bir qədər əyləncəli olmaq. Qolf oynamaq. Və onun böyük bir prezident olduğunu anlamaq.” “Bəzən razılaşmıram,” o demişdi. “Bilirsiniz nəyimiz ortaqdır? Mən onu sevirəm, o da özünü sevir.”