ABŞ Prezidenti Donald Tramp bazar günü NBC telekanalının “Meet the Press” proqramına verdiyi müsahibədə Hürmüz boğazının ticarət gəmiləri üçün açıq olduğunu bildirib. Bu açıqlama, ABŞ və İran arasında davam edən qarşılıqlı hücumlar fonunda verilib. Dünyanın ən vacib neft daşınma yollarından biri olan bu boğazda təhlükəsizliklə bağlı narahatlıqlar artmaqdadır. Gərginlik, həmçinin, neft qiymətlərinin dəyişməsinə səbəb olub; bazar günü axşam ABŞ xam neft fyuçersləri 3,4% artaraq 73,87 dollar/barel , beynəlxalq etalon olan Brent fyuçersləri isə 3,5% artaraq 78,67 dollar/barel səviyyəsinə yüksəlib. İranın İslam İnqilab Keşikçiləri Korpusu (İİKK) isə bazar günü bəyan edib ki, icazəsiz marşrutla hərəkət edən bir gəmiyə zərbə endirildikdən sonra boğaz bağlanıb. Onlar bu hadisəyə görə hər hansı bir cavabın “sərt reaksiya” ilə qarşılanacağı barədə xəbərdarlıq ediblər. ABŞ Mərkəzi Komandanlığı ( CENTCOM ) isə bu iddiaları rədd edərək, boğazın “qanuni şəkildə keçmək istəyən bütün gəmilər üçün açıq” olduğunu vurğulayıb. CENTCOM -un məlumatına görə, ABŞ qüvvələri İranın mülki dənizçilərə və ticarət gəmilərinə hücum etmək qabiliyyətini zəiflətmək üçün İrana qarşı üçüncü hücum dalğasına başlayıb. Bu hücumlar, Kipr bayraqlı bir konteyner gəmisinin İran tərəfindən vurulması nəticəsində mühərrik otağında ciddi zədələr alması və bir mülki heyət üzvünün itkin düşməsi ilə əlaqəli olub. Gərginliklər, 17 iyun tarixində imzalanmış müvəqqəti sülh sazişinin şərhindəki ziddiyyətlərdən qaynaqlanır. İran gəmilərin öz ərazi sularından keçən şimal marşrutundan istifadə etməsini tələb edir, ABŞ isə boğazın beynəlxalq sulardan keçən cənub marşrutunun açıq qalmasını müdafiə edir. Enerji analitikləri, boğazın normal həcmlərinə qayıtmasının aylar çəkə biləcəyini proqnozlaşdırırlar. Raymond James -in enerji şöbəsinin rəhbəri Marşall Adkins , neft qiymətlərinin yenidən 90 dollar/barel səviyyəsinə yaxınlaşacağını gözləyir. O, İranın boğazdan keçid üçün “xidmət haqqı” kimi bir ödəniş sistemi tətbiq etmək istəyəcəyini və bunun nəticəsində ticarət həcminin normal səviyyənin yarısına qədər azala biləcəyini bildirib. Pickering Energy Partners konsaltinq və tədqiqat firmasının təsisçisi Den Pikering isə Çinin neft idxalını kəskin şəkildə azaltmasının qlobal neft bazarına təsirinə diqqət çəkir. O, Çinin təxminən 5 milyon barel/gün neft idxalını azaltdığını və hazırda strateji ehtiyatlarından istifadə etdiyini qeyd edir. Pikering, Çinin avqust ayının sonuna qədər yenidən neft almağa başlayacağını proqnozlaşdırır ki, bu da neft qiymətlərinin yenidən yüksəlməsinə səbəb ola bilər. Bu vəziyyət, noyabr ayında keçiriləcək aralıq seçkilər ərəfəsində yanacaq qiymətlərini aşağı salmaq istəyən Tramp administrasiyası üçün çətinliklər yaradır. Diplomatik səylər də davam edir. Oman -da keçirilən görüşlərdə İranın xarici işlər naziri Abbas Araqçı omalı həmkarı Səyyid Bədr Əlbusaidi ilə boğazdan gəmilərin təhlükəsiz keçidi üçün mexanizmləri müzakirə edib. Lakin bu səylərin nəticə verib-vermədiyi hələ məlum deyil. Gərginliklər, İranın yeni ali rəhbəri Müctəba Xameneinin atasının qisasını alacağına dair verdiyi bəyanatlarla daha da artmışdır. Tramp isə öz növbəsində, ona qarşı hər hansı sui-qəsd cəhdinin İrana qarşı “tamamilə dağıdıcı” cavabla qarşılanacağı barədə xəbərdarlıq edib. Bütün bu hadisələr, Hürmüz boğazının qlobal enerji təhlükəsizliyi üçün nə qədər kritik olduğunu bir daha sübut edir. ABŞ hərbi qüvvələri İordaniya , Küveyt , Bəhreyn və Oman -dakı İran hərbi obyektlərinə zərbələr endirib. Windward dəniz kəşfiyyat firması şənbə günü boğazdan 9 gəminin keçdiyini izləyib. Bəhreyn -də yerləşən və ABŞ-ın rəhbərlik etdiyi dəniz koalisiyası olan Birgə Dəniz Məlumat Mərkəzi , Oman sularından keçən cənub marşrutunun gəmilər üçün açıq qaldığını bildirib, lakin təhlükəsizlik vəziyyətinin ciddi olaraq qaldığını və dənizçilərin “həddindən artıq sayıqlıq” göstərməli olduğunu vurğulayıb. Bu hadisələr, Fevralın 28-də ABŞ-İsrail hücumları ilə başlayan və o zamankı ali rəhbər Əli Xameneinin ölümünə səbəb olan müharibəni bitirmək məqsədi daşıyan müvəqqəti razılaşmanı sarsıdıb. Müharibədən əvvəl dünya neft tədarükünün təxminən 20% -i Hürmüz boğazından keçirdi. Mart ayının əvvəlində İranın gəmilərə hücum etməyə başlamasından sonra tranzit kəskin şəkildə azalsa da, müvəqqəti razılaşmadan sonra yenidən artım müşahidə olunmuşdu. Lakin son gərginliklər bu müsbət tendensiyanı yenidən təhdid altına alıb.