ABŞ hərbçiləri şənbə günü İran a qarşı yeni zərbələr endirdiklərini açıqlayıblar. Bu addım İslam İnqilab Keşikçiləri Korpusu qüvvələrinin Hörmüz boğazı ndan keçən Kipr bayraqlı konteyner gəmisinə hücum etməsindən sonra atılıb. ABŞ Mərkəzi Komandanlığı ( CENTCOM ) X platformasında verdiyi açıqlamada bildirib ki, hücum nəticəsində bir mülki ekipaj üzvü itkin düşüb, gəmi isə göyərtədə baş verən yanğın və mühərrik otağında ciddi zədələr səbəbindən səyahətini davam etdirə bilməyib. Komandanlıq, bu zərbələrin Prezident Donald Tramp ın birbaşa göstərişi ilə həyata keçirildiyini vurğulayıb. Bu, 7 iyul da başlayan və son həftə ərzində üç raund hücumu əhatə edən ABŞ və İran arasındakı gərginliyin sonuncu mərhələsidir. Şənbə günü gecə ABŞ Mərkəzi Komandanlığı təxminən 140 İran hərbi hədəfinə zərbələr endirdiyini bildirib. Bu hədəflərə İran ın pilotsuz təyyarə, raket, sursat, müşahidə və dəniz əməliyyatları üçün istifadə etdiyi obyektlər daxil idi. İran isə cavab olaraq Yaxın Şərq dəki ABŞ hərbi obyektlərinə, o cümlədən İordaniya , Bəhreyn , Küveyt , Qətər və Oman dakı bazalara əks-zərbələr endirib. Bu atəş mübadiləsi, ABŞ və İran arasında keçən ay imzalanan və bütün düşmənçilikləri “dərhal və daimi” dayandırmağı nəzərdə tutan anlaşma memorandumunun ( MOU ) gələcəyi ilə bağlı sualları dərinləşdirib. Memorandumda İran ın 60 gün ərzində Hörmüz boğazı ndan kommersiya nəqliyyatının heç bir ödənişsiz keçməsi üçün “ən yaxşı səyləri” göstərməsi nəzərdə tutulurdu. Lakin son həftələrdə İran müxtəlif konteyner gəmilərinə və tankerlərə pilotsuz təyyarələrlə hücum edərək, bəzi hallarda gəmilərin təsdiq olunmamış marşrutlar haqqında xəbərdarlıqlara məhəl qoymadığını iddia edib. İran bu məsələni suverenlik məsələsi hesab edir, çünki Hörmüz boğazı onun ərazi suları daxilində yerləşir. Lakin Tramp administrasiyası bu pilotsuz təyyarə hücumlarını memorandumun pozulması kimi qiymətləndirib və hərbi güclə cavab verib. ABŞ Mərkəzi Komandanlığı , məsələn, Kipr qeydiyyatlı M/V GFS Galaxy gəmisinə edilən hücumu şənbə günkü intensiv hücumların səbəbi kimi göstərib. Pilotsuz təyyarə hücumları əsasən ölümcül olmasa da, Galaxy gəmisinə edilən zərbə nəticəsində bir ekipaj üzvünün itkin düşdüyü bildirilir. İran şənbə günü Hörmüz boğazı nı nəqliyyat üçün yenidən bağladığını elan etsə də, ABŞ boğazın açıq qaldığını iddia edir. ABŞ Mərkəzi Komandanlığı bazar günü səhər sosial mediada “ İran boğaza nəzarət etmir. Nəqliyyat axını davam edir” yazıb. Tramp cümə günü sosial media paylaşımında memorandumda imzalanan atəşkəsin “bitdiyini” bildirib, lakin eyni mesajda tərəflər arasında danışıqların davam edəcəyini də qeyd edib. Birləşmiş Millətlər Təşkilatı nın Baş Katibi Antonio Quterreş isə hər iki tərəfi təmkinli olmağa çağırıb. Küveyt hərbi qüvvələri də bazar günü ərazilərinə edilən hava hücumlarına cavab verdiklərini bildiriblər. İran İnqilab Keşikçiləri isə Hörmüz boğazı nda ikinci bir gəmiyə zərbə endirdiklərini və Qətər dəki bir ABŞ bazasına hücum etdiklərini açıqlayıblar. Bu hadisələr bölgədəki gərginliyi daha da artıraraq, Yaxın Şərq də genişmiqyaslı münaqişə riskini yüksəldir. Küveyt , Bəhreyn , İordaniya və Qətər də raket xəbərdarlığı sirenləri səslənib, bu da əhalinin sığınacaq axtarmasına səbəb olub. Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri nin lideri Şeyx Məhəmməd bin Zayed Əl Nəhyan İran hücumundan dərhal sonra Küveyt ə səfər edərək bu kiçik, neftlə zəngin ölkənin əmiri ilə görüşüb. Bu, Fevralın 28-i ndə başlayan müharibənin gərginliyini daha da artırır və beynəlxalq ictimaiyyəti narahat edir. İran ın Hörmüz boğazı üzərindəki nəzarət iddiaları, dünya neft və təbii qazının təxminən 20 faizi nin keçdiyi bu strateji su yolunun taleyi ilə bağlı suallar doğurur. Müharibənin başlamasından bəri dünya üzrə yanacaq qiymətləri kəskin şəkildə artıb, baxmayaraq ki, neft qiymətləri müharibə dövrünün 120 dollar lıq zirvəsindən xeyli aşağı düşüb. İsrail in də İran a qarşı kampaniyada iştirak etdiyi bildirilir, lakin son vaxtlar İran a qarşı hər hansı bir hücumu öz üzərinə götürməyib. İran parlamentinin milli təhlükəsizlik komitəsinin üzvü İsmail Kousari BƏƏ -ni ABŞ ilə əməkdaşlığına görə “bədəl ödəyəcəyi” ilə xəbərdar edib. Bu, bölgədəki gərginliyin daha da artacağından xəbər verir. ABŞ və İran arasında davam edən bu gərginlik, Yaxın Şərq dəki sabitliyi ciddi şəkildə təhdid edir və beynəlxalq enerji bazarlarına da təsir göstərir. Tərəflər arasında diplomatik həll yollarının tapılması üçün beynəlxalq səylər davam etsə də, hərbi əməliyyatların intensivləşməsi vəziyyəti daha da mürəkkəbləşdirir. Bölgədəki digər ölkələrin də bu münaqişəyə cəlb olunma riski artmaqdadır. Bu vəziyyət, Yaxın Şərq dəki uzunmüddətli sülh və təhlükəsizlik üçün ciddi çağırışlar yaradır.