Avropa İttifaqı xarici işlər nazirləri bazar ertəsi Brüssel də işğal olunmuş İordan çayının qərb sahili ndəki İsrail yaşayış məntəqələri ilə ticarəti məhdudlaşdırmaq üçün yeni tədbirlərə kifayət qədər dəstəyin olub-olmadığını müzakirə etmək üçün görüşüblər. Görüşün əvvəlində AB -nin xarici siyasət rəhbəri Kaja Kallas deyib: “Hər kəs İordan çayının qərb sahili ndəki vəziyyətin həqiqətən dözülməz olduğu ilə razıdır”. “ İordan çayının qərb sahili ndə baş verənlər iki dövlətli həllin heç vaxt həyata keçməsini getdikcə daha da qeyri-mümkün edir.” İsrail yaşayış məntəqələri ilə bağlı davam edən AB müzakirələri haqqında daha ətraflı məlumat. AB xarici işlər nazirləri hansı variantları müzakirə edirlər? Reuters -in məlumatına görə, müzakirələr Avropa Komissiyası tərəfindən hazırlanan və üç fərqli variantı – idxal lisenziyalaşdırma sistemi, qadağanedici tariflər və ya qadağanı – nəzərdə tutan məxfi sənədə əsaslanır, adının açıqlanmasını istəməyən yüksək rütbəli AB diplomatı və Avropa rəsmisi bildirib. AB , xüsusilə İsrail-Fələstin münaqişəsi ilə bağlı 27 üzv ölkəsi arasında dərin və uzunmüddətli fikir ayrılıqları səbəbindən Yaxın Şərq siyasəti ilə bağlı böyük qərarlar qəbul etməkdə uzun müddətdir çətinlik çəkir. Diplomatlar bildiriblər ki, bazar ertəsi Brüssel də keçirilən görüşdəki müzakirələrin konkret qərarlar verməsi gözlənilmir, lakin irəliləmək üçün kifayət qədər dəstəyin olub-olmadığını müəyyən etməyə kömək edəcək. İsrail in İordan çayının qərb sahili ndəki qeyri-qanuni yaşayış məntəqələri genişlənirmi? İsrail 1967-ci ildən bəri İordan çayının qərb sahili ni işğal edib. Şərqi Qüds istisna olmaqla, təxminən üç milyon fələstinli arasında 500.000-dən çox İsrail li köçkün bu ərazidə yaşayır. Bu ay İsrail in Təhlükəsizlik Kabineti işğal olunmuş İordan çayının mərkəzi qərb sahili ndə 13 yeni yaşayış məntəqəsi yaratmaq planını təsdiqləyib. Fələstin İsrail Araşdırmaları Forumu (MADAR) -ın yeni məlumatlarına görə, yeni yaşayış məntəqələrinin sayı son vaxtlar sürətlə artıb. 2012-2022-ci illər arasında illik orta hesabla səkkiz məntəqə yaradıldığı halda, bu rəqəm 2023-cü ildə 32-yə, sonra 2024-cü ildə 62-yə, 2025-ci ildə isə 86-ya yüksəlib. Armed Conflict Location and Event Data Project (ACLED) -in Yaxın Şərq üzrə köməkçi tədqiqat meneceri Nasser Khdour bildirib ki, 2026-cı il ACLED -in on il əvvəl Fələstin də hadisələri izləməyə başlamasından bəri köçkün zorakılığı üçün ən ölümcül il olub. “Hadisələrə fələstinlilər ə qarşı hücumlar, əmlakın məhv edilməsi, əkinçilik avadanlıqlarına və qurğularına ziyan vurulması, ağacların kökündən çıxarılması və fələstinli kənd təsərrüfatı torpaqlarında otlaqlar daxildir. Digər hadisələrə avadanlıq, qoyun və məhsul oğurluğu da daxil olmaqla talanlar daxil olub,” Khdour may ayında ACLED veb-saytında sitat gətirilərək bildirilib. AB bu barədə tədbirlər görmək üçün hansı təzyiqlərlə üzləşib? Bütün AB -nin tədbirlər görməsi üçün təzyiq altında olan blokun icra orqanı keçən həftə yaşayış məntəqələri ilə ticarəti məhdudlaşdırmaq üçün, o cümlədən qadağa da daxil olmaqla variantları təqdim edib. Kallas deyib: “Qeyri-qanuni yaşayış məntəqələri ilə ticarətin qadağan edilməsi ilə bağlı üzv dövlətlərdən çoxlu sorğular və tələblər olub.” “Görək indi təqdim olunan bu variantlar üzv dövlətlərdən daha güclü təkan alacaqmı.” Belçika nın xarici işlər naziri Maxime Prevot təqdim olunan variantların “irəliləmək üçün əsl istəkdən daha çox, gəmiriləcək bir sümük” kimi göründüyünü bildirib. “Biz konkret təkliflər tələb edirik,” o deyib. Brüssel də bu addımın bütün 27 üzv dövlətin dəstəyinə, yoxsa sadəcə çəkili səs çoxluğuna ehtiyac duyacağı ilə bağlı fikir ayrılığı var. Diplomatlar bildirirlər ki, əsas oyunçular Almaniya və İtaliya hələ də bu addım barədə qərar verməyiblər. AB -nin indiyə qədərki mövqeyi nə olub? İspaniya , Niderland və İrlandiya Respublikası da daxil olmaqla bir neçə AB ölkəsi beynəlxalq hüquqa görə qeyri-qanuni sayılan işğal olunmuş Fələstin əraziləri ndəki İsrail yaşayış məntəqələrinə qarşı öz ticarət məhdudiyyətlərini tətbiq ediblər. May ayında AB , İordan çayının qərb sahili ndə fələstinlilər ə qarşı ciddi və sistematik insan hüquqları pozuntuları kimi təsvir etdiyi hərəkətlərə görə dörd quruma və üç şəxsə sanksiyalar tətbiq edib. 2024-cü ilin iyul ayında Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsi nin məsləhət rəyində İsrail in Fələstin əraziləri ni və İordan çayının qərb sahili ndəki yaşayış məntəqələrini işğal etməsinin qeyri-qanuni olduğu və dövlətlərin vəziyyəti qorumağa kömək edən ticarət və ya investisiya əlaqələrinin qarşısını almaq üçün addımlar atmalı olduğu bildirilib. İsrail in xarici işlər naziri Gideon Saar keçən il bəzi Avropa hökumətlərinin məsləhət rəyini həyata keçirmək cəhdini “ayıb” adlandırıb.