Əmir Şeyx Həməd bin Xəlifə Əl Tani nin vəfatı elan olunan səhər mənə Əl-Cəzirə və onu yaradan şəxsin vizyonu haqqında yazmaq tapşırıldı. Allah ona rəhmət eləsin. Haradan başlayacağımı bilmədim: ideyanın və layihənin arxasında duran Şeyx Həməd dən, yoxsa Əl-Cəzirə nin özündən? Əslində, bu ikisini ayırmaq çətindir. Hər bir layihə, arxasında duranların qətiyyəti onu reallığa çevirməzdən əvvəl bir ideya kimi başlayır. Əl-Cəzirə Şeyx Həməd in ideyası idi. Onun qətiyyəti, əzmkarlığı və mövqelərinə, qərarlarına sadiq qalmaq cəsarəti sayəsində o, bu günkü vəziyyətinə gəldi: media dünyasında bir qüvvə və görməzdən gəlmək mümkün olmayan bir varlıq. Gəlin kameranı 30 il və ya daha çox geriyə çəkək. Qəribə bir təsadüf nəticəsində, həmin səhər BBC ərəb televiziya xidmətinin yayına başlamasından iki ildən az müddət sonra bağlanacağını elan etdi. Xəbər otağının qapıları üzümüzə bağlandı və biz yenidən iş axtarmağa başladıq. Mənim kimi evdən uzaqda iş axtarmağa öyrəşmiş biri üçün bu vəziyyət heç də qəribə deyildi, hətta xəbər qəfildən gəlsə də. Sonra bir həmkarım gəldi və dedi ki, London da bir Qətər komandası Qətər də açmağı planlaşdırdığı televiziya xəbər kanalı üçün jurnalistlər işə götürür. O dedi ki, kanal xəbərləri sərbəst şəkildə yayımlaya və aparıcı Qərb yayımçıları kimi əhəmiyyətinə görə tok-şou proqramları yayımlaya biləcək. Belə bir şey Ərəb ölkəsi ndə həqiqətən mümkün ola bilərmi? Bu, soruşmaq məcburiyyətində qaldığım kədərli bir sual idi. Mən 15 il Küveyt də yaşamışdım və İraq işğalından sonra oranı tərk etmişdim. Körfəz mənim üçün bir çox xatirələr saxlayırdı. Uşaqlarım orada doğulmuşdu. Yeni Qətər layihəsi haqqında eşitmək bu xatirələri yenidən canlandırdı və mən, əvvəllər dəfələrlə etdiyim kimi, işin məni hara aparacağını izləməyə qərar verdim. BBC qapılarını bağlamışdı. Əl-Cəzirə onları açdı. 1996-cı il iyunun 1-də təyyarəmiz Doha nın köhnə hava limanına endi. Həmkarım və dostum, mərhum Əhməd Əl-Şouli kostyum və qalstuk geyinmişdi. Təyyarənin qapısı açılıb isti hava içəri dolanda o, mənə tərəf dönüb dedi: “Kaş sənin kimi yüngül səyahət etsəydim.” Xəbər otağı kiçik idi. Onun yanında eyni dərəcədə kiçik bir studiya, onların arxasında isə beş kiçik montaj otağı, lent kitabxanası, baş redaktor üçün bir ofis və baş direktor və onun heyəti üçün daha böyük bir ofis var idi. Açıq-aydın idi ki, kanalın açılması ideyası arxasında duran şəxsin beynində bir müddət idi ki, formalaşırdı. Jurnalistləri, texnikləri və administratorları işə götürməzdən əvvəl təməllər artıq qoyulmuşdu. Həmçinin aydın idi ki, binanı dizayn edən və təchiz edənlər kanalın nə qədər sürətlə böyüyəcəyini təsəvvür etməmişdilər. Bir neçə il ərzində bina çox kiçik olacaq və onun imkanları genişlənmə tələblərinə cavab verə bilməyəcəkdi. Lakin o, hamımız üçün isti bir ev idi. Yerin yaxınlığı bizə daha çox enerji və qətiyyət verdi, çünki biz özündən əvvəlki kanallarla rəqabət apara biləcək və Qlobal Şimal ilə Cənub arasında medianın balansını dəyişdirə biləcək bir kanal qurmağa başladıq. Beş aylıq sınaq yayımı zamanı komanda gündən-günə gücləndi və birləşdi. Lakin hamımız bizə vəd edilən azadlığın real olub-olmadığını düşünürdük. Bu şübhələr tamamladığımız hər xəbər bülleteni ilə tədricən yox oldu. Məzmun, reportajlar və hekayələrin danışılma tərzinə heç bir müdaxilə görmədik. Çox keçmədən, narazılığımız başqa cür idi. Biz BBC -nin bülletenləri ilə rəqabət aparan, hətta onları üstələyən bülletenlər hazırlayırdıq, lakin heç bir tamaşaçı onları hələ görə bilmirdi. 1996-cı il noyabrın 1-də Ərəb mediası nəhayət öz səsini tapdı. Əl-Cəzirə nin ilk xəbər bülletenində mərhum Camal Rayyan kanalın dünyaya açıldığını elan etdi. Bizə azadlıq vəd edən adam sözünü tutmuşdu. Bülletendə onun şəkli yox idi. Onun haqqında heç bir hekayə yox idi. Ərəb dünyası nda insanlar izlədikləri xəbər bülletenlərinin və tok-şou proqramlarının bir Körfəz Ərəb ölkəsi ndən yayımlandığına çətinliklə inanırdılar. Onlar hökmdarın tərifini oxuyan və reallığa şahid olmaq, insanların narahatlıqlarını sərbəst şəkildə çatdırmaq və ya onlara sevinc və kədərdə səslərini ucaltmaq, arzularını, vizyonlarını və fikirlərini açıq şəkildə ifadə etmək üçün yer verilməyən televiziyaya öyrəşmişdilər. İdeyanın və layihənin arxasında duran adam onun gedişatını yaxından izləyirdi. O, ziyarət edər, geniş rəhbərlik və təşviq göstərər, bəzən də bizimlə zarafat edərdi. Lakin Şeyx Həməd heç vaxt bir xəbər reportajına və ya tok-şou proqramına müdaxilə etmədi. Layihəyə nəzarət etməyi tapşırdığı köməkçiləri də müdaxilə etmədi. O, sözünü verdi və tutdu. Biz o zaman bilirdik ki, uğur bizim olacaq. Lakin kameranı irəli çəkim ki, çox ləngiməyim. Bir neçə ay ərzində başqaları Qlobal Cənub adlandırdıqları yerdən yeni bir kanalın gəlişini hiss etməyə başladılar. Onlar Əl-Cəzirə nin reportajlarını yayımlamağa başladılar, çünki Əl-Cəzirə və onun müxbirləri özlərinin daxil olmaqdan çəkindikləri yerlərdə idilər. Fələstin , İraq və Əfqanıstan da, eləcə də bütün Qlobal Cənub da uşaqların əzablarının görüntüləri yalnız Əl-Cəzirə də yayımlandı. Tanınma tezliklə Əl-Cəzirə nin liderliyi ələ aldığının etirafına çevrildi. Uğur digər dillərdə daha geniş auditoriyalara çatmağı zəruri etdi. Əl-Cəzirə İngilis və şəbəkənin onlayn varlığı bunu izlədi, kanalı bütün dünyaya, Şimal a və Cənub a xitab edən bir şəbəkəyə çevirdi. Bu, bir sıçrayış idi. Onilliklər boyu xəbərlər bir istiqamətdə yayılırdı. Qərb kameraları onları Qərb gözləri və Qərb dünyagörüşü ilə çəkirdi, bu da tez-tez bəzən açıq, bəzən də sətirlər arasında gizlənən müstəmləkəçi və mədəni qərəzlərlə formalaşırdı. Media tənliyi dəyişmişdi. Xəbərlər artıq Cənub dan Şimal a, gəldiyi insanların və yerlərin gözü ilə yayıla bilərdi. Şəbəkənin genişlənən əhatə dairəsi və dünyada artan varlığı Cənub un mədəni və intellektual mənzərəsini də yenidən formalaşdırdı. O, başladığı bölgədə, daha geniş Müsəlman dünyası nda və Qlobal Cənub da, hətta uzaq Qərb də yeni mədəni üfüqlər açdı. Lakin illər bizə öyrətdi ki, uğur ağrılı nəticələr verə bilər. Bəziləri yaxın bölgədən gəldi. Daha çoxu isə uzaq yerlərdən gəldi. Ətrafımızdakı bölgə azad sözü və onun təsirlərini qəbul edə bilmədi və buna görə də özünə bir düşmən yaratdı. Ofislər bağlandı. Müxbirlər təqib edildi, həbs edildi və öldürüldü. Şəbəkəyə ev sahibliyi edən ölkə şiddətli hücuma məruz qaldı. Bu, Əl-Cəzirə sindromu idi. Bölgədən kənarda ofislər bombalandı. Reportyorlar və kamera operatorları öldürüldü, həbs edildi və işgəncəyə məruz qaldı. Şəbəkənin qərargahına ev sahibliyi edən ölkəyə təzyiq gücləndi. Şeyx Həməd geri çəkilmədi. Özünə xas cəsarəti ilə yaxınlıqdakılardan soruşardı: “Azad sözə düşmən kimi baxmağı nə vaxt dayandıracaqsınız?” Və uzaqdakılara deyərdi: “Siz illərdir ifadə azadlığını, demokratiyanı və insanın bilmək hüququnu təbliğ edənlər deyilmisiniz?” Şeyx Həməd şəbəkə və orada işləyənlər üçün bir qalxan idi. O və Əl-Cəzirə ni idarə etməyi tapşırdığı insanlar bizə deyərdilər: “Sizin yeganə qırmızı xəttiniz peşə qaydalarıdır. Başqa heç nə.” İdeyanın və layihənin arxasında duran adama Allah rəhmət eləsin. Biz yola davam edirik.