Kanadanın şimal-şərqindəki və ABŞ-dakı şəhərlər Ontario və Minnesota əyalətlərində baş verən meşə yanğınlarının səbəb olduğu sıx tüstüdən əziyyət çəkir. Nyu York , Boston və Toronto sakinlərinə çirklənmənin potensial sağlamlıq təsirləri səbəbindən “yorucu fəaliyyətlərdən” qaçmaq tövsiyə edilib. Kanada Agentliklərarası Meşə Yanğınları Mərkəzinin məlumatına görə, hazırda Kanada üzrə 858 aktiv meşə yanğını qeydə alınıb – bunlardan təxminən 200-ü Ontarioda dır. Minnesotanın şimal sərhədi boyunca hələ də 17 yanğın davam edir və yanğınların söndürülməsi səylərini səfərbər etmək üçün fövqəladə vəziyyət elan edilib. Ontarioda yanğınlar Superior gölünün şimalında, əyalətin daha ucqar hissələrində, lakin milli parkların və Birinci Millət icmalarının daxilində və ya yaxınlığındadır. İndiyədək altı icma təxliyə əmri altındadır və əmlaka ziyan dəydiyi barədə məlumatlar var. Böyük Şura Rəisi Linda Debassige çərşənbə günü verdiyi açıqlamada, şimali Ontariodakı ucqar Namaygoosisagagun Birinci Millətinin evlərə və icma binalarına ciddi ziyan vuran “gözlənilməz və sürətlə yayılan meşə yanğını” tərəfindən “dağıdıldığını” bildirdi. Meşə yanğınları Kanadada çox yayğındır, lakin son həftələrdə yanğınların sayı sürətlə artıb. ABŞ-dakı Milli Agentliklərarası Yanğın Mərkəzi və Kanada Təbii Sərvətlər bunun iyunun sonunda şimali Ontarioda davamlı isti hava və orta səviyyədən aşağı yağıntı səbəbindən baş verəcəyini proqnozlaşdırmışdı. Bu isti hava istilik qübbəsi – isti havanı və tüstünü altında saxlayan yüksək təzyiq sahəsi – tərəfindən yaranır. Həddindən artıq və uzunmüddətli istilik torpaqlardan və bitkilərdən daha çox nəmlik çəkir – bu quru bitki örtüyü yanğınlar üçün yanacaq rolunu oynayır. Lakin bu isti hava qeyri-sabitləşərək güclü küləklər yarada bilən fırtına riskini artıra bilər – bu da yanğınların və tüstünün yayılmasına səbəb olur. Qlobal hava keyfiyyətini izləyən IQAir şirkəti Detroyt , Toronto və Minneapolis şəhərlərini hazırda dünyanın ən pis hava keyfiyyətinə malik şəhərləri kimi sıraladı. Meşə yanğını tüstüsü insanlar üçün təhlükəlidir, çünki tərkibində PM2.5 və azot dioksid kimi çox kiçik çirkləndirici hissəciklər qarışığı var. Nyu York Ştatı Səhiyyə Departamentinin komissarı Jim McDonald sosial mediada yayımlanan ictimai çıxış videosunda dedi: “Bu hissəciklər sistemimizə daxil olduqda ağciyərlərimizə, kiçik tənəffüs borularımıza qədər çatır və… iltihaba səbəb olurlar”. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının məlumatına görə, tüstü mövcud tənəffüs, ürək, böyrək və göz xəstəliklərini ağırlaşdıra bilər. Fövqəladə hallar xidmətinin əməkdaşları və xroniki xəstəlikləri olanlar, uşaqlar kimi həssas qruplar – tüstünün çökə biləcəyi yerə daha yaxın olduqları üçün – ən çox risk altındadırlar. Hökumətlər hava keyfiyyəti səviyyəsindən asılı olaraq insanlara görüləcək tədbirlər barədə xəbərdarlıqlar edəcəklər. Məsələn, narıncı xəbərdarlıq o deməkdir ki, insanlara tövsiyə olunur: yorucu açıq hava fəaliyyətlərindən qaçmaq, evdə qalmaq və pəncərələri bağlamaq, yaxşı oturan N95 maskası taxmaq, xırıltı, nəfəs darlığı və sinə ağrısı kimi simptomlar üçün tibbi yardım axtarmaq. KN95 və ya N95 maskaları bu kiçik hissəciklərin 95%-ni süzə bilməlidir – baxmayaraq ki, hələ də risklər var. Onlayn olaraq saxta nüsxələr satılır, buna görə də hökumət tərəfindən sertifikatlaşdırıldığına əmin olun. Bir çox şəhər hava keyfiyyəti fövqəladə hallar protokollarını aktivləşdirib və yerli mərkəzlərdə maskalar paylayır. Yerli hava keyfiyyəti xəbərdarlıqları haqqında əlavə məlumat üçün, Kanadadasınızsa bu sayta, ABŞ-dasınızsa isə buraya müraciət edin. Meşə yanğınları boreal meşələrinin təbii bir hissəsidir – Kanadada geniş ərazilər var. Lakin son illərdə onlar daha da pisləşib. 2023-cü il yanğınları 15 milyon hektar (37 milyon akr) – İngiltərədən daha böyük bir ərazini – məhv etdi, 2025-ci il yanğınları isə 8.3 milyon hektar (20.5 milyon akr) ərazini yandırdı. Kanadada meşə yanğınlarının yarısı ildırım, qalanı isə insan fəaliyyəti nəticəsində baş verir – lakin quru torpaqlar və bitki örtüyü ehtimalı artırır. İqlim dəyişikliyi nəticəsində qlobal temperaturun artması istilik dalğalarını daha tez-tez və şiddətli edir, bu cür şəraitə töhfə verir. İqlim dəyişikliyi qışda da temperaturu artırır. İlin ilk hissəsindəki bu mülayim şərait bitkilərin daha erkən böyüməsini stimullaşdıraraq daha çox yanacaq təmin edir və qar örtüyünün miqdarını azaldır. Çox ağ səthə malik qar günəş radiasiyasını əks etdirməyə kömək edir və soyuducu təsir göstərir. Qar nə qədər az olsa, hava bir o qədər isti olur.