ABŞ Nümayəndələr Palatasının üzvü İlhan Omar Prezident Donald Trampın Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsini (BHM) “dağıtmaq” səylərinə qarşı çıxaraq, ölkəni tribunala qoşulmağa çağıran qətnamə təqdim edib. Bu addım, Dövlət Katibi Marko Rubio “hökumətimizin əlində olan bütün vasitələrdən istifadə edərək, lazım gələrsə, BHM-i kərpic-kərpic dağıtmağa” söz verdikdən bir neçə gün sonra atılıb. Omarın çərşənbə günü təqdim etdiyi qətnamə ABŞ-ı BHM-ə qoşulmaq üçün məhkəmənin təsis sənədi olan Roma Statutunu ratifikasiya etməyə çağırır. Qətnamə həmçinin Tramp administrasiyasına məhkəmə rəsmilərinə tətbiq etdiyi sanksiyaları və viza məhdudiyyətlərini ləğv etməsi üçün təzyiq göstərəcəkdir. Somali dən olan keçmiş uşaq qaçqın Omar bu həftə verdiyi açıqlamada məhkəməyə qoşulmağın dünyada qanunun aliliyini gücləndirmək üçün bir addım olacağını müdafiə edib. “Əgər biz həqiqətən insan haqlarına və qanunun aliliyinə inanırsaq, beynəlxalq ədaləti zəiflətməməli, əksinə gücləndirməliyik,” Omar deyib. “ Birləşmiş Ştatlar nümunə göstərməli və heç kimin qanundan üstün olmadığını nümayiş etdirməlidir.” Lakin Tramp administrasiyası ABŞ və İsrail personalı ilə bağlı apardığı araşdırmalara görə BHM-i sərt tənqid edib. Nə ABŞ , nə də İsrail Roma Statutunun imzaçısı deyil və heç biri məhkəmənin səlahiyyətini tanımır. Lakin hər iki ölkə BHM-ə üzv olan ölkələrdə insan haqları pozuntularında ittiham olunur. Məsələn, BHM İsraili Qəzzada törətdiyi müharibə cinayətlərinə görə araşdırıb və 2024-cü ilin noyabrında Baş nazir Binyamin Netanyahu və keçmiş Müdafiə naziri Yoav Gallant haqqında həbs qərarı çıxarıb. Birləşmiş Millətlər Təşkilatı da daxil olmaqla bir çox ekspert İsrailin Qəzzaya qarşı müharibəsinin Fələstinlilərə qarşı soyqırım olduğu qənaətinə gəlib. Bu arada, ABŞ 2001-ci il işğalından sonra Əfqanıstanda törədilmiş müharibə cinayətlərinə, eləcə də məhbusların saxlandığı iddia edilən “qara məkanlarda” araşdırılıb. Tramp birinci müddəti ərzində və ikinci müddətində də bu cür araşdırmalarda iştirak edənləri cəzalandırmaq üçün BHM-ə və onun rəsmilərinə qarşı tədbirlər görüb. Son bir ildə bir çox BHM prokuroru və hakimi, eləcə də məhkəməyə dəlil təqdim edən hüquq qrupları sanksiyalarla üzləşib. Bazar ertəsi Rubio vəziyyəti daha da gərginləşdirərək, video açıqlamasında məhkəməni “ölkəmizə qarşı güllə və ya raketlərlə deyil, statutlar, müqavilələr və sözdə beynəlxalq hüququn gücü ilə müharibə aparmaqda” ittiham edib. Dövlət Departamenti məhkəməni zəiflətmək üçün “bütün hökumətin cavabı”nı elan edərək, administrasiyanın onu “sistematik şəkildə sıradan çıxarmaq” üçün çalışacağını bildirib. Nəzərdən keçirilən addımlar arasında ABŞ hərbçiləri və hüquq-mühafizə orqanları ilə əməkdaşlıq edən ölkələrə “ BHM-in Amerika rəsmilərini və hərbçilərini mühakimə etmək üçün iddia edilən səlahiyyətini rədd etmək” üçün müraciət etmək də var. Açıqlamada həmçinin “ BHM-in yalan səlahiyyətini rədd etməkdən imtina edən, eyni zamanda ABŞ yardımına güvənən ölkələrə qarşı artan nəzarət”, eləcə də məhkəmə ilə əlaqəli şəxslər və təşkilatlar üçün “artırılmış sanksiyalar” və səyahət qadağaları təklif edilib. Tramp ilk dəfə 2020-ci ildə Əfqanıstan araşdırması ilə bağlı məhkəmə rəsmilərinə sanksiya tətbiq etmişdi, lakin keçmiş Prezident Co Bayden bu tədbirləri ləğv etmişdi. Bazar ertəsi Omar Rubionun açıqlamasını “ehtiyatsız və təhlükəli” adlandırıb. “Mən öz gözlərimlə görmüşəm ki, cəzasızlıq daha çox zorakılığa səbəb olur,” o yazıb və məhkəmənin işinə dəstəyini ifadə edib. “Qurbanların başqa çarəsi qalmayanda BHM ədalət üçün mühüm bir vasitədir.” Qətnamə, iki ABŞ vəkillik qrupunun Tramp administrasiyasını məhkəməyə verməsi ilə eyni vaxta təsadüf edir, iddia edirlər ki, prezidentin sanksiyaları onları konstitusiya ilə qorunan işlərini dayandırmağa məcbur edib. Hər iki qrup işğal olunmuş Fələstin ərazisində iddia edilən İsrail müharibə cinayətləri ilə bağlı məhkəmənin araşdırmasına dəstək verib. Onlar fəaliyyətlərinin ABŞ Konstitusiyasının Birinci Düzəlişi ilə qorunduğunu bildirirlər.