Beynəlxalq Valyuta Fondu (IMF) Yaxın Şərqdə baş verən müharibələrin qlobal iqtisadiyyata ciddi təsir etdiyini və bunun 'təcili vergi' kimi qəbul edildiyini açıqlayıb. Bu müharibələr, xüsusilə İranın münaqişələri, enerji qiymətlərinin artmasına səbəb olur ki, bu da dünya iqtisadiyyatının müxtəlif sahələrində geniş əks-səda doğurur. IMF-nin hesabatına görə, müharibələrin yaratdığı qeyri-müəyyənlik, investorların və istehlakçıların davranışlarını dəyişdirir, bu da iqtisadi artımın yavaşlamasına və inflyasiyanın yüksəlməsinə gətirib çıxara bilər. Enerji qiymətlərinin artması, yalnız Yaxın Şərqdəki münaqişələrdən deyil, həm də qlobal tələbin artmasından irəli gəlir. COVID-19 pandemiyası sonrası iqtisadi bərpa prosesi, enerji resurslarına olan tələbi artırıb. Eyni zamanda, müharibələr və geosiyasi gərginliklər, neft istehsalçıları üçün daha yüksək risklər yaradır, bu da qiymətlərin artmasına səbəb olur. IMF, bu vəziyyətin qlobal iqtisadiyyata təsirini 'təcili vergi' kimi qiymətləndirir, çünki bu, istehlakçıların alım gücünü azaldır və iqtisadi aktivliyi yavaşladır. Müharibələrin enerji bazarlarına təsiri, yalnız qiymət artımı ilə məhdudlaşmır. Eyni zamanda, bu münaqişələr, enerji istehsalçıları arasında rəqabəti artırır. Məsələn, ABŞ, Avropa və digər ölkələr, alternativ enerji mənbələrinə yönəlməyə çalışır, lakin bu, qısa müddətdə enerji qiymətlərini sabitləşdirməkdə çətinlik yaradır. Enerji qiymətlərinin artması, həmçinin inflyasiyanı artırır ki, bu da mərkəzi bankların faiz dərəcələrini artırmasına səbəb ola bilər. IMF-nin hesabatında qeyd edilir ki, 'bütün yollar' daha yüksək enerji qiymətlərinə aparır. Bu, yalnız istehlakçılar üçün deyil, həm də müəssisələr üçün ciddi maliyyə çətinlikləri yaradır. Yüksək enerji qiymətləri, istehsal xərclərini artırır və bu da məhsul qiymətlərinin yüksəlməsinə səbəb olur. Nəticədə, istehlakçıların alım gücü azalır və iqtisadi artım yavaşlayır. Bütün bu amillər, qlobal bazarların dinamikasını dəyişir. Enerji qiymətlərinin artması, qlobal bazarların qeyri-sabitliyini artırır və investorların risk almaq istəklərini azaldır. Bu vəziyyət, səhmlər bazarında da əks olunur. İnvestorlar, müharibələrin yaratdığı qeyri-müəyyənlik səbəbindən daha ehtiyatlı davranmağa başlayır. Bu, səhmlərin qiymətində dalğalanmalara səbəb olur. Sonuç olaraq, IMF-nin açıqlamaları, Yaxın Şərq müharibələrinin qlobal iqtisadiyyata təsirini aydın şəkildə ortaya qoyur. Enerji qiymətlərinin artması, qlobal iqtisadiyyatı 'təcili vergi' ilə üz-üzə qoyur. Bu, yalnız iqtisadi artımın yavaşlamasına deyil, həm də inflyasiyanın yüksəlməsinə səbəb olur. Bazarların bu vəziyyətdən necə təsirlənəcəyini izləmək, investorlar və iqtisadiyyat üzrə mütəxəssislər üçün vacibdir.