Rio Grande çayının suları üzərində yüzlərlə metr hündürlüyə ucalan sıldırım qayaları, geniş səhra mənzərələri və sərt dağ silsilələri ilə Cənubi Texasdakı Big Bend Milli Parkı Amerika Birləşmiş Ştatlarının ən ucqar parklarından biri hesab olunur. Lakin Meksika sərhədində yerləşən bu park, aylardır ərazidə gözlənilən sərhəd infrastrukturu tikinti layihəsinə qarşı güclü ictimai müxalifət və onun həyata keçirilməsini sürətləndirmək üçün bir sıra qanunların ləğvi ilə mübarizə meydanına çevrilib. Layihə ABŞ Prezidenti Donald Trampın 2025-ci ilin may ayında qəbul edilmiş və ABŞ-Meksika sərhədi boyunca divar tikintisi üçün 46,5 milyard dollar ayırmış nəhəng “One Big Beautiful” vergi və xərcləmə qanun layihəsinin bir hissəsidir. Lakin bu sərhəd dəhlizi Big Bend Ranch Dövlət Parkı və Big Bend Milli Parkı daxil olmaqla bir neçə qorunan ərazini əhatə edir. Dəyişən planlar Milli park üçün nəzərdə tutulan xüsusi infrastruktur növləri ilə bağlı dəfələrlə dəyişikliklər, xüsusilə layihə əleyhdarları arasında narahatlığı artırıb. 2026-cı ilin fevralında ABŞ Gömrük və Sərhəd Mühafizəsi (CBP) tərəfindən dərc edilmiş xəritə çayın bir hissəsi boyunca polad dirək divar tikintisi layihəsini göstərirdi. Bu xəbər yerli sakinlər və rəsmilər arasında etirazlara səbəb oldu. Əleyhdarlar layihənin ekoloji və iqtisadi zərərləri barədə xəbərdarlıq edərək, Big Bend ərazisində keçid nisbətlərinin aşağı və azalan olduğunu qeyd etdilər. CBP mart ayında xəritəni gizli şəkildə yeniləyərək, milli park daxilində yalnız “aşkarlama texnologiyaları” tətbiq etməyi planlaşdırdığını göstərdi, lakin bu dəyişiklik barədə heç bir ictimai elan vermədi. Hal-hazırda CBP veb-saytında mövcud olan məlumatlar dörd ayrı hissədə “texnologiya” və “nəqliyyat vasitəsi baryer sistemləri” ilə təchiz olunmuş yeni “patrul yollarının” tikintisi planlarını göstərir. Lakin iyulun əvvəlində Bloomberg , yaxınlıqdakı Big Bend Ranch Dövlət Parkının bir hissəsində “30 fut (9 metr) sərhəd divarının” tikiləcəyini bildirdi. Komandamızla əlaqə saxladıqda, CBP Big Bend Milli Parkı və ya Big Bend Ranch Dövlət Parkında “30 fut hündürlüyündə baryer tikməyi planlaşdırmadığını”, əksinə “kameralar, sensorlar, yollar və məhdud aşağı profilli dirək-rel baryerləri [...] qanunsuz nəqliyyat vasitələrinin girişini məhdudlaşdırmaqla mövcud təbii baryerlərdən istifadə etməyi” nəzərdə tutduğunu bildirdi. O, həmçinin baryer tikintisi fəaliyyətlərindən əvvəl “ekoloji və mədəni araşdırmalar apardığını”, “ Big Bend Sektorunda maarifləndirmə işləri apardığını” və nəqliyyat vasitəsi baryer sistemi layihəsi üçün rəy topladığını bildirdi. Layihə əleyhdarları isə CBP-nin şəffaflıq çatışmazlığına və planlarının yenidən dəyişə biləcəyi riskinə diqqət çəkirlər. ABŞ-ın qeyri-kommersiya təbiəti mühafizə təşkilatı olan Bioloji Müxtəliflik Mərkəzinin milli ictimai torpaqlar üzrə vəkili Laiken Jordahl dedi: “Görünür, CBP-dən hər gün fərqli bir bəyanat gəlir.” “İstədikləri qədər zərər vurmaqda sərbəstdirlər” Bu narahatlıqlar iyunun 9-da Daxili Təhlükəsizlik Departamenti (DHS) Big Bend Milli Parkını əhatə edən bir zonada “baryerlərin və yolların sürətli tikintisini təmin etmək üçün” 28 ekoloji və tarixi mühafizə qanununu ləğv etdikdə daha da gücləndi. Ləğv edilmiş qanunlar arasında Nəsli Kəsilməkdə Olan Növlər Aktı , Təmiz Su Aktı və Yerli Amerika Qəbirlərinin Mühafizəsi və Repatriasiyası Aktı var. Jordahl iddia edir ki, bu ləğv CBP-yə böyük sərbəstlik verir: “Sadəcə bu bildirişi Federal Reyestrdə dərc etməklə, onlar onilliklər boyu davam edən ətraf mühitin mühafizəsini məhv etdilər. Ekoloji qanun normalda ictimai rəy, məlumat, şəffaflıq imkanı tələb edər və bioloqlar və ya arxeoloqlar kimi mütəxəssislərlə məsləhətləşməyi tələb edərdi. Lakin bu ləğv ilə səlahiyyətləndirilərək, heç bir nəticə olmadan istədikləri qədər zərər vurmaqda sərbəstdirlər. Milli parkda heç vaxt belə bir şey baş verməyib. Bu ləğv 30 fut hündürlüyündə fiziki sərhəd divarlarının tikintisinə açıq şəkildə yol açır. Əgər onlar divar tikməyə davam etmirlərsə, mühafizəni ləğv ediblər, müqavilələr bağlayıblar və maşınlarını yerə qoyduqları anda divar tikmək istədiklərinə qərar verə bilmək üçün özlərinə bütün alətləri veriblər. Və ictimaiyyətin onları dayandırmaq üçün edə biləcəyi heç nə yoxdur. Hal-hazırda biz əsasən agentliyin xoş niyyətinə güvənirik. Və CBP sərhəd bölgələrinə heç vaxt xoş niyyət nümayiş etdirməyib. Bu, həqiqətən də qorxulu bir zamandır.” Bioloji Müxtəliflik Mərkəzi iyunun ortalarında DHS ləğvini konstitusiyaya zidd olduğunu iddia edərək mövcud məhkəmə iddiasını yenilədi. DHS Katibinə ünvanlanmış iki ayrı məktubda, Big Bend Milli Parkının bir neçə keçmiş rəhbəri və Konqresin 18 Demokrat üzvü də DHS-nin zonanı “yüksək qanunsuz giriş sahəsi” elan etməklə əsaslandırdığı ləğvə qarşı çıxdıqlarını bildiriblər. “Burada Big Bendin ən vəhşi hissələrini lazımsız yerə məhv etmək və ya insanların böyük əksəriyyətinin ikipartiyalı iradəsini, park daxilində sərhəd keçidlərinin minimal sayını göstərən faktiki məlumatları nəzərə almamaq üçün CBP-yə məhdudiyyətsiz səlahiyyət verən heç bir sərhəd təhlükəsizliyi fövqəladə halı yoxdur,” sonuncu məktubda qeyd olunurdu. Konqres üzvləri həmçinin qeyd etdilər ki, “ Big Bendin özünün sərt relyefi və cənubdakı Meksika torpaqları qanunsuz fəaliyyətin qarşısını alan təbii bir divar təşkil edir”. Big Bend Milli Parkının keçmiş rəhbəri Bob Krumenaker tərəfindən əldə edilmiş və Public Domain tərəfindən dərc edilmiş məlumatlara görə, CPB 2023 və 2024-cü illərdə milli park daxilində illik 100 ilə 125 arasında həbs həyata keçirib. “Parkdan demək olar ki, heç kim keçmir” Jordahl fiziki divarın yerli ekosistemlərə, xüsusilə parkda yaşayan bighorn qoyunları və qara ayı populyasiyalarına təsirini vurğuladı. “Vəhşi təbiət Rio Grande çayına, yəni onların əsas – və çox vaxt yeganə – içməli su mənbəyinə çıxış əldə edə bilməyəcək. Biz bunun Arizona və sərhəd divarlarının tikildiyi digər yerlərdə dağıdıcı təsirlərə səbəb olduğunu görmüşük.” Lakin o, hazırda milli park üçün nəzərdə tutulan infrastrukturun belə zərərsiz olmayacağını bildirdi. Mövcud planlar 7 metrə qədər eni olan “patrul yollarının” və rels hündürlüyü 1,2-1,8 metr olan “davamlı polad relslərlə dəstəklənən polad dirəklərdən” ibarət nəqliyyat vasitəsi baryerlərinin tikintisini nəzərdə tutur. “Bu yeni yolları və baryerləri tikmək istədikləri ərazilər son dərəcə sərtdir. Düşünürəm ki, bu layihənin ən zərərli hissəsi sadəcə dinamit və partlayış, buldozerlərlə dağ zirvələrinin qazılması və sıyrılmasıdır. Bütün bunlar üçün sıfır əsaslandırma var. Parkdan demək olar ki, heç kim keçmir. Və parkın ən ucqar hissəsinə bu yeni yolları tikməklə, CBP yeni qaçaqmalçılıq yolları açacaq.” Konqres üzvləri məktublarında həmçinin iddia etdilər ki, “yeni texnologiya və yolların tikintisi Rio Grande çayının axınını pozacaq, daşqın riskini artıracaq”. “ Big Benddə hər kəs bu layihəyə qarşıdır” Jordahl layihə ilə bağlı narahatlığını ifadə etsə də, onun “heç vaxt görmədiyi” bir müxalifət yaratdığını vurğuladı: “Yerli sakinlər, yerli müəssisələr, yerli hüquq-mühafizə orqanları və hətta Respublikaçı şeriflər də bu layihəyə qarşı çıxdıqlarını rəsmi olaraq bildiriblər. Keçmişdə sərhəd divarları bir növ partizan məsələsi idi: solçular qarşı idi, sağçılar isə tərəfdar idi. Lakin burada, Big Benddə , hər kəs bu layihəyə qarşıdır.”