[DUBAY/QAHİRƏ] Cümə günü (17 iyul) Birləşmiş Ştatlar İranda körpülərə zərbələr endirdi və Tehran buna cavab olaraq Küveytdə elektrik və duzsuzlaşdırma zavodunu vurdu. Beləliklə, hər iki tərəf hədəflərini infrastruktura qədər genişləndirərək gərginliyin daha da artırılması riskini yaratdı. Dənizdə, yenidən alovlanan münaqişənin Körfəzdən enerji təchizatını yenidən kəsdiyi bir vaxtda, ABŞ dəniz piyadaları Hörmüz boğazı yaxınlığında bir tankeri ələ keçirdi. İran mediası İran İnqilab Keşikçilərinə istinadən bildirib ki, iki neft tankeri boğazın cənubundakı minalanmış marşrutdan keçdikdən sonra partlayıb və yanğın baş verib. Silahlı şəxslər Yəmən sahillərində başqa bir gəmini ələ keçirərək Qırmızı dənizin ağzında Yaxın Şərqin digər böyük neft daşınması boğazında təhlükəsizliklə bağlı narahatlıqları artırıb. İranın dövlət televiziyası İnqilab Keşikçilərinə istinadən bildirib ki, ABŞ-ın “təcavüzü” sona çatmayana qədər regiondan kimyəvi gübrələrin, hətta “bir damla neft və qazın” ixracı mümkün olmayacaq. Vaşinqton və Tehran ötən həftə atəşkəs razılaşması pozulduqdan sonra gərginliyin sərhədlərini sınaqdan keçirir, bu da tammiqyaslı müharibəyə qayıtma ehtimalını artırır. Cümə günü gərginliyin artması barədə xəbərlərdən sonra, etalon Brent markalı xam neftin qiymətləri 3 faiz artaraq ardıcıl üçüncü həftəlik qazanc yolunda idi. Bu, noyabr ayında keçiriləcək konqres seçkiləri ərəfəsində ABŞ prezidenti Donald Trampa siyasi təzyiq yaratdı. Tramp İranın infrastrukturuna genişmiqyaslı hava zərbələri endirməklə hədələyib və İranın sahillərinə və ya adalarına quru hücumunu istisna etməyib. ABŞ rəsmiləri bildiriblər ki, Cənubi İrana hücumlar qismən Trampın seçimlərini təmin etmək üçün nəzərdə tutulub. Bu cür addımlar İranı həssas Körfəz dövlətlərinin həyati infrastrukturunu vurmaqla və ya Yəməndəki müttəfiqlərinin Qırmızı dənizdən gəmiçiliyə hücum edərək qlobal enerji təchizatını daha da pozması ilə gərginliyi artırmağa təhrik etmək riskini daşıyır. İranın ali rəhbərinin müşaviri Möhsen Rzayi cümə günü ABŞ-ın gərginliyi artırmasına və ya İran ərazisini ələ keçirmək cəhdlərinə qarşı xəbərdarlıq edib. Keçmiş İnqilab Keşikçilərinin yüksək rütbəli komandiri Rzayi dövlət televiziyasına bildirib: “Əgər ABŞ zərbələri daha bir neçə gün davam edərsə, biz tammiqyaslı hücum əməliyyatları mərhələsinə keçəcəyik”. BMT “mülki infrastruktura hücumlar”dan narahatdır. BMT-nin Baş katibi Antonio Quterreş gərginlikdən, xüsusilə “ İranda və regionda mülki infrastruktura hücumlardan” narahat olduğunu bildirib. ABŞ ordusunun Mərkəzi Komandanlığı daha əvvəl bildirmişdi ki, onun hədəflərinə “hərbi logistika infrastrukturu” daxildir. Bu, bir həftədən çox müddətdə ilk dəfə idi ki, infrastrukturdan bəhs edilirdi. Son zərbələrdə Mərkəzi Komandanlıq bildirib ki, İrana qarşı ardıcıl yeddinci gecə hücumları EDT vaxtı saat 15:00-da ( GMT 19:00) və ya Tehran vaxtı ilə 22:30-da yenidən başlayıb. X-dəki bəyanatda deyilir: “Zərbələr Baş Komandanın göstərişi ilə İranın hərbi imkanlarını zəiflətməyə davam etmək üçün nəzərdə tutulub”. Bundan qısa müddət sonra İran mediası Sirik, Əhvaz və Yəzddə partlayışların eşidildiyini və ya zərbələrin endirildiyini bildirdi. İranın yarı-rəsmi Mehr xəbər agentliyi bildirib ki, Tehrandan təxminən 600 km cənubda yerləşən mərkəzi şəhər olan Yəzddən kənarda düşmən mərmilərindən heç bir tələfat qeydə alınmayıb. İranın dövlət mediası daha əvvəl cənubda ən azı beş körpünün vurulduğunu bildirmişdi. Cənub limanı olan Bəndər Xamirdə körpülərə edilən hücumlarda yeddi nəfərin öldüyü, burada qatar stansiyasının da vurulduğu bildirilir. İranşəhrdə , Pakistanla sərhəd vilayətində, sahilboyundan daha şərqdə bir hava limanının vurulduğu bildirilir. Reuters tərəfindən təsdiqlənmiş videolar Bəndər Xamirdə dağılmış körpüdə dağıntılar, qırılmış məhəccərlər və zədələnmiş bir avtomobil göstərirdi. Bir klipdə yanğın görünürdü. İran Hind okeanının şimalında bir ABŞ gəmisinə əlavə olaraq, Bəhreyn, Qətər və Küveyt daxil olmaqla, ABŞ hava bazalarına ev sahibliyi edən Körfəz ölkələrinə hücumlar elan etdi. İnqilab Keşikçiləri Bəhreyndəki ABŞ dronlarının anbarına hücum etdiyini və Bəhreynin əsas süni intellekt mərkəzini ballistik raketlər və dronlarla məhv etdiyini bildirdi. İranın dövlət xəbər agentliyi IRNA cümə günü bildirdi ki, İran donanması Hind okeanının şimalında düşmən ABŞ gəmisi adlandırdığı hədəfə sahil-dəniz qanadlı raketi atıb. İran ordusu raket buraxılışının “qorxu və panika” yaratdığını və gəmini İran donanmasının əhatə dairəsindən çıxmağa məcbur etdiyini bildirdi. Küveyt səlahiyyətliləri ölkənin elektrik enerjisi istehsalı və su duzsuzlaşdırma stansiyalarından birinin İran hücumuna məruz qaldığını, zərər, yanğın və çox sayda elektrik enerjisi istehsalı blokunun işinin pozulmasına səbəb olduğunu bildirdi. Zəngin Ərəb Körfəz dövlətləri səhra şəhərlərini yaşayış üçün əlverişli etmək üçün elektrik enerjisi istehsal edən və dəniz suyundan duzu təmizləyən zavodlardan asılıdır. İran 30 martda Küveytin duzsuzlaşdırma zavodunu vurduqda, bu, böyük bir gərginlik kimi qiymətləndirildi. Ötən ay müharibəni bitirmək üçün müvəqqəti razılaşma 7 iyuldan, İranın Hörmüz boğazında gəmiləri vurmasından və Birləşmiş Ştatların hava zərbələri ilə cavab verməsindən sonra pozuldu. İran o vaxtdan bəri boğazın bağlanmasını elan etdi və Vaşinqton İran limanlarına öz blokadasını yenidən tətbiq etdi. REUTERS