ABŞ şirkətləri cümə günü İraq hökuməti ilə təxminən 60 milyard dollar dəyərində müqavilələr və tərəfdaşlıqlar imzalayıb ki, bunlara Fars körfəzi ndən neftin daşınması üçün alternativ marşrutlar yaratmaq məqsədi daşıyan razılaşmalar da daxildir. ABŞ Ticarət Palatası nda imzalanan müqavilələr səhiyyə, rabitə və infrastruktur daxil olmaqla digər sənaye sahələrini də əhatə edirdi. Neft müqavilələrinin dünyanın neftinin təxminən beşdə birinin axdığı Hörmüz boğazı na real alternativlər yarada biləcəyi hələ dəqiq deyil. Goldman Sachs hesab edir ki, yalnız bir ölkədə boru kəmərlərinin tikintisi ən azı iki il yarım çəkir və bu boru kəmərləri iki və ya daha çox ölkədən keçəcəkdir. İran 28 fevral da ABŞ-İran müharibəsi başlayandan bəri dəfələrlə boğazı bağlamağa cəhd edib ki, bu da neft və qaz qiymətlərində kəskin dalğalanmalara səbəb olub. Cümə günü günortadan sonra Qərbi Texas xam neftinin qiyməti təxminən 5 faiz artaraq bir barel üçün 88 dollar a yüksəldi ki, bu da müharibə başlamazdan əvvəlki 67 dollar dan çox idi. Aprelin əvvəlində 110 dollar ı keçmiş, atəşkəs əldə edildikdən sonra isə geri düşmüşdü. O vaxtdan bəri ABŞ və İran arasında yenidən başlayan münaqişə səbəbindən qiymətlər artıb. ABŞ -ın Türkiyə dəki səfiri Tomas Barrack neft boru kəməri müqavilələrinin “ Hörmüz boğazı nı ikinci dərəcəli edəcək” bir proqrama gətirib çıxaracağını söylədi. İmzalanmalar İraq ın Baş naziri Əli Falah əl-Zaidi nin cümə axşamı Hyuston da Chevron şirkətinin rəhbərləri ilə görüşündən sonra baş verdi, bu görüşdə əl-Zaidi ABŞ enerji şirkətini İraq dakı sərmayələrini genişləndirməyə və sürətləndirməyə çağırdı. Cümə günü etdiyi çıxışda əl-Zaidi İraq iqtisadiyyatının layihələri həyata keçirmək üçün sadəcə podratçılar deyil, uzunmüddətli sərmayə və tərəfdaşlıqlar axtardığını bildirdi. Əl-Zaidi hökumətinin ABŞ Ticarət Palatası ilə ünsiyyət, dialoq və əməkdaşlığa sadiqliyini vurğulayaraq, onu “iqtisadi qərarların qəbul edildiyi yer” kimi təsvir etdi. Cümə günü Chevron İraq hökuməti ilə üç müqavilə imzaladı. Chevron -un korporativ biznesin inkişafı üzrə prezidenti Ceyk Spiering bildirdi ki, ikisi neft hasilatının artırılmasına yönəldiləcək, üçüncüsü isə “ İraq dan dünya bazarlarına başqa bir ixrac marşrutu yaradacaq bir boru kəmərinə sərmayə qoyulmasını” əhatə edəcək. Bu, enerji təhlükəsizliyi üçün çox vacibdir. Bu həftənin əvvəlində yayımlanan qeyddə, Goldman Sachs analitikləri hesab edirdilər ki, regionda inkişafda olan yeddi müxtəlif boru kəməri 2028-ci ilin sonu na qədər hazırda boğazdan daşınan neftin təxminən 60 faiz ini daşıya bilər. Goldman -ın hesablamalarına görə, boru kəmərləri o vaxta qədər gündə təxminən 14 milyon barel neft daşıya bilər. İran müharibəsi ndən əvvəl Hörmüz dən gündə təxminən 23 milyon barel neft daşınırdı. 28 fevral da ABŞ və İsrail İran a qarşı müharibəyə başlayandan sonra, həm İran tərəfindən dəstəklənən milislərə, həm də ABŞ bazalarına ev sahibliyi edən neftlə zəngin İraq özünü atəş xəttində tapdı. Bu arada, Suriya münaqişənin kənarında qalmağı bacaran azsaylı regional ölkələrdən biri olub. Dəməşq – hələ də öz 14 illik vətəndaş müharibəsi nin nəticələri ilə mübarizə aparan Suriya nı – sabitlik qalası kimi təbliğ edib və onu enerji daşımaları üçün alternativ tranzit marşrutu kimi təklif edib. Müharibə Hörmüz boğazı vasitəsilə neft ixracını kəskin şəkildə azaltdığı üçün, bəzi neft daşımaları bunun əvəzinə İraq dan Suriya ya yük maşınları ilə daşınaraq Suriya nın Baniyas limanı vasitəsilə Avropa bazarlarına göndərilib və Hörmüz marşrutunu yan keçib. İraq ın şimalı ilə Suriya arasında on ildən çox bağlı qaldıqdan sonra aprel ayında açılan əsas sərhəd keçidi, rəsmilər tərəfindən enerji ixracı üçün əlavə marşrut kimi təqdim edildi. Quru yolu boğaz vasitəsilə ixracdan daha az səmərəli və daha bahalıdır. Nəzərdə tutulan boru kəməri layihəsi İraq dan Suriya ya və Türkiyə yə daha böyük həcmdə neft ixrac etməyə imkan verəcəkdir.