Birləşmiş Ştatlar və İran müharibəni bitirmək məqsədi daşıyan ilkin razılaşma imzaladıqdan bir həftə sonra, İran dronu Hörmüz boğazı ndan keçən yük gəmisinə çırpıldı. İyunun 25-də baş verən hücumda heç bir tələfat və ya ciddi ziyan olmadı, lakin bu, iki ölkəni döyüşləri dayandırmağa razılaşdıqdan bir aydan az müddət sonra tammiqyaslı müharibəyə doğru aparan düşmənçilik zəncirini işə saldı. Hər bir zərbə və əks-zərbə razılaşmanın sütunlarını aşındırdı, hansı ki, indi çöküb, baxmayaraq ki, onu xilas etmək üçün hələ də səylər var. Hər iki tərəfin müəyyən etdiyi qırmızı xətlər keçilib. Yaxın Şərq i daha da sabitləşdirəcək və dünya iqtisadiyyatı nı pozacaq tammiqyaslı müharibəyə qayıtmaq ehtimalı getdikcə artır. Bura necə gəldiyimizə nəzər salaq. İran öz nəzarətindən kənar marşrutdan istifadə edən gəmilərə hücum edir. Yük gəmisinə hücum İran ın gəmiləri ABŞ hərbçiləri tərəfindən nəzarət edilən və Tehran ın nəzarətindən kənar olmaq üçün nəzərdə tutulmuş Hörmüz boğazı ndan alternativ marşrutdan istifadə etməmələri barədə xəbərdarlıq etməsindən sonra baş verdi. İran müharibəni başlatan ABŞ-İsrail in fevralın 28-dəki sürpriz hücumundan sonra sülh dövründə dünya nın ticarət olunan neft və qazının beşdə birini daşıyan su yolunu böyük ölçüdə bağlamışdı. Tehran boğaz üzərində nəzarəti və onun geniş iqtisadi təsirini ABŞ ilə qarşıdurmasında əsas təzyiq nöqtəsi kimi görməyə başlayıb. İlkin razılaşma boğazın tamamilə yenidən açılmasını nəzərdə tuturdu, lakin o, həmçinin İran ın gələcəkdə nəqliyyatı idarə edəcəyini və potensial olaraq rüsumlar tətbiq edəcəyini göstərən ifadələr də ehtiva edirdi. İran bunu əsas götürərək, boğaza nəzarət etmək hüququna malik olduğunu və alternativ marşrutun razılaşmanın pozulması olduğunu bildirib. ABŞ və digərləri bununla razılaşmır, boğazın müharibədən əvvəl olduğu kimi hamı üçün açıq və rüsumsuz olması lazım olduğunu deyirlər. ABŞ İran a zərbələr endirir, İran isə Körfəz dövlətləri nə cavab verir. ABŞ iyunun 25-dəki hücumdan bir gün sonra İran a zərbələr endirdi, ABŞ hərbçiləri nin raket və dron mövqeləri, habelə sahil radar sahələri olduğunu bildirdiyi yerləri vurdu. Ertəsi gün İran boğazdan alternativ marşrutdan istifadə edən tankeri vurdu və ABŞ daha çox zərbə ilə cavab verdi. Bu dəfə İran yaxınlıqdakı Körfəz dövlətləri nə, hər ikisi də Amerika qoşunları na ev sahibliyi edən Küveyt və Bəhreyn ə hücum etdi. İki tərəf növbəti həftə geri çəkildi, hər biri razılaşmanın vasitəçiliyində əsas rol oynamış Qətər ə nümayəndə heyətləri göndərdi. Lakin onlar birbaşa görüşmədilər. İran , ABŞ-İsrail in ilk zərbələrində öldürülən Ali Rəhbər Ayətullah Əli Xamenei nin bir neçə gün davam edəcək dəfn mərasiminə hazırlaşarkən alternativ marşrutdan istifadə etməmək barədə xəbərdarlığını təkrarladı. Dəfn mərasimi iyulun 4-də başladı, kütlələr ABŞ prezidenti Donald Tramp dan qisas almağa çağırırdılar. 3 gəmiyə hücumdan sonra döyüşlər yenidən başladı. Bir neçə gün sonra İran Hörmüz boğazı nda üç gəmiyə hücum etdi. ABŞ hava hücumundan müdafiə sistemlərini, radarları və İran ın paramilitar İnqilab Keşikçiləri tərəfindən istifadə edilən 60-dan çox kiçik qayıqları hədəf aldığını bildirdiyi zərbələr dalğası ilə cavab verdi. Bu cür qayıqlar boğazda gəmiləri narahat etmək üçün istifadə edilmişdir. ABŞ həmçinin İran a illər sonra ilk dəfə olaraq neftini beynəlxalq bazarda ABŞ dolları ilə satmağa icazə verən güzəşti ləğv etdi. Güzəşt müvəqqəti razılaşmanın bir hissəsi idi. İran ABŞ -ın zərbələrini və neft sanksiyalarının bərpasını razılaşmanın pozulması kimi pislədi, eyni zamanda hərbi komandanlığın “qırılmaz qırmızı xətt” adlandırdığı boğaza nəzarət etmək hüququnda israr etdi. İran həmçinin cavab zərbələrini genişləndirərək Bəhreyn , Küveyt və vasitəçi Qətər i vurdu. NATO sammitindən ayrıldıqdan sonra Tramp qarışıq mesajlar verdi. O, ABŞ -ın zərbələrinin gəmilərə hücumlara cavab olduğunu bildirərək, “əgər bu, yenidən baş verərsə, vəziyyət daha da pisləşəcək!” deyə xəbərdarlıq etdi. Lakin o, həmçinin uzunmüddətli hərbi əməliyyatları istisna edərək, “baş verən hər şey çox sürətli olacaq” dedi. O, həmçinin ABŞ hərbçiləri nin “sadəcə işi bitirə biləcəyini” də irəli sürdü. Döyüşlər o vaxtdan bəri davamlı olaraq gərginləşib. Çərşənbə günü ABŞ İran ın limanlarına qarşı müvəqqəti razılaşmanın bir hissəsi olaraq qaldırılmış blokadanı bərpa etdi. Növbəti qırmızı xətt mülki infrastrukturdur və o, keçilmiş ola bilər. Son günlərdə ABŞ zərbələrini İran ın şimalına qədər genişləndirərək boğazdan uzaq hədəfləri vurub. Cümə günü o, cənubda körpüləri və elektrik stansiyalarını vurdu, İran ın əsas limanlarından birində İnqilab Keşikçiləri tərəfindən dəniz nəzarəti üçün istifadə edildiyini bildirdiyi bir qülləni dağıtdı. İran cümə günü bildirdi ki, düşmənçiliklər yenidən başladıqdan sonra ABŞ -ın zərbələri ən azı 46 nəfərin ölümünə və 400-dən çox insanın yaralanmasına səbəb olub. Tramp dəfələrlə İran da mülki infrastrukturu hədəf almaqla hədələyib, müharibənin əvvəlində bir dəfə İran ın “bütün sivilizasiyasını” məhv edəcəyinə söz vermişdi. İndiyə qədər o, diplomatik irəliləyişləri əsas gətirərək bu cür təhdidlərdən dəfələrlə geri çəkilib. Lakin İran liderləri artıq başqa bir xəttin keçildiyinə inana bilərlər. Cümə və şənbə günləri İran son dərəcə quraq Küveyt də su təmizləmə zavoduna hücum etdi.