Bir Çin raket esminesi bazar günü Yaponiyanın müstəsna iqtisadi zonasında (MİZ) ilk dəfə döyüş atışları keçirib. Bu, Çin və Filippin dənizçilərinin Cənubi Çin dənizi ndə toqquşmasından bir gün əvvəl baş verib. Üç Çin hərbi gəmisi və bir Rusiya freqatı cümə axşamı Okinava nın əsas adası ilə Miyako adası arasından Sakit Okean a doğru üzərkən görülüb, daha sonra bazar günü səhər tezdən Okinotori dən təxminən 330 km cənub-qərbdə yenidən aşkarlanıb. Daha sonra Çin raket esminesi gəmiçiliyə təlim keçirəcəyi barədə xəbərdarlıq edib. Təlimin döyüş sursatı istifadə edən pulemyotları əhatə etdiyi bildirilir. Təlim Yaponiya nın ən cənub adası olan və MİZ-ni ətraf sulara qədər genişləndirən Okinotori dən təxminən 180 km aralıda keçirilib. Tokio bu təlimi – hava və dəniz müşahidə səylərinin səfərbər edilməsinə səbəb olan bu təlimi – “iki ordunun əməkdaşlığını gücləndirmək istiqamətində atdığı addımın bir hissəsi” kimi qiymətləndirir, – Yaponiya hökumətinin baş sözçüsü Minoru Kihara çərşənbə axşamı brifinqdə bildirib. Kihara nın sözlərinə görə, Yaponiya diplomatik kanallar vasitəsilə Pekin ə təlimin “yaxınlıqdakı gəmilərin naviqasiyasını təhlükə altına ala biləcəyini” bildirib. O əlavə edib: “Biz Çin və Rusiya gəmilərinin ölkəmizin ətrafındakı sularda davranışlarını narahatlıqla izləməyə davam edəcəyik.” Pekin Okinotori nin ada kimi təyin edilməsinə etiraz edir, onun rif olduğunu və ətrafındakı suların Yaponiya nın MİZ-nin bir hissəsi olmadığını, buna görə də orada sərbəst fəaliyyət göstərə biləcəyini iddia edir. 2025-ci ildə bir Çin təyyarədaşıyan gəmisi və tədqiqat gəmisi sulara daxil olsa da, Yaponiya nın müdafiə nazirliyi ilk dəfədir ki, xarici hərbi dəniz gəmisinin MİZ-də döyüş atışları keçirdiyini təsdiqləyib. Yaponiya hadisə ilə bağlı diplomatik kanallar vasitəsilə Çin lə əlaqə saxlayıb və ərazinin müşahidəsini davam etdirir. Tokio nun Moskva ilə Ukrayna dakı müharibəyə görə münasibətləri pisləşdikdən və 2025-ci ilin noyabrında Sanae Takaichi nin Tayvan la bağlı şərhləri üzündən Pekin lə yaranan mübahisədən sonra Yaponiya ətrafında Çin və Rusiya hərbi təlimləri artıb. Yaponiya nın baş naziri bildirib ki, Çin in özünü idarə edən Tayvan a hücumu Yaponiya hərbi cavabına səbəb ola bilər. Bazar ertəsi bir Çin gəmisi də Cənubi Çin dənizi ndə Filippin tərəfindən idarə olunan, lakin Pekin tərəfindən iddia edilən İkinci Tomas Sahili nə yaxınlaşıb. Orada yerləşən Filippin donanması Çin qayıqını dəf etmək üçün rezin qayıqlar göndərib. Filippin səlahiyyətlilərinin bildirdiyinə görə, Çin ekipaj üzvü onu taxta dəyənəklə vurduqda dənizçilərindən biri ciddi baş xəsarəti alıb. Çin hadisələrin bu versiyasına etiraz edərək, personalının xəbərdarlıq etdiyini və Filippin ekipaj üzvlərinin əvvəlcə uzun dirəklər və digər alətlərdən istifadə edərək hücum etdiyini bildirib. Filippin 2016-cı ildə Daimi Arbitraj Məhkəməsi ndə Çin in Cənubi Çin dənizi ndəki geniş suverenlik iddiasının beynəlxalq hüquqa əsaslanmadığını təsdiqləyən əlamətdar bir işi qazandı. Pekin bu qərarı davamlı olaraq rədd edir. Filippin və Çin xarici işlər nazirləri çərşənbə axşamı Manila da başlayacaq 11 üzvlü Cənub-Şərqi Asiya Millətləri Assosiasiyası (Asean) iclasında danışıqlar aparacaqlar. ABŞ Çin in hərəkətlərini pisləyib, dövlət katibi Marko Rubio Asean sammiti üçün Filippin ə gəlib. Dövlət departamenti bildirib: “ Çin in Filippin in qanuni dəniz əməliyyatlarına qarşı narahatedici təxribat nümunəsi regional sülh və sabitliyi pozur və Çin in mübahisələri sülh yolu ilə həll etmək barədə dəfələrlə verdiyi öhdəliklərlə birbaşa ziddiyyət təşkil edir.” Rubio çərşənbə axşamı Filippin mediasında dərc olunan məqaləsində ABŞ -ın “ Cənub-Şərqi Asiya da naviqasiya azadlığına” sadiqliyini təsdiqlədiyini yazıb. “Bu azadlıq heç də zəmanətli deyil. Əgər bu sular ticarəti geosiyasi silah kimi istifadə etməyə hazır olan bir gücün nəzarətinə keçsəydi, həm Birləşmiş Ştatlar , həm də Asean dövlətləri öz suverenlikləri, təhlükəsizlikləri və iqtisadi gələcəkləri üçün ciddi yeni təhdidlərlə üzləşəcəkdilər.” Rubio nun Manila da Çin xarici işlər naziri Van Yi ilə birbaşa görüşüb-görüşməyəcəyi hələ təsdiqlənməyib, baxmayaraq ki, o, buna açıq olduğunu bildirib. Çin Cənubi Çin dənizi ndə altı ölkə ilə, eləcə də Yaponiya , Hindistan və Butan la ərazi mübahisələrinə malikdir. Reuters ilə