İtaliya, Azərbaycandan Trans-Adriatik Boru Kəməri (TAP) vasitəsilə tədarük olunan qazın hesabına Avropanın ikinci ən iri qaz tranzit ölkəsi olaraq öz mövqeyini daha da gücləndirib. Bu, Qaz İxrac edən Ölkələr Forumunun (GECF) "Qaz Bazarı üzrə İllik Hesabat-2026"da qeyd olunub. Hesabatda bildirilir ki, İtaliya ümumi qaz daxilolmalarının 14 %-ni öz üzərinə götürür, bu da Əlcəzairdən gələn Trans-Aralıq Dənizi Boru Kəmərinin yüksək yüklənmə dərəcəsi və Azərbaycandan TAP vasitəsilə sabit həcmlərin göndərilməsi sayəsində mümkün olub. Eyni zamanda, Almaniya Avropa İttifaqında boru kəməri ilə qaz idxalı üzrə ən əhəmiyyətli giriş nöqtəsi kimi dəyərləndirilərək, ümumi qaz axınlarının 23 %-ni, yəni 33 milyard kubmetrlik həcmi təmin edir. Hesabatda, Avrasiyada qaz istehsalının 2025-ci ildə 1,8 % geriləyərək 868 milyard kubmetr səviyyəsinə enəcəyi də vurğulanır. Bu azalmanın əsas səbəbi Rusiyanın hasilat həcminin azalmasıdır. Rusiya, beynəlxalq miqyasda ikinci ən böyük qaz istehsalçısı olaraq qalmaqda davam edir və regionun ümumi hasilatının 77 %-ni təmin etməklə Avrasiya bazarında dominant mövqeyini saxlayır. Rusiya sonrası regional qaz istehsalı mənzərəsi isə Türkmənistan, Özbəkistan, Azərbaycan və Qazaxıstanın birgə payları hesabına formalaşıb. GECF, 2025-ci ildə Azərbaycanda təbii qaz hasilatının 2,4 % artaraq 39 milyard kubmetrə çatacağını da qeyd edir. Bu artım, əsasən dəniz yataqlarında sabit hasilat tempini qoruması sayəsində mümkün olub. Hasilatın böyük hissəsi illik 27,9 milyard kubmetr qaz istehsal edən "Şahdəniz" yatağının payına düşür. Eyni zamanda, Xəzər dənizinin Azərbaycan sektorunda yerləşən "Azəri-Çıraq-Dərinsu Günəşli" (AÇG) yataqlar blokundan isə 3,5 milyard kubmetr qaz hasil edilib. "Abşeron" qaz yatağı isə ilkin mərhələdə hasilatını 7 % artıraraq 1,6 milyard kubmetrə çatdırıb. "Şahdəniz" perspektiv sahəsinin kəşfiyyatı, işlənməsi və hasilatın pay bölgüsü haqqında saziş 1996-cı il iyunun 4-də imzalanıb. Hasilatın pay bölgüsü (PSA) sazişi 17 oktyabr 1996-cı ildə ratifikasiya olunub. Bakıdan 70 km cənub-şərqdə yerləşən yataq 1999-cu ildə kəşf olunub. Layihədə BP (operator – 29,99 %), Cənub Qaz Dəhlizi (16,02 %), "LUKoil" (19,99 %), TPAO (19 %), MVM (5 %), NİKO (10 %) şirkətləri iştirak edir. AÇG, Azərbaycanın ən böyük neft yatağı blokudur. Yataqlar blokunun işlənməsi üzrə hasilat bölgüsünə dair ilk müqavilə 1994-cü ilin 20 sentyabr tarixində imzalanıb. 2017-ci ilin 14 sentyabr tarixində isə həmin yataqların birgə istismarına və hasilatın pay bölgüsünə dair yeni saziş imzalanıb. Bu saziş yataqların 2049-cu ilin sonunadək işlənməsini nəzərdə tutur. AÇG-də BP (30,37 %), SOCAR (31,65 %), "MOL Group" (9,57 %), INPEX (9,31 %), "ExxonMobil" (6,79 %), TPAO (5,73 %), ITOCHU (3,65 %), "ONGC Videsh" (2,31 %) iştirak edir. Nəticə etibarilə, İtaliyanın qaz tranzit ölkəsi kimi mövqeyinin güclənməsi, Azərbaycanın qaz istehsalının artması və regional bazardakı dəyişikliklər, Avropanın enerji təhlükəsizliyi üçün əhəmiyyətli bir faktor olaraq qalmaqdadır.