Cümə axşamı neftin qiyməti 1 dollardan çox ucuzlaşıb, çünki əsas proqnozçular 2026-cı il üçün qlobal neft tələbatı proqnozlarını aşağı salıblar. Buna səbəb kimi ABŞ-İsrail müharibəsinin İrana təsiri göstərilib. Lakin münaqişədən yaranan təchizat narahatlıqları qiymətlərə müəyyən dəstək verməyə davam edib. Brent fyuçersləri 1,29 dollar və ya 1,5% azalaraq bir barel üçün 87,69 dollar təşkil edib. ABŞ West Texas Intermediate (WTI) xam nefti 1,20 dollar və ya 1,2% azalaraq 82 dollara düşüb. Neft İxrac Edən Ölkələr Təşkilatı (OPEC) çərşənbə günü dərc etdiyi aylıq neft bazarı hesabatında 2026-cı il üçün qlobal neft tələbatının artımı proqnozunu 580.000 barel/günə endirib. Beynəlxalq Enerji Agentliyi (IEA) də çərşənbə günü proqnozunu aşağı salaraq, neft istehlakının bu il əvvəlki 1 milyon barel/gün azalma proqnozu ilə müqayisədə 1,6 milyon barel/gün azalacağını gözlədiyini bildirib. Agentlik daha kəskin azalmanı ABŞ-İsrail müharibəsinin İrana qarşı məhdudlaşdırılmış yanacaq təchizatı və yüksək qiymətlərlə əlaqələndirib ki, bu da tələbata təsir edib. Neft qiymətləri, ABŞ-ın kommersiya xam neft ehtiyatlarının gözlənilməz artımından sonra da təzyiq altında qalıb. Enerji İnformasiya Administrasiyası çərşənbə günü bildirib ki, keçən həftə ehtiyatlar 2023-cü ilin yanvarından bəri ən böyük həftəlik artımı qeydə alıb, çünki ixrac azalıb. Qiymətlərin azalmasına baxmayaraq, İran və ABŞ arasında Körfəzdə müharibəni bitirmək üçün dayandırılmış danışıqlar bazarı yüksək səviyyədə saxlayıb. ABŞ prezidenti Donald Tramp bildirib ki, ABŞ boğaza tam nəzarət edir, lakin Vaşinqton və Tehran arasında danışıqlar çıxılmaz vəziyyətdə qalıb, hər iki tərəf mövqelərini sərtləşdirib. ABŞ ölkəyə iqtisadi təzyiqi artırmaq üçün İran limanlarının blokadasını davam etdirib. İki ölkə arasında vasitəçilik edən Pakistan bildirib ki, ümumi sülh prosesi dayanıb, lakin Bloomberg hesabatına görə, ABŞ-İran anlaşma memorandumunun müddəti hələ də uzadıla bilər. Çərşənbə axşamı Hörmüz boğazı və Bab əl-Məndəb boğazında gəmilərə edilən hücumlardan sonra regional xam neft təchizatı üçün risklər də aydın olaraq qalır. Hər ikisi Yaxın Şərq neft və qazı üçün kritik ixrac marşrutlarıdır. BƏƏ-nin ADNOC şirkəti cümə günü bildirib ki, münaqişə başlayandan bəri Hörmüz boğazından keçərkən 15 gəmisi hücuma məruz qalıb. Həm Hörmüz , həm də Bab əl-Məndəb ətrafındakı vəziyyət neft bazarları üçün əsas risk olaraq qalır. Hətta müvəqqəti məhdudiyyətlər və ya əlavə hücum təhlükəsi sığorta xərclərini artırır və gəmiləri daha uzun marşrutlardan istifadə etməyə vadar edir. Bu, yaxın gələcəkdə enerji axınlarını təzyiq altında saxlayacaq. Ekspertlər nə deyir? Kəsilmənin müddəti xam neft qiymətləri üçün kritik olacaq. JPMorgan hesab edir ki, hər əlavə bir aylıq kəsilmə Brentin qiymətini bir barel üçün təxminən 7-8 dollar artıra bilər. Əgər kəsilmə üç ay davam edərsə, bank orta aylıq Brent qiymətlərinin bir barel üçün təxminən 114 dollara çatacağını gözləyir. Goldman Sachs da oxşar şəkildə xəbərdarlıq edib ki, dünyanın ən vacib neft tranzit marşrutu olan Hörmüz boğazından gəmiçilikdə fasilələr davam edərsə, Brent bir barel üçün 120 dollara qədər yüksələ bilər. Lakin Goldman Sachs əsas ssenarisində Yaxın Şərqdəki gərginliyin nəticədə azalacağını gözləyir. O, dördüncü rübdə Brentin orta hesabla 80 dollar, gələn il isə 75 dollar olacağını proqnozlaşdırır. Eyni zamanda, o, risklərin yuxarıya doğru meylli qaldığını bildirib, çünki Hörmüz və Qırmızı dəniz vasitəsilə fasilələr gözləniləndən daha uzun çəkə bilər. “Proqnozumuzun istiqaməti dəyişməzdir; yol və vaxt qrafiki dəyişib. Biz hələ də 2027-ci ilə qədər neftin soyuyacağını gözləyirik, üç səbəbə görə: münaqişə zonasından kənarda təchizat genişlənir, OPEC+ istehsal hədəflərini artırır, BƏƏ rekord istehsal səviyyəsindədir və qeyri-OPEC barelləri qiymətə reaksiya verir”, – deyə Kotak Securities-in Əmtəə Araşdırmaları üzrə rəhbəri Anindya Banerjee bildirib. (İmtina: Ekspertlər tərəfindən verilən tövsiyələr, təkliflər, baxışlar və fikirlər onların özünə məxsusdur. Bunlar The Economic Times-ın fikirlərini əks etdirmir)