[VAŞİNQTON] ABŞ Gizli Xidməti , 2019-cu ilin iyulunda Türkiyəyə səfəri zamanı ABŞ Prezidenti Donald Trampı çiyindən atılan raketlə hədəf alınma təhlükəsi səbəbindən gizli şəkildə daha kiçik bir hökumət təyyarəsinə keçirib. Bu barədə çərşənbə günü (12 avqust) məlumatlı bir şəxs bildirib. Mənbənin sözlərinə görə, təhlükə Trampın NATO sammiti üçün Ankaraya səfərinin son günündə, İranla artan gərginlik fonunda ortaya çıxıb. Gizli Xidmət təhlükəni etibarlı və qaçılmaz hesab edərək, ABŞ prezidentinin hərəkətlərini gizlətmək üçün fövqəladə əməliyyat həyata keçirib. Mənbə kəşfiyyat məlumatının haradan gəldiyini bildirməkdən imtina edib, lakin rəsmilərin hazırlıq üçün az vaxtı olduğunu və planları son anda hazırladıqlarını deyib. Məsələ ilə bağlı məlumatlı ikinci bir mənbə bildirib ki, Trampın düşmənləri tərəfindən təhlükəni həyata keçirmək üçün aydın bir plan yox idi, yalnız niyyət var idi, buna görə də təyyarələrə uçuşa icazə verildi. İlk mənbəyə görə, Tramp və kiçik bir köməkçi qrupu 8 iyulda Türkiyədən uçuş üçün böyük mavi-ağ prezident təyyarəsindən daha kiçik, qeyri-adi C-32A təyyarəsinə gizli şəkildə keçmək üçün iaşə yük maşınından istifadə edib, eyni zamanda Air Force One yüksək səviyyəli administrasiya rəsmiləri, Ağ Ev heyəti və səyahət edən mətbuat korpusu ilə ayrı-ayrılıqda yola düşüb. Tramp çərşənbə axşamı jurnalistlərə bildirib ki, o, prezident təhlükəsizliyindən məsul olan Gizli Xidmətin göstərişi ilə keçid edib. O, Ankaradan Britaniyada yanacaq doldurma dayanacağına insidentsiz uçub. “Düşünürəm ki, əslində uçduğum təyyarə daha böyük risk altında idi”, – Tramp heç bir dəlil təqdim etmədən jurnalistlərə deyib. “Düşünürəm ki, daha böyük risk altında idi, çünki bu, onların daha çox hədəf alacağı təyyarə olardı.” ABŞ-dakı Mitchell Aerokosmik Araşdırmalar İnstitutunun icraçı direktoru Duqlas Birkey bildirib ki, təhlükə isti təyyarə mühərriklərinə yönələn yeni bir istilik axtaran raket növü ola bilərdi və bu, hərbi planlaşdırıcılar üçün artan narahatlıq mənbəyinə çevrilib. Onları ənənəvi radarla idarə olunan təhlükələrdən daha çətin aşkar etmək olur və “heç yerdən peyda ola bilərlər”, çünki aşkar edilə bilən radio dalğaları yaymırlar. Birkey deyib ki, İranın SA-67 versiyası sadə rels buraxılış qurğusuna malikdir və istilik axtarışı, eləcə də lazerlə idarəetmə sistemlərindən istifadə etdiyinə inanılır. Çiyindən atılan istilik axtaran silah, 9K333 Verba , Rusiyada istehsal olunur, o deyib. Gizli səyahət ABŞ prezidentləri, o cümlədən Tramp , təhlükəsizliyi qorumaq üçün müharibə zonalarına və ya yüksək riskli bölgələrə səfər edərkən bəzən gizli şəkildə səyahət ediblər. Lakin bu səfərlər adətən prezidentlə səyahət edən jurnalistlər üçün əvvəlcədən bildirişlə bağlı olurdu. Mətbuatın bəzi üzvləri 2003-cü ildə Prezident Corc V. Buşun İraqın Bağdadına Şükranlıq səfərindən əvvəl xəbərdarlıq almışdılar. Lakin Buşun Texasın Krouford şəhərindəki Şükranlıq tətilini işıqlandıran mətbuat korpusunun digər üzvləri aldadılmışdı. Buşun bayram gününü ailəsi ilə keçirdiyi deyiləndə, prezident qəfildən İraqda peyda olanda şoka düşdülər. Çərşənbə günü ilk mənbə bildirib ki, Gizli Xidmətin Türkiyədə vaxt lüksü yox idi. “Onlar etibarlı, qaçılmaz təhlükə hesab etdikləri şeyi aradan qaldırmaq üçün tələsirdilər”, – mənbə deyib. The Washington Post əməliyyatın təfərrüatlarını ilk dəfə həyata keçirildikdən bir aydan çox sonra, 10 avqustda bildirib. The New York Times isə ABŞ rəsmilərinin İranlıların Trampın Ankarada harada qaldığını, o c cümlədən otelinin dəqiq mərtəbəsini bildiklərini aşkar etməkdən narahat olduqlarını bildirib. İndi aldadıcı kimi görünən Air Force One təyyarəsində ABŞ Dövlət Katibi Marko Rubio (ilk mənbənin sözlərinə görə, manevr barədə məlumatlandırılmışdı), ABŞ Xəzinədarlıq Katibi Skott Bessent , Ağ Evin kommunikasiya direktoru Stiven Çeunq və bir sıra digər köməkçilər, eləcə də Reuters müxbiri və fotoqrafını əhatə edən tipik 13 nəfərlik mətbuat qrupu var idi. Mənbənin sözlərinə görə, Ağ Evin baş qərargah rəisinin müavini Dan Skavino , icraçı köməkçi Natali Harp və Oval Ofis əməliyyatları direktoru Volt Nauta iaşə yük maşınında Trampla birlikdə hərəkət ediblər. Bəzi media şərhçiləri və qanunvericilər əməliyyatın Trampın köməkçilərini və onunla səyahət edən jurnalistləri prezidenti daşıdığı güman edilən təyyarədə risk altında qoyub-qoymadığını sorğulayıblar. İlk mənbə bildirib ki, Türkiyə ilə sərhəd olan İranla düşmənçilik artdığı üçün hiyləni gizli saxlamaq Trampın maraqlarına uyğun hesab edilib. Türkiyə rəsmiləri təhlükə ilə bağlı dərhal şərh verməyiblər. REUTERS