Son dövrlərdə qlobal enerji bazarlarında baş verən gərginliklər, xüsusilə Yaxın Şərqdəki geosiyasi hadisələr, neft qiymətlərinin kəskin artımına səbəb olub. ABŞ və İran arasındakı hərbi qarşıdurma, eləcə də Hörmüz boğazı ətrafında yaranan risklər, bazar iştirakçıları arasında narahatlıq yaratmışdır. Bu narahatlıq, neft qiymətlərinin, xüsusilə "Brent" markalı neftin qiymətinin sürətlə yüksəlməsinə səbəb olmuşdur. Belə ki, Azərbaycan neftinin qiyməti də bu gərginlikdən təsirlənərək rekord səviyyələrə çatmışdır. Fevralın 28-dən sonra "Azeri Light" neftinin qiyməti 72,75 dollardan 141,68 dollara yüksəlmişdir. Lakin atəşkəs razılaşmasının əldə olunması ilə bazarlarda bir qədər sakitlik yaranmış və qiymətlər tədricən geriləməyə başlamışdır. Bu vəziyyət, neft bazarının yalnız iqtisadi amillərlə deyil, həm də siyasi impulslarla idarə olunduğunu bir daha göstərir. Neft qiymətlərinin yüksəlməsi, ilk baxışda, Azərbaycanın dövlət büdcəsi üçün müsbət bir göstərici kimi görünə bilər. 2026-cı il dövlət büdcəsində neftin bir bareli üçün ehtiyatlı qiymət 65 ABŞ dolları səviyyəsində götürülmüşdür. Bu kontekstdə, bazar qiymətlərinin artması, "əlavə gəlir dalğası" gözləntilərini artırır. Lakin bu, məsələnin yalnız bir tərəfidir. Neft qiymətlərinin qısa müddətli artımı ilə dövlət büdcəsinin real gəlirləri arasında birbaşa əlaqə yoxdur. Bu vəziyyətin əsas səbəbi, büdcə planlaşdırmasının mahiyyətində gizlidir. Azərbaycanın dövlət maliyyə siyasəti, neft qiymətlərinin yüksək volatilliyini nəzərə alaraq ehtiyatlı yanaşma üzərində qurulmuşdur. Büdcədə götürülən baza qiyməti, mümkün riskləri sığortalamaq məqsədini güdür. Enerji bazarlarında baş verən qısamüddətli bahalaşmaların davamlı olub-olmayacağı dəqiq proqnozlaşdırıla bilmir. Bu cür dalğalanmalar üzərində uzunmüddətli fiskal siyasət qurmaq risklidir. Bundan əlavə, 2025-ci ilin sonu və 2026-cı ilin əvvəllərində bazarın ümumi trayektoriyası tamamilə fərqli proqnozlarla müşahidə olunurdu. Qeyri-OPEC+ ölkələrində hasilatın artması, OPEC+ çərçivəsində məhdudiyyətlərin tədricən yumşaldılması və qlobal tələbin zəifləməsi, gündəlik təxminən 2 milyon barel həcmində təklif artıqlığı gözlənilirdi. Beynəlxalq təşkilatların proqnozları da bu reallığı təsdiqləyir. Nəticə etibarilə, Yaxın Şərqdəki gərginlik, neft qiymətlərinin artımına səbəb olsa da, bu artımın Azərbaycan iqtisadiyyatına təsiri kompleks bir məsələdir. Qısa müddətli qiymət artımları, dövlət büdcəsi üçün gözlənilən əlavə gəlirləri artırsa da, uzunmüddətli proqnozlar və bazar dinamikaları nəzərə alındığında, risklər də mövcuddur. Bu səbəbdən, Azərbaycanın maliyyə siyasətinin daha ehtiyatlı və proqnozlaşdırıla bilən bir yanaşma ilə idarə olunması zəruridir.