2009-cu ildə Venesuela nın sosialist prezidenti Huqo Çaves , Qəzza zolağı nda 1400-dən çox insanın, o cümlədən təxminən 1100 mülki şəxsin ölümünə səbəb olan üç həftəlik hərbi əməliyyatına etiraz olaraq İsrail səfirini ölkədən çıxarmış və ölkələr arasında diplomatik əlaqələri kəsmişdi. On yeddi il sonra Venesuela və İsrail konsulluq xidmətlərinin bərpası üçün mexanizm yaratmaq barədə razılığa gəliblər. Bu, məhdud bir addımdır, lakin bu yaxınlara qədər ağlasığmaz idi. Kolumbiya da yeni prezident Abelardo de la Espriella nın millətçi hökuməti, sələfi Qustavo Petro nun Qəzza da 70.000-dən çox insanın, demək olar ki, üçdə birinin uşaqların öldüyü son müharibəsinə etiraz olaraq İsrail lə diplomatik əlaqələri kəsmək qərarını ləğv etdi. De la Espriella hətta Kolumbiya nın səfirliyini Qüds ə köçürəcəyini elan edib və bu həftə Kolumbiya nın Birləşmiş Ştatlar la birlikdə beynəlxalq hüquqa görə Suriya ərazisi olan, lakin 1967-ci ildən bəri İsrail tərəfindən işğal edilmiş Qolan Təpələri üzərində “ İsrail suverenliyini” tanıyan yeganə iki ölkə olacağını bəyan etdi. Almaniya və BMT də daxil olmaqla beynəlxalq ictimaiyyətin böyük əksəriyyəti İsrail in Qolan Təpələri ni ilhaq etməsini tanımır. Çili dəki Alberto Hurtado Universiteti nin professoru İsaak Karo , “Regionda radikal sağın yüksəlişinə cavab olaraq İsrail lə yaxınlaşma tendensiyası var” dedi. Karo bildirdi ki, Latın Amerikası ndakı avtoritar liderlər İsrail lə əlaqələri “ ABŞ -ın xarici siyasəti ilə aktiv uyğunlaşma” ilə əlaqələndirirlər. O, İsrail lə əlaqələrin gücləndirilməsinin Latın Amerikası nın regiondakı radikal sağının xarakteristikasına çevrildiyini, bunun regionun Yəhudi-Xristian Qərb sivilizasiyası ndakı yerinin yenilənmiş diskursunun bir hissəsi olduğunu söylədi. Məsələn, Argentina da ultra-mühafizəkar prezident Xavyer Milei İsrail lə sıx əlaqələri həm xarici siyasətinin, həm də öz siyasi kimliyinin müəyyənedici xüsusiyyətinə çevirib. Qüds Yəhudi Universiteti nin beynəlxalq əlaqələr üzrə dosenti Daniel Vayner , İsrail və Latın Amerikası hökumətləri arasında diplomatiyada “sıçrayış” olduğunu bildirdi. Vayner , Braziliya nın neoliberal keçmiş prezidenti Jair Bolsonaro və özünü “dünyanın ən sərin diktatoru” adlandıran El Salvador prezidenti Nayib Bukele nin İsrail lə daha isti əlaqələrin erkən tərəfdarları olduğunu söylədi. Onları Milei və digərləri izlədi. Vayner bildirdi ki, Latın Amerikası nın avtoritar liderləri baş nazir Binyamin Netanyahu nun milli-mühafizəkar hökumətini aktiv şəkildə “qucaqlayırlar”. O, həmçinin hökumətlərin ölkə ilə əlaqələri gücləndirməsində ideoloji, dini və strateji amillərin olduğunu, məsələn, Birləşmiş Ştatlar la oxşar beynəlxalq oriyentasiya siqnalı vermək istəyini qeyd etdi. Çili Universiteti ndən siyasi analitik Gilberto Aranda , Latın Amerikası nda avtoritar liderlərin Donald Tramp dövründə Birləşmiş Ştatlar la uyğunlaşma və buna görə də İsrail lə yaxınlaşma tendensiyasının olduğunu söylədi. Kolumbiya nın 'fundamental dəyişikliyi' 2024-cü ildə Petro nun dövründə Kolumbiya Qəzza dakı müharibə səbəbindən əlaqələri kəsdi. De la Espriella nın avqustun 7-də vəzifəyə başlamasından bir həftə sonra, Karo nun sözlərinə görə, Kolumbiya nın xarici siyasətində “fundamental dəyişiklik” baş verib. Venesuela da, yanvarın əvvəlində ABŞ qüvvələri hazırkı prezidenti qaçırdıqdan sonra hakimiyyətə gələn mövcud hökumətin bəyan edilmiş siyasətləri Çavizm in sosialist populizmində köklənmiş qalır. Lakin konsulluq xidmətlərinin bərpası İsrail üçün simvolik diplomatik uğur olduğunu sübut etdi. Boliviya nın sosialist hökuməti 2023-cü ildə Qəzza da məcburi köçkünlər düşərgəsinin bombardmanından sonra İsrail lə əlaqələri kəsdi. 2025-ci ildə mühafizəkar Rodriqo Paz vəzifəyə gəldikdə, onları tez bir zamanda bərpa etdi. Çili də demokratik sosialist keçmiş prezident Qabriel Borik Netanyahu və onun hökumətini kəskin tənqid edirdi. Onun varisi, milli mühafizəkar Xose Antonio Kast , digər şeylərlə yanaşı, Çili nin İsrail lə müdafiə əməkdaşlığını canlandırmağa çalışır. Braziliya və Meksika da Braziliya da prezident Luiz İnasio Lula da Silva nın sosial-demokrat hökuməti İsrail in Qəzza zolağı və İordan çayının qərb sahili ndəki hərəkətlərinə qarşı kəskin tənqidi mövqe tutub. Aranda dedi: “Regionda ən çox təsirə malik olan və İsrail ə qarşı tənqidi mövqe tutan ölkə açıq şəkildə Braziliya dır”. Braziliya nın demoqrafik, iqtisadi və siyasi təsiri digər Latın Amerikası hökumətlərinin İsrail lə daha isti əlaqələrə doğru dəyişməsinə qarşı əsas əks-çəkidir. Sonra Latın Amerikası nın digər nəhəngi olan Meksika var. Braziliya da Lula xüsusilə tənqidi mövqe tutsa da, prezident Klaudiya Şeynbaum un rəhbərliyi altında Meksika daha böyük neytrallığı və diplomatik balansı qorumağa çalışır. Şeynbaum İsrail in Qəzza dakı hərəkətlərini tənqid edir, lakin diplomatik əlaqələri hələ də saxlayır. Bu, Netanyahu hökumətinin tənqidinin qaçılmaz olaraq İsrail dövləti ilə əlaqələrin kəsilməsi demək olmadığını göstərir. Buna baxmayaraq, Qəzza da son kütləvi qətllər nəzərə alındıqda, Latın Amerikası ndakı bəzi hökumətlərlə İsrail əlaqələrindəki dəyişiklik əhəmiyyətlidir. İsrail təkcə dost hökumətləri qazanmaqda maraqlı deyil. Bu ikitərəfli əlaqələr 1948-ci ildə dövlətin yaranmasından başlayır və miqrasiya, ticarət və təhlükəsizliyi əhatə edir. Birləşmiş Millətlər Təşkilatı kimi çoxtərəfli təşkilatlarda Latın Amerikası nın dəstəyi həmişə İsrail in beynəlxalq təcridinə qarşı mübarizədə əsas rol oynamışdır. Vayner , Latın Amerikası hökumətlərinin İsrail lə əlaqələrinin hazırkı istiləşməsinin hər iki tərəfə “legitimlik, əməkdaşlıq və təsir” təklif etdiyini söylədi. İsrail beynəlxalq tərəfdaşlara ehtiyac duyur və Latın Amerikası hökumətləri də iqtisadi, texnoloji və hərbi əməkdaşlıq üçün imkanlar təklif edir. Öz növbəsində, Latın Amerikası kibertəhlükəsizlik, süni intellekt və müdafiə kimi sahələrdə güclü tərəfdaş kimi İsrail ə müraciət edə bilər. İsrail hələlik Latın Amerikası nda yeni əlaqələr qura bilsə də, uzunmüddətli əlaqələr kimin, harada və nə vaxt hakimiyyətdə olmasından asılı olacaq. Bu məqalə Alman dilindən tərcümə edilmişdir.