Bazar günü səhər tezdən Moskvadan təxminən 40 kilometr (25 mil) cənubda yerləşən Podolsk şəhərində Rusiyanın ən böyük onlayn bazarı olan Wildberries -ə məxsus anbarda yanğın baş verib. Yanğın Ukrayna pilotsuz təyyarələrinin gecə ərzində həyata keçirdiyi genişmiqyaslı hücumun nəticəsi olub, onların əksəriyyəti Rusiya hava hücumundan müdafiə sistemləri tərəfindən zərərsizləşdirilib. Cümə günü Ukrayna Moskvanın şimalındakı Tver şəhərində başqa bir Wildberries anbarına zərbə endirib. Bir gün əvvəl isə daha şərqdə yerləşən Salavatda başqa bir anbarda yanğın törətmişdi. Son bir neçə həftə ərzində təxminən 20 Wildberries logistika mərkəzi demək olar ki, hər gün hücuma məruz qalıb. Ən azı doqquz əməkdaşın öldüyü, onlarla insanın yaralandığı təsdiqlənib, bir neçə anbar isə fəaliyyətini dayandırıb. Moskvada yerləşən e-ticarət konsaltinq şirkəti Data Insight -ın hesablamalarına görə, Wildberries 480 milyard rubl ( 5.7 milyard dollar / 4.9 milyard avro ) dəyərində mal və anbar sahəsinin təxminən üçdə birini itirib. Şirkətə və onun satıcılarına dəyən ümumi ziyanın 800 milyard rubla ( 9.5 milyard dollar ) qədər olduğu təxmin edilir. Kiyev pərakəndə satıcının Rusiya ordusunu təchiz etməyə kömək etdiyini iddia etsə də, Moskva onun yalnız mülki məqsədlərə xidmət etdiyini bildirir. Hər iki halda, hücumlar Rusiya iqtisadiyyatına artan təzyiq göstərir. Geopolitik konsaltinq firması Rasmussen Global -ın baş direktoru Fabrice Pothier DW -yə bildirib: “Məncə, [ Ukrayna ] boğucu nöqtəni hədəfləyir. Wildberries , bir növ, Rusiya cəmiyyətinin və Rusiya iqtisadiyyatının boğucu nöqtəsidir.” Wildberries : Rusiyanın Amazonu Wildberries tez-tez Rusiyanın Amazon bazarına cavabı kimi təsvir edilir. Rusiyanın 2022-ci ildə Ukraynaya tammiqyaslı işğalından və ardınca Rusiya ticarətinə tətbiq edilən sanksiyalardan sonra Amazon kimi bir çox onlayn e-ticarət platformaları regiondan çıxdı. Buna cavab olaraq, Rusiya hakimiyyəti “paralel idxal” adlanan idxala icazə verdi, bu da əsasən Rusiya şirkətlərinə orijinal hüquq sahiblərinin razılığı olmadan malları idxal edərək sanksiyalardan yan keçməyə imkan verdi. Bu şirkətlər ənənəvi qiymətləri kəskin şəkildə aşağı salaraq satış həcmlərinin sürətlə artmasına səbəb oldu. Məsələn, Wildberries -in gəlirləri 2021-2025-ci illər arasında yeddi dəfə artıb. Onun rəqibi Ozon da oxşar heyrətamiz rəqəmlər təklif edir, 2025-ci ildə 49.3 milyon dollar gəlir və 59% artım qeydə alınıb. Bu gün Wildberries ölkənin ən böyük e-ticarət platformasıdır və müvafiq bazarın təxminən yarısına nəzarət edir. Ozon bazarın təxminən 30% -nə hakimdir. Birlikdə, onlar Rusiyanın ümumi daxili məhsulunun (ÜDM) təxminən 8.5% -nə bərabər mal və xidmətləri idarə edirlər. Ukrayna niyə anbarları hədəf alır? İyulun ortalarındakı ilk hücumlardan sonra Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski vurğuladı ki, hədəf alınan anbarlar “müharibə üçün avadanlıqların: naviqasiya sistemləri, pilotsuz təyyarə istehsalı üçün komponentlər və Rusiya ordusu üçün digər təchizatların paylanması üçün istifadə olunan Rusiya logistikasının elementləridir.” Kreml bu iddianı ardıcıl olaraq rədd edib. Lakin müstəqil nəşr Verska tərəfindən aparılan təhlil bu ilin may-avqust ayları arasında platformada “on minlərlə hərbi və ikili təyinatlı mal” müəyyən edib ki, bu da yüz milyonlarla rubl dəyərində satışa bərabərdir. Zelenski ofisinin rəhbərinin müşaviri Mixail Podolyak , hərbi malların cəbhə xəttinə axınını dayandırmağın şirkətin anbar sahəsinə hücum etmək üçün yalnız bir səbəb olduğunu söylədi. DW -yə verdiyi açıqlamada, təxminən 6 trilyon rubl dövriyyəsi olan bir biznesi pozmağın, həmçinin onun kreditorlarına, o cümlədən əksəriyyəti dövlətə məxsus olan Sberbank və VTB -yə təsir edəcəyini bildirdi. Bu, təkcə dövlət xəzinəsini boşaltmaqla qalmaz, Pothier -in izah etdiyi kimi, “əgər [şirkət] iflasa uğrasa, yəqin ki, iqtisadiyyata domino effekti verəcək.” Və “daha böyük bir məqsəd var,” məsləhətçi əlavə etdi, “bu da mülki həyatı pozaraq müharibəni göndərənin özünə qaytarmaqdır.” Rusiya Elektron Ticarət Platformaları Assosiasiyası -nın məlumatına görə, hücumlardan 400.000-ə qədər satıcı zərər çəkib. Nəticədə, mülki şəxslər gəlir mənbələrini, mal və xidmətlərə çıxışı və getdikcə normallıq hissini itirirlər. Platforma 1 milyondan çox satıcıya – əksəriyyəti kiçik və orta sahibkarlardır – ev sahibliyi edir və hər ay təxminən 80 milyon istifadəçiyə çatır. Lakin Podolyak -a görə, Wildberries -i hədəf almaq Rusiya elitasına da bir mesaj göndərmək məqsədi daşıyırdı. Buraya milyarder Süleyman Kərimov , diplomat Anton Vaino və ya siyasətçi Aleksey Qromov daxildir, onların hamısı Putinin yaxın çevrəsində sayılır və Wildberries şirkəti ilə müxtəlif dərəcədə əlaqələri ola bilər. Wildberries -i hədəf edən nədir? Wildberries nəhəng logistika mərkəzlərinə sərmayə qoyur. Ən böyükləri bir neçə onlarla futbol meydançası ölçüsündədir, bu da onları olduqca asan – və yüksək dərəcədə yanar – hədəflərə çevirir. Şirkətin əhəmiyyətli borcları olduğu da deyilir, bəziləri onların hələ də ödəyə bilib-bilməyəcəyini sorğulayır. Əsas əməliyyat qurumu olan RWB MMC -nin maliyyə hesabatlarına görə, qısamüddətli borclanma 2024-2025-ci illər arasında demək olar ki, səkkiz dəfə artıb. Uzunmüddətli öhdəliklərlə birlikdə, Wildberries -in borcu 14 milyard dollara qədər ola bilər, VTB isə ən böyük kreditorudur. İndi digər dövlət dəstəkli kreditor Sberbank zərərləri udmağa hazırlaşdığını bildirib. Wildberries -in anbarlarına edilən hücuma cavab olaraq, Baş Maliyyə Direktoru Taras Skvortsov dedi: “ Wildberries -in kredit keyfiyyətinə gəldikdə, həqiqətən də ziyan var. [...] Onların maliyyə vəziyyəti və potensial gələcək pul axını azalıb.” Wildberries -in baş direktoru və həmtəsisçisi milyarder Tatyana Kim -in indi hökumətdən dəstək istədiyi bildirilir. Hökumət danışıqları təsdiqləsə də, potensial qərarla bağlı heç bir təfərrüat ortaya çıxmayıb. Lakin VTB -nin xilasetmə səylərində əsas rol oynayacağı gözlənilir. Bu məqalə əvvəlcə rus dilində yazılmışdır. Ən son inkişafları əks etdirmək üçün 15 avqustda yenilənib.