LONDON —Tələbə borcu mövzusunda Amerikalılar vəziyyətlərinin pis olduğunu düşünürlər. Bəzi göstəricilərə görə, ali təhsilin əvvəllər yaxşı bir fürsət sayıldığı İngiltərədə də vəziyyət kifayət qədər pisdir. İqtisadi Əməkdaşlıq və İnkişaf Təşkilatının məlumatlarına görə, İngiltərədəki məzunlar inkişaf etmiş dünyada ən yüksək tələbə borclarına malikdirlər, geri ödəməyə başlayanda orta hesabla 70.000 dollardan çox borcları olur. Tələbə borcu, kollecə getmə xərcləri artdıqca İngiltərədə siyasi müzakirə mövzusuna çevrilib – bu, əvvəlki onilliklərdə aşağı və ya heç bir təhsil haqqı təklif edən, hətta ən aşağı gəlirli tələbələrinə qrantlar verən bir ölkə üçün nisbətən yeni bir məsələdir. O vaxtdan bəri həm təhsil, həm də yaşayış xərcləri artıb və əksər tələbələr indi kredit götürürlər. Tənqidçilər müasir sistemin orta və yüksək gəlirli şəxsləri ədalətsiz şəkildə cəzalandırdığını və iqtisadi artımı boğduğunu deyirlər. Aşağı gəlirli məzunlar heç bir ödəniş etmək məcburiyyətində olmasalar da, təxminən 34.000 dollardan başlayan bir həddən yuxarı maaşla iş tapanlar, bu səviyyədən yuxarı qazandıqları hər şeyin 9%-ni geri ödəməlidirlər – tənqidçilərin “məzun vergisi” adlandırdığı bir tənzimləmə. Böyük Britaniyanın illik təhsil haqqı təxminən 13.000 dollar olsa da, Amerikalılar üçün bu məbləğ təvazökar səslənir, əlavə yaşayış xərcləri və mürəkkəb faizlər ümumi borcları daha da artırır. Dörd illik kimya proqramından məzun olduqdan altı il sonra, 28 yaşlı proqram mühəndisi Alexander Chamberlain-Clay təxminən 110.000 dollar borcludur. Bu, ilkin 74.000 dollarlıq borcdan daha çoxdur. Onun tələb olunan aylıq ödənişi aylıq faiz olaraq əlavə olunan 500 dolları ödəmir, bu da borcunun zamanla artmasına səbəb olur. O, borcun daha yüksək maaşlı bir iş təklifini rədd etmək qərarına təsir etdiyini söylədi, çünki bu, daha da kəskin kredit kəsintilərinə səbəb olacaqdı. İngiltərədən kənardakı dostlarına borcunun miqdarını dedikdə, onlar heyrətə gəldilər. “Onlar Britaniyanın Avropa ölkəsi olduğunu və gülünc tələbə borcu rəqəmlərinin Amerikalılara aid olduğunu düşünürlər,” dedi. Yalnız təxminən...