ABŞ , Prezident Donald Trampın deportasiyaları artırması fonunda, Meksika hökumətinin etirazlarına baxmayaraq, təxminən 2300 Meksika vətəndaşını Qvatemalaya göndərib. Qvatemala Prezidenti Bernardo Arevalo çərşənbə günü təsdiqləyib ki, ölkəsi bu il ABŞ-dan deportasiya edilən təxminən 2284 Meksika vətəndaşını qəbul edib. Arevalo mətbuat konfransında deyib: “Onlar Qvatemalalı qayıdanları daşıyan təyyarələrlə gəlirlər. Meksika hökuməti ilə koordinasiyada, biz onları tranzitlə gətirmişik ki, ölkəyə gəldikdən sonra 24 saat ərzində Meksika ərazisinə qaytara bilək.” Bu deportasiyalar, Trampın miqrantları və sığınacaq axtaranları ABŞ-dan heç bir əlaqəsi olmayan ölkələrə göndərdiyi üçüncü ölkə deportasiyalarının artan tendensiyasının bir hissəsidir. Əsasən, Tramp administrasiyası bu cür deportasiyaları sözügedən immiqrantların öz ölkələrinə qayıda bilməməsi ilə əsaslandırıb. Lakin bu, ABŞ-dan deportasiyaları ardıcıl olaraq qəbul edən Meksika üçün belə deyil. Tənqidçilər üçüncü ölkəyə deportasiyaları cəza forması kimi qiymətləndirərək, miqrantları və sığınacaq axtaranları evlərindən uzaqda qoyduğunu bildiriblər. Qvatemalaya göndərilən Meksika vətəndaşları haqqında danışan Arevalo , deportasiya olunanların tez bir zamanda öz ölkələrinə qaytarıldığını və xərclərin ya Meksika , ya da ABŞ hökuməti tərəfindən ödənildiyini deyib. Lakin Meksika rəsmiləri ABŞ-ın öz vətəndaşlarını üçüncü ölkələrə göndərməsi ilə bağlı narahatlıqlarını ifadə ediblər. Meksika Xarici İşlər Nazirliyi cümə axşamı verdiyi açıqlamada deyib: “ Meksika hökuməti bu təcrübəyə qarşı çıxdığını ABŞ səlahiyyətlilərinə bildirib və hər bir Meksika vətəndaşının ölkəyə daxil olmaq hüququ olduğunu təkrarlayıb.” Çərşənbə axşamı Qvatemala rəsmiləri ilə görüşdən sonra Xarici İşlər Nazirliyi həmçinin bildirib ki, iki ölkə ortaq təhlükəsizlik və “ləyaqətli insan hərəkətliliyi” daxil olmaqla ortaq dəyərlərlə birləşir. Qvatemala son aylarda ABŞ-dan Meksika vətəndaşlarını qəbul edən yeganə ölkə deyil. Bəzi Meksikalıların Hondurasa da daşındığı barədə xəbərlər yayılıb. Hondurasa deportasiya edilən Meksikalı Arturo Trejo Telemundo telekanalına deyib: “Bizə heç nə demədilər, sadəcə təyyarəyə minməyi əmr etdilər.” Meksika Milli Miqrasiya İnstitutu (INM) The Associated Press xəbər agentliyinə bildirib ki, ABŞ bu təcrübəni çəkindirmə forması kimi əsaslandırıb. INM deyib: “Səbəb odur ki, Birləşmiş Ştatlar onların öz ərazisinə geri keçməsinin qarşısını almaq istəyir.” Bu arada, ABŞ Daxili Təhlükəsizlik Departamenti (DHS) bu təcrübə ilə bağlı sorğulara cavab olaraq bildirib ki, “ Prezident Trampın vəd etdiyi kimi, tarixdəki ən böyük deportasiya əməliyyatını həyata keçirmək üçün bütün qanuni variantlardan istifadə edir.” Lakin bir çox insan hüquqları mütəxəssisləri Meksikalıların üçüncü ölkəyə deportasiyalarını qorxutma taktikası kimi qiymətləndirirlər. Miqrant hüquqları qrupu WOLA-nın Mərkəzi Amerika direktoru Ana Maria Mendez Reuters xəbər xidmətinə deyib: “Gördüyümüz şey, miqrantlarda hər hansı bir qiymətə terror və qorxu aşılamağa çalışan çox sərt ABŞ miqrasiya siyasətinin daha geniş tendensiyasının bir hissəsi kimi görünür.” Qonşu olaraq, ABŞ və Meksika uzun müddətdir ki, sıx əlaqələrə malikdirlər. İki ölkə bir-biri üçün əsas ticarət tərəfdaşı olaraq qalır, yalnız 2025-ci ildə sərhədlərarası mübadilə təxminən 964,1 milyard dollar təşkil edir. Lakin Tramp keçən il prezidentliyə qayıtdığından bəri, Meksika hökuməti həssas bir tarazlıq yaratmalı olub. O, immiqrasiya tətbiqi sahəsində Tramp administrasiyası ilə əməkdaşlıq etməyə çalışarkən, vətəndaşlarının iddia edilən sui-istifadələrə qarşı hüquqlarını müdafiə edib. Tənqidçilər immiqrasiya agentlərini reydlər zamanı həddindən artıq zorakılıqdan istifadə etməkdə ittiham ediblər və mütəxəssislər İmmiqrasiya və Gömrük İcrası (ICE) nəzarətində ölümlərin sayının artdığını qeyd ediblər. Tramp vəzifəyə qayıtdıqdan sonra ən azı 15 Meksika vətəndaşı ICE nəzarətində ölüb, daha üçü isə icra əməliyyatları zamanı həlak olub. Buna cavab olaraq, Meksika hökuməti ABŞ-da dövlət prokurorluqlarına şikayətlər verib. O, həmçinin ICE həbs mərkəzlərindəki şəraiti “insan hüquqları standartları ilə uyğunsuz” adlandırıb və Meksika konsulluq rəsmilərinin müntəzəm səfərlərini tələb edib.