Macarıstan seçiciləri 16 illik Rusiya tərəfdarı Viktor Orbanın hakimiyyətinə son qoyaraq, Peter Maqyarın Avropa İttifaqı tərəfdarı kursunu seçiblər. Avropa indi onun Brüssel ilə əlaqələri bərpa etmək vədlərini yerinə yetirə biləcəyini gözləyir. Macarıstan seçiciləri bazar günü kütləvi şəkildə səs verərək, ölkəni Baş nazir Viktor Orbanın ifrat sağçı, avtoritar kursundan uzaqlaşdırmağı vəd edən Avropa tərəfdarı namizəd Peter Maqyara böyük qələbə qazandırıblar. Maqyarın mərkəz-sağ Tisza partiyası Macarıstanın 199 yerlik parlamentində 138 yer qazanmağa hazırlaşır ki, bu da 45 yaşlı keçmiş Orban tərəfdarının kampaniya zamanı vəd etdiyi islahatları həyata keçirmək üçün lazım olan üçdə iki səs çoxluğundan beş yer artıqdır. Qələbə Orbanın Macarıstanın ictimai mediasına nəzarətinə, Tisza partiyasının Orbanın Fidesz partiyasından təxminən 5% daha çox səs qazanmasını tələb edən seçki dairələrinin manipulyasiyasına və həm Avropa ifrat sağçı partiyalarının, həm də ABŞ-ın seçiciləri hökuməti hakimiyyətdə saxlamağa çağıran səylərinə baxmayaraq əldə edilib. Milli Seçki Ofisinin məlumatına görə, seçici fəallığı demək olar ki, 80%-ə çatıb – bu, post-kommunist Macarıstanda hər hansı bir səsvermədə rekord göstəricidir. Orban Budapeştdə tərəfdarları qarşısında məğlubiyyətini etiraf edib. Peter Maqyar nə vəd edib? Böyük qələbəsindən sonra tərəfdarları qarşısında çıxış edən Maqyar, Orbanın hakimiyyəti dövründə ciddi şəkildə zəifləmiş Brüssel və NATO ilə əlaqələri bərpa etmək və populist liderin dövründə çiçəklənən korrupsiya ilə qətiyyətlə mübarizə aparmaq barədə kampaniya vədlərini təkrarlayıb. Maqyar deyib: “Konstitusiyaya dəyişiklik etməyə imkan verən üçdə iki səs çoxluğu ilə biz nəzarət və tarazlıq sistemini bərpa edəcəyik. Biz Avropa İctimai Prokurorluğuna qoşulacaq və ölkəmizin demokratik fəaliyyətini təmin edəcəyik. Bir daha heç kimə azad Macarıstanı əsir saxlamağa və ya onu tərk etməyə icazə verməyəcəyik”. O əlavə edib: “Bu gecə həqiqət yalan üzərində qələbə çaldı. Bu gün biz qalib gəldik, çünki macarlar vətənlərinin onlar üçün nə edə biləcəyini soruşmadılar – onlar vətənləri üçün nə edə biləcəklərini soruşdular. Siz cavabı tapdınız. Və siz bunu həyata keçirdiniz”. Onun çıxışı zamanı izdihamda bir çoxları “Avropa, Avropa” şüarları səsləndirib. Digər şeylər arasında, Maqyar, Orbanın qanunun aliliyini dağıtması və media azadlığını boğması ilə bağlı Brüsseldəki narahatlıqlar səbəbindən dondurulmuş milyardlarla Avropa İttifaqı vəsaitini potensial olaraq açacaq islahatlar həyata keçirməyi vəd edib. O, həmçinin Macarıstanın valyuta olaraq avronu qəbul etməsini istədiyini bildirib. Lakin bəzi diplomatlar və analitiklər deyirlər ki, yeni hökumət vəsaitlərin buraxılmasından əvvəl islahat proqramından konkret nəticələr nümayiş etdirməlidir ki, bu da ölkənin demək olar ki, durğun iqtisadiyyatına çox ehtiyac duyulan təkan verəcək. Orban tərəfindən ciddi şəkildə zəiflədilmiş LGBTQ+ hüquqları ilə bağlı Maqyarın mövqeyi də qeyri-müəyyəndir, çünki o, kampaniyası zamanı bu məsələ haqqında az danışıb – müşahidəçilər bunun mühafizəkar seçiciləri öz tərəfində saxlamaq məqsədi daşıdığını bildiriblər. Lakin o, qanun qarşısında hər kəsin bərabərliyini dəstəklədiyini deyib. Avropa liderləri, Ukrayna Maqyarın qələbəsini alqışlayır. Maqyarın qələbəsi AB və Avropadakı bir çox lider tərəfindən alqışlanıb ki, onlar hökumətdəki dəyişikliyin təkcə Macarıstanda daxili islahatlara deyil, həm də Ukraynaya qarşı siyasətdə radikal dəyişikliyə səbəb olacağına ümid edirlər. Maqyar, Orban kimi, Ukraynaya silah göndərməyi rədd etsə də və ölkənin sürətli AB inteqrasiyasına qarşı çıxsa da, sələfinin Kiyevə qarşı kəskin ritorikasını təkrarlayacağı ehtimalı azdır. Orban AB-nin Kiyevi Rusiyanın tammiqyaslı işğalına qarşı müharibəsində dəstəkləmək səylərini pozmaq üçün dəfələrlə veto hüququndan istifadə edib və blok daxilində Rusiya Prezidenti Vladimir Putinlə sıx əlaqələri saxlayan azsaylı liderlərdən biri olub. O, həmçinin Macarıstanın Rusiyanın qeyri-qanuni müharibəsini maliyyələşdirməyə kömək edən Rusiya enerji idxalından asılılığına son qoymaqdan imtina edib. Bu Moskva tərəfdarı yanaşma Macarıstanda da bir çoxları tərəfindən rədd edilib və Orbanın məğlubiyyəti aydınlaşdıqca Budapeştdə geniş şəkildə “Ruszkik haza!” və ya “Ruslar evə!” şüarları eşidilib – bu ifadə Macarıstanın 1956-cı il anti-Sovet inqilabı zamanı geniş istifadə olunub. Avropa Komissiyasının Prezidenti Ursula von der Leyen X-də ingilis və macar dillərində Maqyarın qələbəsini alqışlayaraq, nəticələr elan edildikdə “Bu gecə Macarıstanda Avropanın ürəyi daha güclü döyünür” deyib. Almaniya Kansleri Friedrich Merz sosial mediada Maqyara müraciət edərək deyib: “Sizinlə işləməyi səbirsizliklə gözləyirəm. Güclü, təhlükəsiz və hər şeydən əvvəl birləşmiş Avropa üçün güclərimizi birləşdirək”. Fransa Prezidenti Emmanuel Makron X-də yazıb ki, “Fransa demokratik iştirakın, Macarıstan xalqının Avropa İttifaqının dəyərlərinə sadiqliyinin və Avropada Macarıstanın bu qələbəsini alqışlayır”. Baş nazir Pedro Sançes X-də “Bu gün Avropa qalib gəlir və Avropa dəyərləri qalib gəlir” deyərək, Macarıstan vətəndaşlarını “tarixi seçkilər” münasibətilə təbrik edib. Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski də Maqyarı “parlaq qələbəsi” münasibətilə təbrik edib. Zelenski X-dəki paylaşımında deyib: “Biz hər iki xalqın, eləcə də Avropada sülh, təhlükəsizlik və sabitliyin xeyrinə görüşlərə və birgə konstruktiv işə hazırıq”.