ABŞ Ətraf Mühitin Mühafizəsi Agentliyi (EPA) , alimlərin qlobal istiləşməyə səbəb olduğunu bildirdiyi qazları azaltmaq üçün onilliklər boyu tətbiq olunan mühafizə tədbirlərini ləğv edərək, kömür və qaz elektrik stansiyalarının emissiyalarını məhdudlaşdıran qaydaları geri götürür. EPA Administratoru Li Zeldin bazar ertəsi Hyuston da keçirilən mətbuat konfransında bildirib ki, “Amerikalılar Prezident [Donald] Tramp ın rəhbərliyi altında federal agentliklərdən daha çox sağlam düşüncə tələb edirlər”. “Bu, yeni enerji istehsalı infrastrukturunu qura bilmək üçün bürokratik əngəlləri azaltmaq deməkdir.” EPA dəyişikliklərin elektrik stansiyaları üçün 300 milyard dollardan çox xərcləri aradan qaldıracağını təxmin edib. Agentlik həmçinin gələn il yekunlaşacağı gözlənilən ayrı bir qayda təklif edib ki, bu da gələcək administrasiyaların elektrik stansiyalarından istixana qazı emissiyalarını yenidən tənzimləməsinin qarşısını ala bilər. Məhdudiyyətlərin aradan qaldırılması, Amerikalılar ın sağlamlığına zərər verəcəyini və ətraf mühiti daha da pisləşdirəcəyini deyən ətraf mühit qrupları tərəfindən şübhəsiz ki, etirazla qarşılanacaq. EPA rəsmiləri bildiriblər ki, dəyişiklik kommunal xidmətlərə köhnəlmiş və ya səmərəsiz stansiyaları bağlamağa məcbur edilmək əvəzinə, abunəçiləri üçün ən yaxşı qərarları qəbul etməyə imkan verəcək. Bioloji Müxtəliflik Mərkəzinin İqlim Hüququ İnstitutu nun vəkili Meqqi Koulter deyib: “Ölkənin iqlim çirklənməsinin dörddə birinin mövcudluğunu inkar etmək tamamilə ehtiyatsızlıqdır. Bu, bu yay gördüyümüz kimi, daha çox insan itkisinə və şiddətli istilik dalğaları, kəskin fırtınalar və dağıdıcı meşə yanğınlarından əziyyət çəkməyə səbəb olacaq.” ABŞ Prezidenti Tramp 2025-ci ildə vəzifəyə qayıtdıqdan sonra EPA bir sıra ətraf mühit nəzarəti qaydalarını geri götürüb. Fevral ayında o, karbon dioksid və digər istixana qazlarının ictimai sağlamlığa və rifaha təhlükə yaratdığını müəyyən edən 2009-cu il elmi tapıntısını ləğv etdi. Bu mövqe avtomobillərin, elektrik stansiyalarının və digər sənaye hava çirklənməsi mənbələrinin tənzimlənməsinə imkan verirdi. O zaman Tramp bu dəyişikliyi “ Amerika tarixində ən böyük tənzimləmənin ləğvi” adlandıraraq qeyd etdi. Sağlamlıq və ətraf mühit müdafiə qrupları fevral ayında bu tapıntının ləğvinə etiraz edərək məhkəməyə müraciət etdilər və bunun ABŞ vətəndaşlarının sağlamlığına və rifahına risk yaradacağını bildirdilər. Bazar ertəsi elan edilən kömür və qaz elektrik stansiyalarının emissiyalarına qoyulan məhdudiyyətlərin ləğvinin də məhkəmədə oxşar şəkildə etirazla qarşılanacağı gözlənilir. Vaşinqton ştatını təmsil edən Demokrat Senator Petti Merri X -də verdiyi açıqlamada deyib: “ Tramp elektrik stansiyalarının istədikləri qədər çirklənməsinə icazə vermək istəyir. Bu, ailələr, suyumuz və havamız, eləcə də bütün planet üçün ciddi sağlamlıq risklərinə səbəb olacaq.” “ Amerikalılar təmiz hava və təmiz su istəyirlər. Hamımız buna son qoymaq üçün danışmalıyıq.” Bazar ertəsi elanı Hyuston da “enerji bolluğu” mövzusunda keçirilən G20 nazirlər toplantısının kənarında edildi. Bu, neftlə zəngin Texas ın enerji sənayesində oynadığı mühüm rola işarə idi və eyni zamanda Tramp administrasiyasının ləğv etməyə çalışdığı ekoloji cəhətdən təmiz siyasətlər yürüdən Avropa və digər beynəlxalq müttəfiqlərə potensial bir etiraz idi. Tramp keçən il Birləşmiş Millətlər Təşkilatı nda etdiyi çıxışda iqlim dəyişikliyini “dünyada indiyə qədər törədilmiş ən böyük fırıldaq” adlandırmışdı və onun administrasiyası ABŞ -ı – ikinci dəfə – planetin istiləşməsinə səbəb olan emissiyaları azaltmaq üçün könüllü hədəflər müəyyən edən 2015-ci il Paris iqlim sazişi ndən çıxarmışdı. ABŞ prezidenti İran müharibəsi qlobal yanacaq bazarlarını pozmağa davam etsə və qaz qiymətləri bir il əvvəlkindən bir dollardan çox artaraq bir gallon üçün 4.31 dollara (bir litr üçün 1.14 dollar) çatsa belə, ABŞ -ın enerji bolluğu ilə öyünür. Geri çəkilmələr Tramp ın “ Amerika enerjisini sərbəst buraxmaq” və kommunal xidmətlər üçün evlərə və müəssisələrə elektrik enerjisi təmin etməyi asanlaşdırmaq barədə dəfələrlə verdiyi vədi yerinə yetirmək məqsədi daşıyır. Elektrik stansiyası qaydası, EPA -nın Zeldin in 2025-ci ilin əvvəlində “ Amerika tarixində tənzimləmənin ən əhəmiyyətli günü” adlandırdığı zaman hədəf aldığı təxminən üç düzən ətraf mühit tənzimləməsi arasındadır. Zeldin keçən il yeni qaydaları təklif edərkən bildirmişdi ki, onlar keçmiş Prezident Co Bayden və Barak Obama administrasiyaları tərəfindən “ ABŞ daxili enerji təchizatımızın çoxuna qarşı müharibəyə” son qoymaq məqsədi daşıyır. “Böyük xərclər” Ətraf mühit və ictimai sağlamlıq qrupları geri çəkilmələri təhlükəli adlandırdılar və qaydalara məhkəmədə etiraz edəcəklərini vəd etdilər. Ətraf Mühitin Müdafiəsi Fondu nun baş hüquqşünası Vikki Patton deyib: “Elektrik stansiyalarından iqlim çirklənməsinə qarşı milli mühafizəmizi dağıtmaq ölkə daxilində ailələrin sağlamlığı, təhlükəsizliyi və rifahı üçün böyük xərclərə səbəb olacaq.” “Hər yerdə Amerikalılar artıq rekord istilikdən, daha təhlükəli daşqınlardan və fırtınalardan, eləcə də sürətlə artan sığorta xərclərindən əziyyət çəkirlər.” Patton bildirib ki, EPA -nın ictimaiyyəti zərərli çirklənmədən qorumaq üçün qanuni məsuliyyəti var və əlavə edib ki, “evlərimizi və müəssisələrimizi enerji ilə təmin etmək üçün təmiz, sərfəli və etibarlı texnologiyalar geniş şəkildə mövcuddur”. Kömür, qaz və neftlə işləyən elektrik stansiyaları ölkənin ümumi iqlim çirklənməsinin təxminən dörddə birinə cavabdehdir, bu da yalnız nəqliyyat sektorundan sonra ikinci yerdədir. Elektrik stansiyalarından gələn çirklənmə dünyada iqlimi dəyişdirən çirklənmənin ən böyük mənbələrindən biridir. Keçən il Associated Press -in agentliyin öz əvvəlki qiymətləndirmələrini və geniş çeşidli digər tədqiqatları əhatə edən təhlilinə görə, Tramp ın EPA -sı tərəfindən hədəf alınan qaydalar hər il təxminən 30.000 ölümün qarşısını ala və 275 milyard dollara qənaət edə bilərdi. AP təhlili göstərib ki, qaydaların qismən ləğvi belə, daha çox duman, civə və qurğuşun kimi çirkləndiricilər – və xüsusilə ağciyərlərə yerləşə bilən və sağlamlıq problemlərinə səbəb ola bilən daha çox kiçik hava hissəcikləri demək olacaq. Bu, həmçinin istixana qazı emissiyalarının artmasına və Yer in istiləşməsinin daha ölümcül səviyyələrə çatmasına səbəb olacaq. Demokrat Co Bayden iqlim dəyişikliyi ilə mübarizəni prezidentliyinin əsas xüsusiyyəti etmişdi. 2024-cü ildə verilmiş sərt EPA qaydasına əsasən, kömürlə işləyən elektrik stansiyaları baca emissiyalarını tutmağa və ya bağlanmağa məcbur olacaqdı. Bu qaydalar indi ləğv edilir. Keçən ilki təklifində EPA , qalıq yanacaqla işləyən elektrik stansiyalarından karbon dioksid və digər istixana qazlarının “təhlükəli çirklənməyə” və ya iqlim dəyişikliyinə “əhəmiyyətli dərəcədə töhfə vermədiyini” və buna görə də Təmiz Hava Qanunu na əsasən tənzimləyici tədbirlər üçün bir həddə çatmadığını iddia etdi. EPA bildirib ki, kömür və qazla işləyən stansiyalardan istixana qazı emissiyaları “qlobal emissiyaların kiçik və azalan bir hissəsidir”. Respublikaçı və keçmiş konqresmen Zeldin , Bayden dövrünün tədbirlərinin “ətraf mühiti qorumaq üçün iqtisadiyyatımızı boğmaq” məqsədi daşıdığını, kömür sənayesini “yox etmək” və “yox olmaq” niyyəti ilə tənzimləmək üçün nəzərdə tutulduğunu söylədi. Kömür sənayesi və kömürlə işləyən elektrik stansiyalarını təmsil edən qruplar Bayden qaydasını EPA tərəfindən “həddən artıq səlahiyyət” adlandıraraq ləğv edilməsini tələb etdilər. ABŞ kömür donanması üçün ticarət təşkilatı olan America’s Power -ə görə, qaydanın ləğvi məlumat mərkəzlərindən, süni intellekt dən və qabaqcıl istehsaldan artan tələbat dövründə şəbəkənin etibarlılığını qoruyacaq və elektrik enerjisi istehlakçılarını yüksək xərclərdən qoruyacaq.