[RİYAD] Yəmənin İranla müttəfiq husiləri Səudiyyə Ərəbistanına yeni hücumlar dalğası başlatdı və Qırmızı dəniz boyunca Yəmənin qərb sahilində mövqelərini möhkəmləndirirdi, Yəmən rəsmiləri bildirdi. Bu arada, onların sürətli irəliləyişinə necə cavab veriləcəyi ilə bağlı Riyadda təcili müzakirələr aparılırdı. Eyni zamanda, Körfəz ərəb dövlətləri İranla planlaşdırılan danışıqları təxirə saldı, bu da Yaxın Şərq münaqişəsinin daha da genişlənəcəyi və qlobal neft təchizatını təhdid edəcəyi ilə bağlı narahatlıqları artırdı. Husilər bazar ertəsi (sentyabrın 14-də) bildirdilər ki, Yəməndəki Səudiyyə hava zərbələrinə cavab olaraq Səudiyyə Ərəbistanının cənubundakı Xamis Muşaitdəki hərbi hava bazasına onlarla raket və dron atıblar, təyyarə anqarlarını, radar sistemlərini, uçuş-eniş zolaqlarını və sursat anbarlarını hədəf alıblar. Səudiyyə hakimiyyəti orada və digər üç cənub şəhərində təcili xəbərdarlıqlar yayımladı. Yəməndəki Səudiyyə rəhbərliyindəki koalisiya bildirdi ki, husi hücumlarında 13 mülki vətəndaş yaralanıb. Son günlərdə husilərin irəliləyişləri, o cümlədən Qırmızı dənizin girişindəki Perim adasının ələ keçirilməsi, sentyabrın 10-da Səudiyyə Ərəbistanının şərq-qərb neft kəmərini sıradan çıxaran hava hücumundan sonra Səudiyyə neft ixracına daha da təzyiq göstərdi. Riyad neft kəmərinə hücumda İraqdakı İran tərəfindən dəstəklənən milisləri günahlandırdı. Səudiyyə Ərəbistanı 1980-ci illərdə İran-İraq müharibəsi zamanı təhdid altına düşdüyü zaman Hörmüz boğazını keçmək üçün öz ərazisindən Körfəzdən Qırmızı dənizə qədər 1200 km uzunluğunda neft kəməri inşa etmişdi. Treydlər bildirdilər ki, Səudiyyə neft kəmərinin uzunmüddətli bağlanması, boğazın böyük ölçüdə bloklandığı bir vaxtda qlobal neft təchizatının 4 faizini kəsə bilər. Riyad əməliyyatların nə vaxt bərpa olunacağını bildirməyib. Husi hücumuna cavab olaraq, Səudiyyə və Yəmən hava qüvvələri husi hədəflərinin, o cümlədən tarixi Qırmızı dəniz limanı olan Moxa ətrafındakı hava bombardmanını gücləndiriblər, lakin husilər ölkənin Qırmızı dəniz boyunca demək olar ki, bütün qərb sahili üzərində effektiv nəzarəti saxlayıblar, Yəmənin beynəlxalq səviyyədə tanınmış hökumətinin rəsmiləri bildirdilər. “ Husilər ağır təzyiq altındadırlar. Onlar öz növbələrində Səudiyyəlilərə daha çox təzyiq göstərərək, raket və dron hücumları kampaniyalarını artırırlar”, – Yəmən rəsmilərindən biri dedi. Xam neft qiymətləri bazar ertəsi 4 faizdən çox artdı, sonra təxminən 1 faiz yüksək səviyyədə qərarlaşdı. Müdaxilə etməkdə tərəddüd edən Amerikalılar Yenidən alovlanan Yəmən münaqişəsi ABŞ Prezidenti Donald Tramp üçün daha bir problem yaradır. Üç mənbə Reutersə bildirib ki, Vaşinqton indiyə qədər kəşfiyyat dəstəyindən kənar birbaşa hərbi müdaxilə üçün Səudiyyə tələblərinə müqavimət göstərib. Tramp həftə sonu Səudiyyə vəliəhdi ilə danışdığını və husilərin də Vaşinqtonla əlaqə saxlayaraq münaqişədən kənarda qalmağı xahiş etdiklərini bildirdi. Səudiyyə dövlət mediası xəbər verdi ki, Vəliəhd Məhəmməd bin Salman bazar ertəsi Ciddədə ABŞ regional komandiri Admiral Bred Kuperlə görüşüb. Səudiyyə Ərəbistanı 2015-ci ildən bəri husilərlə mübarizə aparan koalisiyaya rəhbərlik edir, lakin münaqişə son illərdə atəşkəs altında böyük ölçüdə sakitləşmişdi. Döyüşlər sentyabrda yenidən alovlandı, husilər beynəlxalq səviyyədə tanınmış hökumətlə müttəfiq qüvvələri geri çəkilməyə məcbur etdi. Diplomatiya ümidləri solur Oman bazar ertəsi İran və Körfəz dövlətləri ilə müharibədən əvvəl dünyanın neft ixracının 20 faizini təşkil edən Hörmüz boğazının yenidən açılmasına yönəlmiş danışıqları müzakirə etmək üçün görüşə ev sahibliyi etməli idi. Lakin Oman görüşün təxirə salındığını elan etdi. İran təxirə salınmanın Səudiyyə Ərəbistanının xahişi ilə olduğunu bildirdi. Tramp bazar ertəsi İranın tez bir zamanda razılaşma əldə etməyə can atdığına dair tez-tez etdiyi iddiasını təkrarladı, lakin İranın Ali Milli Təhlükəsizlik Şurasının katibi Möhsen Rezayi ABŞ prezidentinin mesajını diqqəti yayındıran bir şey adlandırdı və X-də dedi: “ İranın şərtləri yerinə yetirilməyincə danışıqlar olmayacaq.” Regiondan keçən gəmiçiliyin dəyişkənliyini vurğulayaraq, neft tankerinin necə və nə vaxt zədələndiyi barədə ziddiyyətli məlumatlar yayıldı. Tarix vermədən, İranın İnqilab Keşikçiləri Korpusu bildirdi ki, Panama bayraqlı neft tankeri El Gaia Hörmüz boğazının cənubundakı qadağan olunmuş zonadan keçərkən dəniz minaları ilə vurulub, İranın Fars xəbər agentliyi bazar ertəsi xəbər verdi. Lakin ABŞ ordusunun Mərkəzi Komandanlığı dərhal bu xəbərin yalan olduğunu və tankerin “keçən ay İran raketi ilə vurulduğunu və işləməz hala gətirildiyini” bildirdi. Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Beynəlxalq Dəniz Təşkilatı El Gaia'nın sentyabrın 12-də zədələndiyini bildirdi, lakin necə olduğunu demədi və iki dənizçinin itkin düşdüyünü qeyd etdi. Reuters heç bir məlumatı təsdiqləmək üçün dərhal Dubaydakı gəmi sahibləri ilə əlaqə saxlaya bilmədi. Dünyanın ən vacib neft daşımaları yolu fevralın 28-də müharibə başlayandan bəri əsasən bağlanıb, çünki İran öz icazəsi olmadan su yolundan keçən gəmiləri təhdid edib. “ İKK Hərbi Dəniz Qüvvələri qəti şəkildə bəyan edir ki, Hörmüz boğazı bağlıdır və hələ də bizim ağıllı nəzarətimiz altındadır”, – İnqilab Keşikçiləri bəyanatda dedi. REUTERS