Böyük Britaniya nın pul çap etmə təcrübəsi daha baha başa gəlməyə başlayır. İqtisadiyyatı xilas etmək üçün başlayan bu təcrübə tez bir zamanda həm Hökumət , həm də İngiltərə Bankı üçün başağrısına çevrildi. 2009-cu ildə faiz dərəcələri aşağı olduğu, lakin iqtisadiyyatın köməyə ehtiyacı olduğu zaman banklar "kəmiyyət yumşaltması" kampaniyasına başladılar. İlk dəfə ABŞ -da tətbiq olunan "QE" – sonradan bu adla tanınan – Threadneedle Street -in dövlət istiqrazlarını, yəni qiltləri almaq üçün pul çap etməsi ilə müşayiət olundu. Məqsəd borclanma xərclərini azaltmaq, insanları və müəssisələri iqtisadiyyatı stimullaşdırmaq üçün daha çox xərcləməyə təşviq etmək idi. Bu təcrübə maliyyə böhranı zamanı əsasən işə yaradı. İş yerləri qorundu, inflyasiya isə aşağı qaldı. Lakin lokdaun zamanı nəticələr çox fərqli oldu, çünki inflyasiya sürətlə artdı və bütün dünyada mərkəzi banklar faiz dərəcələrini artırmağa məcbur oldular. Ümumilikdə, Bank 895 milyard funt sterlinq dəyərində istiqraz aldı və əvvəlcə pul çap etmək həqiqətən də pul qazandırdı. Bunun səbəbi, Bank ın istiqrazları almaq üçün yaratdığı nağd pulun kommersiya banklarının Threadneedle Street -də saxladığı ehtiyatlara çevrilməsi idi. Bank bu ehtiyatlara İngiltərə Bankı nın baza faiz dərəcəsi ilə faiz ödəyir, bu da hazırda 3.75% təşkil edir. Lokdaun zamanı faiz dərəcələri rekord səviyyədə 0.1% -ə endirildikdə, Old Lady istiqraz aktivlərindən əldə etdiyi gəlirlərdən faiz ödənişlərindən daha çox qazandı. 2021-ci ilin sonuna qədər sxem 123.9 milyard funt sterlinq mənfəətdə idi. Bu pulu keçmiş kansler George Osborne tərəfindən vasitəçilik edilən bir razılaşma əsasında Xəzinədarlığa göndərdi, o zaman pulun borcu ödəmək üçün istifadə ediləcəyini bildirmişdi. Lakin faiz dərəcələri yüksəldikcə və bankların ehtiyatlarına faiz ödəmə xərcləri artdıqca bu yastıq azaldı. Eyni zamanda, Bank "kəmiyyət sərtləşdirməsi" (QT) – istiqrazları geri almaq – adlanan proseslə balansını aqressiv şəkildə azaltmağa başladı, hazırda ehtiyat 489 milyard funt sterlinq ə düşüb. Lakin, bu gün istiqraz qiymətləri Bank ın onları bir neçə il əvvəl aldığı vaxtdan xeyli aşağı olduğu üçün, Bank onları bazara zərərlə satır. Başqa sözlə, xərcləri vergi ödəyiciləri çəkir. Büdcə Məsuliyyəti Ofisi nin (OBR) proqnozları göstərir ki, yüksək faiz ödənişləri və istiqraz satışlarından yaranan QT zərərləri indidən 2030-cu ilə qədər vergi ödəyicilərinə təxminən 100 milyard funt sterlinq ə başa gələcək. Bank rəsmiləri etiraf ediblər ki, istiqrazların satışı hökumətin borclanma xərclərini 0.3 faiz bəndi qədər artıra bilər – bu da Hökumət in illik borc faiz ödənişlərinə milyardlarla funt sterlinq əlavə edir. İqtisadçılar indi hesab edirlər ki, pul çap etmək aprel ayından etibarən dövlət büdcəsini boşaltmağa başlayacaq. Capital Economics -in Böyük Britaniya üzrə baş iqtisadçısı Paul Dales hesab edir ki, Bank ın aktiv alışı siyasəti "ümumi mənfəətdən ümumi zərərə keçəcək". Bu məbləğ heyrətamiz olsa da, QT John Healey -nin büdcəni balanslaşdırmaq qabiliyyətinə və öz fiskal qaydalarına da təsir göstərir. OBR proqnozlaşdırır ki, bu xərc növbəti bir neçə ildə kəsiri ildə orta hesabla 5 milyard funt sterlinq artıracaq, borcu isə ildə orta hesabla 9 milyard funt sterlinq artıracaq. Bu, artıq İran müharibəsi nin nəticələri ilə məşğul olan Kansler üçün xoşagəlməz bir xərcdir. Reform UK -nin sədr müavini Richard Tice uzun müddətdir aktiv QT-nin dayandırılmasını tələb edərək, onu "uğursuz siyasət" adlandırıb. Problem xüsusilə Bank ın yığdığı uzunmüddətli borclara gəldikdə kəskinləşir. Artıq qızıl suyuna salınmış son maaş pensiyalarının risklərini sığortalamağa ehtiyacı olmayan pensiya fondlarından 30 illik qiltlərə tələbat kəskin şəkildə azalıb. Böyük Britaniya keçən həftəki hərracda 30 illik borc üzrə 1998-ci ildən bəri ən yüksək faiz dərəcəsini ödəməyə məcbur oldu. Deutsche Bank -ın təhlili göstərir ki, Bank 2022-ci ildə başlayan 100 milyard funt sterlinqdən çox aktiv qilt satışından 36 milyard funt sterlinq zərər yazıb. Bu zərərlərin demək olar ki, 60% -i – təxminən 22 milyard funt sterlinq – uzunmüddətli qilt satışlarından gəlib, rəsmilər onları Bank ın aldığı qiymətin təxminən yarısına satmağa məcbur olublar. İndi sual ondan ibarətdir ki, QE-nin mirasından daha yaxşı idarə etmək üçün daha yaxşı bir yol varmı? Bəzi millət vəkilləri və iqtisadçılar Bank ın uzunmüddətli istiqraz satışlarını tamamilə dayandırmasını istəyirlər. Onlar artıq investorlar arasında populyar deyil. Barclays bildirir ki, bu, Healey -ə gələn il 1 milyard funt sterlinq qənaət edə bilər. Bank təzyiqi qəbul edərək, keçən il satışlarını qısa, orta və uzunmüddətli borcların bərabər bölgüsündən müxtəlif müddətlər üzrə 40%, 40% və 20% -ə dəyişib. The Telegraph -ın məlumatına görə, Bank bu həftə faiz dərəcəsi qərarında borc satışlarında əsaslı dəyişikliklər elan edəcək və uzunmüddətli istiqraz satışlarına tamamilə son qoyacaq. Deutsche Bank -dan Sanjay Raja deyir ki, bu hal cəlbedicidir və Healey -ə yaşayış xərclərini dəstəkləmək üçün istifadə edilə biləcək milyardlarla funt sterlinq qənaət edə bilər. O, "Uzunmüddətli qilt gəlirləri 2008-ci ildən bəri ən yüksək səviyyədə olduğu halda, uzun müddətə satış bazarda ən nazik olduğu yerdə müddət-mükafat təzyiqini artırma riski daşıyır" dedi. IPPR analitik mərkəzindən William Ellis deyir ki, QT-dəki dəyişikliklər borclanma xərclərini azaltmaqla yaşayış xərcləri təzyiqlərini yüngülləşdirməyə kömək edə biləcək "real dünya nəticələrinə" malik olacaq. QT üçün xərclər artmağa davam etdikcə, başqa bir böhran baş verərsə, çap maşınlarının ümumiyyətlə işə salınmalı olub-olmaması sualı da yaranır. Barclays -dən Jack Meaning deyir ki, Böyük Britaniya nın QE xərcləri ilə məşğul olmaq üçün doğru çərçivəni seçib-seçmədiyi barədə açıq bir sual var. O, Bank ın mövcud pul çap etmə qaydalarını tərk edərək ABŞ Federal Ehtiyat Sistemi ni kopyalamalı olduğuna inanır. Fed də maliyyə böhranı və pandemiya zamanı QE vasitəsilə dövlət istiqrazları almış, onları ödəmək üçün bank ehtiyatları yaratmışdı. Lakin əsas odur ki, o, zərərləri ABŞ Xəzinədarlığı nın dərhal maliyyələşdirməsini tələb etmədən özünə çəkə bilər. Fed ehtiyatlara istiqrazlarından qazandığından daha çox faiz ödədikdə, zərər qeydə alır. Bu, ABŞ Xəzinədarlığına etdiyi ödənişləri azaltmağa və ya dayandırmağa imkan verir, təsiri zamanla yumşaldır. Meaning deyir ki, Fed -ə daha yaxın bir çərçivə Bank a yaxşı vaxtlarda yaranan pulun bir hissəsini gələcək zərərləri udmaq üçün Bank ın balansında saxlamağa imkan verə bilər. "Əsl sual bu xərci kimin çəkdiyi və zamanla necə azaldığıdır?" o soruşur. QE qarışıqlığından asan bir çıxış yolu yoxdur. Uzunmüddətli qilt satışlarını dayandırmaq qısa müddətdə pula qənaət edə bilər, lakin zərərləri yox etməz. Lakin, vergi ödəyiciləri on milyardlarla funt sterlinqə çata biləcək bir xərclə üzləşdikdə, sadəcə olaraq davam etmək getdikcə daha çətinləşir. Xəzinədarlıq və Bank şərh verməkdən imtina etdilər. Hər ikisi QE portfelini nə qədər tez azaltmaqdan daha böyük bir sualla üzləşirlər. Növbəti böhran çap maşınlarının yenidən işə salınmasını tələb edə bilər. Bundan əvvəl, Hökumət bunu ödəmək üçün fərqli bir yol tapmalıdır.