TALLİNN, Estoniya -- Belarusun avtoritar prezidenti Aleksandr Lukaşenko çərşənbə axşamı ABŞ elçisi ilə görüşərək ölkəsinə qarşı qalan ABŞ sanksiyalarının ləğvini tələb edib. ABŞ-ın Belarus üzrə xüsusi elçisi Con Koale ilə görüşdə danışan Lukaşenko bildirib ki, “biz iqtisadi əlaqələrimizlə bağlı xeyli razılaşmalar əldə etmişik.” O, Vaşinqtonu Citibankda “ ilişib qalan” bəzi Belarus aktivlərinin blokdan çıxarılmasına kömək etməyə çağırıb. ABŞ prezidenti Donald Trampın Ağ Evə qayıtmasından bəri Lukaşenko ABŞ-ın vasitəçiliyi ilə bir sıra razılaşmalar çərçivəsində yüzlərlə siyasi məhbusu azad edib ki, bu da bəzi ABŞ sanksiyalarının ləğvinə səbəb olub. Koale ilə görüşdən əvvəl danışan Lukaşenko “böyük və ya kiçik bir razılaşmanı” müzakirə etməyə açıq olduğunu bildirib. Lukaşenko həmçinin daha çox ABŞ sanksiyasının ləğvi perspektivlərini müzakirə etmək istədiyini deyib. Belarus gübrələrinin ABŞ-a ixracı da müzakirə mövzusu olub. Vaşinqtonun vasitəçilik etdiyi mart ayında əldə olunan razılaşmanın bir hissəsi olaraq, Lukaşenko 250 siyasi məhbusun azad edilməsini əmr edib, ABŞ isə iki Belarus dövlət bankından və ölkənin Maliyyə Nazirliyindən sanksiyaları qaldırmağa, habelə ən böyük Belarus kalium istehsalçılarını sanksiya siyahısından çıxarmağa razılaşıb. Aprel ayında başqa bir razılaşma ilə tanınmış jurnalist Andrzej Poczobut Polşa ilə mübadilə nəticəsində azad edilib ki, bu da ümumilikdə 10 nəfərin sərbəst buraxılmasına səbəb olub. Lukaşenko 9,5 milyon əhalisi olan bu ölkəni üç onillikdən artıqdır ki, dəmir yumruqla idarə edir və ölkə Qərb ölkələri tərəfindən dəfələrlə sanksiyalara məruz qalıb — həm insan haqlarının pozulmasına görə, həm də Moskvanın 2022-ci ildə Ukraynaya tammiqyaslı işğalında öz ərazisindən istifadə etməsinə icazə verdiyi üçün. Lukaşenkonun hakimiyyəti 2020-ci il prezident seçkilərindən sonra şübhə altına alınıb, o zaman yüz minlərlə insan saxtalaşdırılmış hesab etdikləri səsverməyə etiraz etmək üçün küçələrə çıxıb. Sonrakı repressiyalar zamanı on minlərlə insan həbs edilib, bir çoxu polis tərəfindən döyülüb. Tanınmış müxalifət fiqurları ölkədən qaçıb və ya həbs edilib. Kütləvi nümayişlərdən beş il sonra, Lukaşenko keçən il müxalifətin fars adlandırdığı seçkilərdə yeddinci müddətə qalib gəlib. Belarus müxalifəti Koalenin səylərini mühüm humanitar missiya kimi alqışlayıb, lakin Lukaşenko hökumətinin daha çox siyasi məhbusu həbs etdiyini vurğulayıb. Sürgündə olan Belarus müxalifət lideri Sviatlana Tsikhanouskaya “siyasi məhbusları prioritet etdikləri üçün” Tramp, Koale və ABŞ administrasiyasına dərin minnətdarlığını bildirib və əlavə edib ki, “onların iştirakı artıq real nəticələr verib.” Eyni zamanda, o, “repressiyaların davam etdiyini” və Lukaşenkonun “ Rusiyanın müharibəsini dəstəkləməyə davam etdiyini” vurğulayıb. Tsikhanouskaya deyib: “Məqsəd həbsxanaları boşaltmaq olmalıdır, diktaturanı reabilitasiya etmək yox.” Viasna insan haqları mərkəzinin məlumatına görə, Belarusda hələ də 912 siyasi məhbus, o cümlədən 20 jurnalist var. Viasna hüquqşünası Pavel Sapelka The Associated Press-ə bildirib: “Ölkədə sərt siyasi repressiyalar davam edir və rejim ‘dönər qapı’ siyasəti tətbiq edir, daim yeni siyasi məhbuslar həbsxanalara salınır.” “ Lukaşenko siyasi məhbuslara sanksiyaların ləğvi üçün ticarət ediləcək əmtəə kimi yanaşır, lakin rejimin repressiv xarakteri dəyişməz qalır.” Koale ilə görüşdə danışan Lukaşenko Belarusda heç bir siyasi məhbusun olmadığını inkar edib. Lukaşenko deyib: “Bu gün bizim heç kimi siyasi səbəblərə görə təqib etməyimizə ehtiyac yoxdur.” “Qaçqınlar Qərbdə bir rəvayət yayırlar ki, biz bəzi insanları azad etsək də, repressiyaları davam etdirir və onların yerinə iki dəfə çox insanı həbs edirik. Bu, tamamilə yalandır!” Müşahidəçilər bildirirlər ki, ABŞ ilə əlaqələr Lukaşenkoya beynəlxalq təcridi azaltmaq üçün bir fürsət verib. Siyasi analitik Valeri Karbaleviç AP-yə bildirib: “ Lukaşenko çox təcrübəli siyasətçidir və ABŞ ilə əlaqələr ona təkcə Kremlə olan ümumi asılılığını azaltmağa deyil, həm də beynəlxalq səhnəyə qayıtmağa və Belarus iqtisadiyyatına daha çox zərbə vuran Avropa İttifaqı sanksiyalarının yüngülləşdirilməsini tələb etməyə imkan verəcək.” BMT-nin Belarusdakı vəziyyət üzrə ekspertlər qrupu çərşənbə axşamı yayımladığı hesabatda bildirib ki, Belarus hakimiyyəti ölkənin cinayət ədliyyə sistemini repressiya aləti kimi istifadə edir, hökumət əleyhdarlarını sistematik şəkildə hədəf alır və təqib edir. Ekspert Susan Bazilli deyib: “Beynəlxalq ictimaiyyət göz yummamalıdır.” “Ciddi insan haqları pozuntularına görə məsuliyyət daşıyanlar bilməlidirlər ki, cəzasızlıq daimi bir qalxan deyil, qurbanlar isə bilməlidirlər ki, onların hüquqları unudulmayıb.”