Yəmən in Husi üsyançı döyüşçüləri 2022-ci ildən bəri ölkədə geniş şəkildə donmuş vəziyyətdə qalan cəbhə xətlərindən azad olaraq, həyati əhəmiyyətli Bab əl-Məndəb boğazı na yaxın əsas mövqeləri ələ keçiriblər. Bu, ABŞ və İsrail in fevral ayında husilərin İran dakı müttəfiqlərinə hücumundan bəri bölgəni sarsıdan müharibədə yeni bir cəbhə açıb. Son bir neçə gündə İran ın dəstəklədiyi Husi döyüşçüləri Böyük və Kiçik Haniş adaları nı və Qırmızı dəniz dəki Moka liman şəhərini nəzarətə götürərək, Yəmən hökumətinə bağlı qüvvələrin müqavimətinə baxmayaraq, qrupun dünyanın əsas enerji marşrutlarından birinə nəzarətini gücləndiriblər. Bab əl-Məndəb boğazı nın əhəmiyyəti İran ın ABŞ və İsrail hücumlarına cavab olaraq Hörmüz boğazı vasitəsilə gəmiçiliyi əhəmiyyətli dərəcədə məhdudlaşdıra biləcəyini sübut etməsindən sonra daha da artıb. Bəzi analitiklər bu son irəliləyişin qlobal yanacaq qiymətlərinə əlavə yuxarı təzyiq göstərəcəyi barədə xəbərdarlıq edirlər. Səudiyyə Ərəbistanı üçün təhdid artıq hipotetik deyil. Onun Şərq-Qərb Boru Kəməri nə, yəni Körfəz sahilindən Qırmızı dəniz dəki Yanbu limanına qlobal neft tədarükünün təxminən 4 faizini daşıyan təxminən 1 200 km (750 mil) uzunluğundakı kəmərə edilən dron hücumu, gələcək keçidin qeyri-müəyyən olması ilə kəmərin bağlanmasına səbəb oldu. Bu boru kəməri işləmədikdə və husilər Qırmızı dəniz sahillərində və Bab əl-Məndəb yaxınlığındakı adalarda nəzarəti gücləndirdikdə, Səudiyyə Ərəbistanı nın Hörmüz ətrafındakı iki əsas alternativ ixrac marşrutu eyni anda sıxılma riski ilə üzləşir. Yəmən və Körfəz üzrə tədqiqatçı və siyasi analitik Baraa Şiban ( Royal United Service Institute - RUSI ) bildirib ki, İran husilərlə ittifaqı vasitəsilə qlobal neft iqtisadiyyatının demək olar ki, üçdə birini təhdid edir. O, ABŞ -ın Körfəz də uzunmüddətli və genişlənmiş münaqişəni davam etdirə bilməməsi barədə deyib: “ İran ənənəvi cəbhə müharibəsində qalib gələ bilməyəcəyini bilirdi, buna görə də dünyaya iqtisadi müharibə tətbiq edir”. “ Tramp ın edə biləcəyi son şey Amerika ictimaiyyətinə qayıdıb Yəmən daxilində daha bir cəbhədə iştirak etmələri lazım olduğunu söyləməkdir.” Ehtiyac içində olan dostlar. Münaqişə Riyad ın iqtisadi həyat xətlərinə yaxınlaşdıqca, avqust ayında Səudiyyə Ərəbistanı , Türkiyə və Pakistan arasında imzalanan Məkkə Birgə Müdafiə Sazişi nin aktuallığı daha da artır. Bu ayın əvvəlində Pakistan ın müdafiə naziri Xavaca Asif bildirib ki, Məkkə paktı Səudiyyə Ərəbistanı na qarşı əsassız hücum olarsa və ya Yəmən dən döyüşlər krallığa yayılarsa aktivləşdiriləcək. Asif deyib: “Bunda heç bir şübhə olmamalıdır”. Lakin bu müdaxilənin hansı formada olacağı hələ bəlli deyil. Şiban deyib: “ Səudiyyə Ərəbistanı təəssüf ki, husilərə qarşı hərbi variant tapmalı olacaq, istər məhdud, istərsə də uzunmüddətli olsun”. “Bunu edərkən, həm Məkkə paktı nı, həm də Vaşinqton la onilliklər boyu davam edən ittifaqını əhatə edən yeni razılaşmalarını sınaqdan keçirməli olacaqlar.” Şiban davam edib: “Onların Birləşmiş Ştatlar la uzunmüddətli münasibətləri var və mən səmimi olaraq düşünmürəm ki, ABŞ sadəcə kənardan baxa bilər”. “Nəticədə, ABŞ ən azı Səudiyyə Ərəbistanı na logistik, kəşfiyyat və taktiki dəstək verməli olacaq.” Əməldə dostlar? Lakin, bu belə olsa da, hələlik Vaşinqton husilərlə mübarizə aparmaq üçün az həvəs göstərir. Cümə günü ABŞ xəbər saytı Axios un məlumatına görə, Səudiyyə Ərəbistanı nın vəliəhd şahzadəsi Məhəmməd bin Salman (MBS) əvvəlki gün ABŞ prezidenti Donald Tramp a iki dəfə zəng edərək, husilərə qarşı ABŞ hərbi əməliyyatları tələb edib. Saytın məlumatına görə, hər iki halda Tramp imtina edib. Bir neçə gün sonra, Dublin ə səfəri zamanı danışan Tramp jurnalistlərə bildirib ki, husilərin özləri əlaqə saxlayaraq, onun administrasiyasına ABŞ qüvvələri ilə döyüşmək istəmədiklərini bildiriblər. Bir gün sonra ABŞ vitse-prezidenti JD Vance təsdiqləyib ki, Vaşinqton husi üsyançıları ilə, eləcə də Səudiyyə Ərəbistanı və Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri də daxil olmaqla bölgədəki müttəfiqləri ilə birbaşa danışıqlar aparır. Kembric dəki Girton Kolleci nin prezidenti və Yəmən məsələləri üzrə mütəxəssis Elisabet Kendall deyib: “ ABŞ -ın husilərlə birbaşa danışması, hətta ABŞ prezidentinin bunu qlobal səhnədə müzakirə etməsi yəqin ki, faydasızdır”. “Husilər siyasi tanınma və beynəlxalq diqqət istəyirlər. Yaxşı, indi buna nail oldular. Bu cür birbaşa danışıqlar legitimlik verir. Onlar həm də hər hansı potensial çoxtərəfli yanaşmanın işinə mane olurlar”, – o, Oman ın ABŞ və üsyançılar arasında vasitəçi kimi çıxış etdiyi husilərlə əvvəlki danışıqlara istinad edərək deyib. Lakin analitiklər qeyd edirlər ki, Səudiyyə Ərəbistanı da Husi qüvvələri ilə birbaşa qarşılaşa bilər. Krallıq hələ də bölgənin ən yaxşı maliyyələşdirilən hava qüvvələri və hava hücumundan müdafiə şəbəkələrindən birinə malikdir, Taiz də husilərlə döyüşən Yəmən hökumət qoşunlarını dəstəkləyib və 2022-ci il atəşkəsindən əvvəl illər boyu qrupa qarşı koalisiyaya rəhbərlik edib. Avropa Xarici Əlaqələr Şurası ndan Cinzia Bianco deyib: “ Səudiyyə Ərəbistanı nın ABŞ dəstəyi olmadan çəkindirmə və cavab tədbirləri üçün bir seçimi olmadığına inanmaq yanlışdır”. O əlavə edib ki, bu, Məkkə paktı ndakı müttəfiqlərini çağırmaq, həm də birtərəfli qaydada hərəkət etmək ola bilər. “Əslində, Riyad artıq ABŞ -ın çəkindirməsinin əvvəlki kimi işləmədiyini görüb, buna görə də həm hərbi, həm də siyasi səviyyədə çəkindirmə siqnalı vermək üçün yaradıcı, asimmetrik və hibrid yollar axtaracaqlar.”