İrma İndoneziyanın Borneo adasındakı Sungai Putri kəndində könüllü yanğınsöndürmə növbəsinə hazırlaşarkən ağır rezin çəkmələrini geyinir. Tam təhlükəsizlik geyimində o, motosikleti ilə yanğın zonalarına yollanır, hava zəhərli tüstü ilə doludur. 39 yaşlı İrma planetin ən biomüxtəlif regionlarından birini qorumaq üçün yaradılmış İndoneziyanın ilk tamamilə qadınlardan ibarət yanğınsöndürmə qrupu olan “Power of Mama” nın üzvüdür. İrma onu qoşulmağa nəyin motivasiya etdiyini belə izah edir: “Evdar qadınlar olduğumuz üçün onun təsirlərini ən çox biz hiss edirik. Düşündüm ki, bu barədə nəsə etməliyəm.” Qrup Qərbi Kalimantan ərazisindəki 10 kənddən 10-58 yaş arası 146 qadından ibarətdir. 2022-ci ildə YIARI adlı bir qeyri-hökumət təşkilatı tərəfindən yaradılan qrupun üzvləri yanğınsöndürmədən tutmuş müşahidə dronlarını idarə etməyə və icma ilə əlaqə qurmağa qədər ciddi təlimlər alırlar. Səhər saat 10-dan axşam 4-ə qədər qrupun könüllüləri yüksək riskli ərazilərdə patrul edir, yerləri qeyd edir və qaynar nöqtələri müəyyən etdikdə Meşə Nazirliyi nəzdindəki ixtisaslaşmış briqada olan Manggala Agni meşə briqadasına xəbərdarlıq edirlər. Onlar plantasiya və meşə sərhədlərini araşdırır, koordinatları qeyd edir, fotoşəkillər çəkir və məlumatları xüsusi monitorinq tətbiqinə daxil edirlər. Bu, bəzən çətin şəraitdə yorucu bir işdir. Lakin üzvlər ən çətin hissənin icmalarındakı insanları “kəsmə və yandırma”dan, yəni İndoneziyada geniş yayılmış və palma yağı kimi məhsullar üçün torpağı təmizləməyin ucuz və effektiv yolu olan qanunsuz torpaq təmizləməkdən çəkindirmək olduğunu deyirlər. Bu, həm də kənd patriarxatını dağıtmaqdır. İrma deyir ki, qrup əvvəlcə kişilərin tənqidi ilə üzləşib, lakin indi onlar icma ilə əl-ələ verib işləyirlər. İrma xatırlayır: “Kəndin kişiləri bizə sataşırdılar: ‘Qadınlar həqiqətən patrul edirmi?’ ‘Niyə qadınlar patrul etməlidir?’ Başqa vəzifələriniz yoxdurmu?” “Power of Mama” nın digər üzvü Suriati razılaşır: “Üzləşdiyimiz ən böyük çətinlik ictimaiyyətin reaksiyasıdır. Bəzən düşünürlər ki, biz özümüzü göstəririk. Deyirlər ki, ‘Analar nə bilir?’ Onlardan torpağı ehtiyatsızca yandırmamağı xahiş etdikdə inadkar ola bilirlər. Xüsusilə yaşlı insanlarla daha nəzakətli olmalıyıq.” 2023-cü ildə qrupa qoşulan Ratinah deyir ki, komanda palma yağı üçün torpaq təmizləyən birini müəyyən etdikdə, zərərli təsirləri izah edirlər. “Deyirik ki, ‘Biz sizə torpağı təmizləməyə mane olmuruq, amma zəhmət olmasa, yanğını nəzarətdə saxlayın ki, yayılmasın?’ Biz onlara tüstünün uşaqlarına və ailələrinə necə zərər verə biləcəyini başa düşməyə kömək edirik.” Bu il “Power of Mama” nın işi çoxdur. Harian Kompas xəbər agentliyinin məlumatına görə, Kalimantanda indiyədək minlərlə qaynar nöqtə 57 081,33 hektar ərazini yandırıb. Ən pis yanğınlar söndürülməsi çətin olan və həftələrlə yeraltı yanan torf sahələrində baş verib. YIARI direktoru Karmele Llano Sanchez deyir: “Torf sahələrindəki yanğınları söndürmək çox çətindir, çünki yanğın səthin altındadır.” “Alovları görmürsən, amma yanma davam edir və tez-tez yüngül bir külək yanğını yenidən alovlandırmaq üçün kifayət edir.” Bu il həm də yanğınları daha da gücləndirə biləcək “super” El Niño ilə üst-üstə düşür. Avropa İttifaqının Yer müşahidə proqramı olan Copernicus -un baş alimi Mark Parrington deyir ki, bu ilki tendensiyalar artıq pis bir yanğın ilinə işarə edir. O, son hesabatında qeyd edib: “ İndoneziya üçün mövsümi yanğın emissiyaları və regional duman artıq normaldan yüksəkdir və biz yanğınların və onların hava keyfiyyətinə təsirinin necə dəyişdiyini anlamaq üçün vəziyyəti yaxından izləyəcəyik.” İrma deyir ki, Sungai Putri -də iyunun sonundan bəri yağış yağmayıb, bu da mövcud su qıtlığına təzyiqi artırır. “Kiçik arxlar və hətta çaylar quruyub,” o deyir, “Bu da yanğınları söndürməyimizi son dərəcə çətinləşdirir.” “Yeganə seçimimiz yerli əhali ilə plantasiyanın və ya meşənin kənarlarında toplaşaraq yanğının gedişatını daim izləməkdir. Alovların yaşayış məntəqələrinə çatmasından dəhşətə gəlirəm. Bu, son dərəcə təhlükəlidir.” 46 yaşlı məktəb müəllimi Erly Marlina deyir ki, 2019-cu ildə dəhşətli yanğınları gördükdən sonra “Power of Mama” ya qoşulmaq üçün ilham alıb. O deyir: “Mən ətraf mühitin qorunmasına olan sevgimi ifadə edə biləcəyim və sahədə birbaşa fəaliyyət göstərə biləcəyim bir platformaya sahib olmaq üçün qoşuldum.” Həmin ildən bir gecə əməliyyatını xatırlayan Ely deyir ki, onların komandası mühüm rol oynayıb. “Evlər təxminən 100 metr aralıda idi. İşa axşam namazından sonra yanğını söndürməyə başladıq və saat 11-ə qədər nəzarət altına aldıq,” o deyir. “Əməliyyat dörd-beş saat çəkdi. Könüllülər olaraq, quraq mövsümdə daim keşikdə qalırıq; sakinlər həqiqətən bu komandadan asılıdırlar.” “Power of Mama” Borneo xaricində də təsir göstərir, 2023-cü ildə İndoneziya Təmiz Hava Çempionatı nı qazanıb. YIARI -dən Sanchez deyir: “Meşəni qorumaq əsas məqsədlərimizdən biridir. Bu, sadəcə yanğınları söndürməkdən ibarət deyil. Bu, bu qadınların daha inamlı olmasını və cəmiyyətdə öz layiqli, güclü rollarını tutmasını görməkdən ibarətdir.”