VAŞİNQTON : Birləşmiş Ştatlar ilk dəfə olaraq kosmosa silah yerləşdirdiyini təsdiqləyib. Bu, əvvəllər Rusiya kimi ölkələrin beynəlxalq müqavilələrlə yalnız sülh məqsədləri üçün istifadə edilməsi qəbul edilmiş qlobal sərhədi silahlandırması ilə bağlı xəbərdarlıqlardan sonra diqqətəlayiq bir açıqlamadır. Hərbi Hava Qüvvələrinin katibi Troy Meink bazar ertəsi bildirib ki, ABŞ birgə qüvvələri düşmən hərəkətlərindən müdafiə edə bilən orbital kosmik nəzarət silahları yerləşdirib. Meink silahların nə olduğunu, necə işlədiyini və ya kosmosdakı digər obyektləri, yaxud Yerdəki hədəfləri nişan alıb-almadığını ətraflı izah etməyib. ABŞ iki il əvvəl Rusiyanın yeni kosmik, peyk əleyhinə silah hazırladığı barədə xəbərdarlıq etmişdi, baxmayaraq ki, Ağ Ev o zaman təhlükənin yaxın olmadığını bildirmişdi. Lakin peyk əleyhinə silahla bağlı xəbərlər Rusiya və Çindən gələn kosmik təhdidlər barədə uzun müddətdir davam edən narahatlıqları əks etdirirdi, çünki ABŞ infrastrukturunun böyük hissəsi peyk rabitəsindən asılıdır. ABŞ əvvəllər də Yerdən peykləri vurmaq qabiliyyətini nümayiş etdirmişdi. Meink Hərbi Hava və Kosmik Qüvvələr Assosiasiyasının Hava, Kosmos və Kiber Konfransında çıxışında həmçinin bildirib ki, Hərbi Hava Qüvvələri öz imkanlarına daha çox avtonom sistemlər əlavə edir və xidmətin 2032-ci ilə qədər köklü şəkildə fərqli görünəcəyini proqnozlaşdırıb. Məsələn, o, bir istiqamətli hücum dronlarının artilleriyanı əsas öldürücü vasitə kimi əvəz edəcəyini proqnozlaşdırıb. O, “Mövcud təhdidlərə qarşı hazırlığı artırırıq” deyib. Bu açıqlama Tramp administrasiyasının kosmosa artan diqqət yetirdiyi bir vaxta təsadüf edir. 2019-cu ildə, ilk səlahiyyət müddətində Tramp ayrı bir hərbi qol kimi Kosmik Qüvvələri yaratmışdı. İkinci səlahiyyət müddətində o, ABŞ silahlarını kosmosa yerləşdirmə planlarını əhatə edən Qızıl Günbəz raketdən müdafiə sistemini elan edib. Tramp keçən il bildirmişdi ki, sistemin 2029-cu ilin yanvarında başa çatan səlahiyyət müddəti bitməzdən əvvəl tam fəaliyyətə başlayacağını və raketləri kosmosdan atılsa belə, tutmaq qabiliyyətinə malik olacağını gözləyir. Tramp həmçinin prezidentliyinin ilk həftəsində verdiyi icra sərəncamı ilə Pentaqona kosmik əsaslı raket əleyhinə sistemləri inkişaf etdirməyi tapşırmışdı. Konqres Büdcə Ofisi hesablamışdı ki, Qızıl Günbəzin yalnız kosmik komponentləri növbəti 20 il ərzində 542 milyard dollara qədər başa gələ bilər. Bayden administrasiyası 2024-cü ildə Rusiyanın kosmosda uzun müddət qala bilən, sonra isə ətrafındakı peykləri sıradan çıxaracaq bir partlayış buraxa bilən kosmik nüvə silahı hazırladığını elan etmişdi. Bu, Birləşmiş Millətlər Təşkilatında kosmosda silah ideyası ilə bağlı yeni bir müzakirəyə səbəb oldu. 2024-cü ilin aprelində Rusiya , ABŞ və Rusiyanın da daxil olduğu 1967-ci il beynəlxalq müqaviləsi ilə qadağan edilmiş nüvə silahları və ya digər kütləvi qırğın silahlarını kosmosda inkişaf etdirməməyə və ya yerləşdirməməyə çağıran birgə ABŞ-Yaponiya qətnaməsinə veto qoydu. Müqavilə həmçinin xarici kosmosun yalnız sülh məqsədləri üçün istifadə edilə bilən qlobal bir ortaq məkan olduğunu elan edirdi. Rusiya nümayəndə heyəti qətnaməni “ikiüzlü və ikili standart” adlandırdı və bunun əvəzinə bütün silahları kosmosda həmişəlik qadağan etmək üçün rəqib bir qətnamə təklif etdi. Bu təklif sonda uğursuz oldu. Rusiya iddia edirdi ki, Birləşmiş Ştatlar və onun müttəfiqləri xarici kosmosda bütün silahların qadağan edilməsinə qarşı çıxırlar, çünki onlar orada silah yerləşdirməyi planlaşdırırlar.