Ümumdünya İqtisadi Forumu (WEF) tərəfindən çərşənbə günü dərc edilmiş 2026-cı il Qlobal Gender Bərabərsizliyi Hesabatı dünya üzrə gender bərabərliyinin heç vaxt olmadığı qədər yaxın olduğunu – 69,2% təşkil etdiyini göstərir. Lakin Cenevrə də yerləşən qeyri-kommersiya təşkilatı xəbərdarlıq edib ki, tam bərabərliyə çatmaq üçün hələ 120 il lazım ola bilər və indiyə qədər əldə edilmiş irəliləyiş “kövrək” olaraq qalır. 145 iqtisadiyyatda işçi qüvvəsində iştirak, təhsil, səhiyyə və siyasət sahələrində gender bərabərliyini araşdıran hesabatda müəyyən edilib ki, qadınlar hazırda hökumət və biznesdə yüksək rəhbər vəzifələri 2006-cı ildə indeksin başlandığı vaxtda qlobal miqyasda nadir hallarda rast gəlinən səviyyələrdə tuturlar. Bununla belə, ilk hesabatdan bəri qadınların siyasətin zirvəsində təmsilçiliyi artsa da, son on ildə bu tendensiya əksinə dəyişib. Qadınların rəhbərlik etdiyi ölkələrin faizi 2022-ci ildə zirvəyə çatmış və indi 2016-cı il səviyyəsinə düşmüşdür. WEF -in idarəedici direktoru Saadia Zahidi xəbərdarlıq edib ki, bərabərlik böyümə və rəqabət qabiliyyəti üçün əsas olsa da, “qaçılmaz deyil”. Zahidi hesabatı müşayiət edən press-relizdə deyib: “Sürətlənmək üçün hökumətlər və işəgötürənlər işləyən siyasətlərdən dərs almalı və onları daha sürətlə tətbiq etməlidirlər. Yeni iqtisadiyyat istedada yeni yanaşma tələb edir”. Qadınlar hələ də yüksək vəzifələrdə çatışmır. WEF müəyyən edib ki, qadınlar ən böyük iqtisadi və siyasi təsirə malik vəzifələrdə hələ də az təmsil olunurlar. Onlar hələ də baş icraçı direktor ( CEO ) vəzifələrinin beşdə birindən azını tuturlar, qadınların tutduğu nazir vəzifələrinin isə yalnız onda biri yüksək təsirli hesab olunur. Qadınların rəhbərlik etdiyi nazir vəzifələrinin sayı 2008-ci ildən bəri 26% artsa da, o zaman yalnız onda biri əhəmiyyətli hesab olunurdu – WEF hesabatında bu nisbətin “bu gün demək olar ki, dəyişməz” olduğu qeyd edilib. Süni intellektin ( AI ) inkişafına qlobal miqyasda təxminən 1 trilyon dollar (866 milyard avro) investisiya qoyulmasına baxmayaraq, hesabat həmçinin göstərib ki, AI mühəndislərinin beşdə birindən azı qadınlardır və onlar AI firmalarının hər səviyyəsində az təmsil olunurlar. Ardıcıl 17-ci ildir ki, İslandiya gender bərabərsizliyinin 93%-ni aradan qaldıraraq reytinqə başçılıq edir, ardınca Finlandiya və Norveç gəlir. Bu üç ölkə 2006-cı ildən bəri hər il İsveç lə birlikdə Top 10-da yer alıb. Namibiya qlobal miqyasda dördüncü yerdə qərarlaşıb ki, bu da Almaniya (9-cu), Birləşmiş Krallıq (5-ci) və Avstraliya dan (8-ci) daha yüksəkdir. ABŞ gender bərabərsizliyi reytinqində geriləyir. Birləşmiş Ştatlar reytinqdə beş pillə geriləyərək 47-ci yerə düşüb, gender bərabərsizliyinin 74,9%-ni aradan qaldırıb. Ölkə ikinci ildir ki, təhsildə tam bərabərliyə nail olub – bu sahədə dünyada birinci yerdə qərarlaşıb. WEF -in hesablamalarına görə, ABŞ -da qadınlar uzun müddətdir ki, peşəkar və texniki işlərdə kişilərlə bərabər səviyyədə olsalar da, yüksək rəhbər vəzifələrdə bərabərlik 2006-cı ildən bəri demək olar ki, 11 bal azalıb. Qadın nazirlərin nisbəti üçdə iki bərabərlikdən yarıya düşdükdən sonra siyasi göstərici ötən illə müqayisədə 4,1 bal azalıb. Bu azalma Prezident Donald Tramp ın ikinci administrasiyasında kabinet katibi vəzifəsində çalışan qadınların nisbətinin azalması ilə üst-üstə düşüb. WEF ABŞ üçün dövlət başçısı göstəricisini sıfırda saxlayıb, çünki dünyanın ən böyük iqtisadiyyatında heç vaxt qadın prezident olmayıb. Hindistan yerində sayır, Çin isə irəliləyir. Dünyanın ən sıx əhalisi olan ölkəsi Hindistan reytinqdə 131-ci yerdə qalır, gender bərabərliyinin 64,5%-ni aradan qaldırıb. Hesabatda qeyd olunub ki, Hindistan ın ümumi qazancları 2006-cı ildən bəri 4,3 faiz bəndi artıma bərabərdir ki, müəlliflər bunun əsasən təhsil nailiyyətləri ilə əlaqəli olduğunu bildiriblər. WEF qeyd edib ki, qadınların əmək bazarında iştirakı 20 ildən artıqdır ki, demək olar ki, dəyişməyib. Hindistan ın iqtisadi bərabərlik göstəricisi ilk hesabatdan bəri əhəmiyyətli dərəcədə dəyişib. Peşəkar və texniki işçilər arasında bərabərlik 2006-cı ildən bəri demək olar ki, iki dəfə artaraq 49,9%-ə çatıb. Qanunvericilər, yüksək vəzifəli şəxslər və menecerlər arasında isə bu göstərici hələ də yalnız 13,1%-dir. Parlamentdə Hindistan gender bərabərsizliyinin 16,1%-ni aradan qaldırıb ki, bu da 2006-cı ildən bəri yeddi bal artım deməkdir, uzun müddət baş nazir vəzifəsində çalışan Narendra Modi nin kabinetində qadınların payı isə son vaxtlar azalıb, bərabərlik 2019-cu ildəki 30% zirvəsindən 5,9%-ə düşüb. Bu arada, Çin yeddi pillə irəliləyərək 96-cı yerə yüksəlib, gender bərabərsizliyinin 69,9%-ni aradan qaldırıb. İqtisadi bərabərlik onun ən güclü sütunudur, 72,3% təşkil edir, lakin siyasət 20 ildə demək olar ki, dəyişməyib, qadınlar hələ də nazirlərin yalnız kiçik bir hissəsini təşkil edirlər. Namibiya , Keniya və Qana üçün böyük sıçrayışlar. Son hesabatda 84,5% bərabərliyə çatan Namibiya Sub-Sahara Afrikası nda liderdir, reytinqdə dörd pillə irəliləyərək 4-cü yerə yüksəlib. Namibiya uzun müddətdir ki, siyasi səhnədə qadınlar tərəfindən yaxşı təmsil olunur. Ötən il Netumbo Nandi-Ndaitwah ölkənin ilk qadın prezidenti oldu. Ölkənin həmçinin qadın vitse-prezidenti var və parlament spikeri də qadındır. Digər Afrika ölkələri 2026-cı il reytinqində ən çox irəliləyənlər arasında olub, Keniya bir ildə 33 pillə irəliləyərək 65-ci, Qana 32 pillə irəliləyərək 56-cı və Anqola 30 pillə irəliləyərək 87-ci yerə yüksəlib. Lakin hesabatda qeyd olunub ki, Afrika qadınlar üçün ən geniş nəticələr diapazonunu göstərir, Çad 57,8% bərabərliklə ən aşağı nəticəni qeydə alıb. 2026-cı il hesabatında digər böyük irəliləyişlər Qvatemala (31 bal artaraq 50-ci yerə) və Çexiya (25 bal artaraq 77-ci yerə) tərəfindən qeydə alınıb. WEF həmçinin 2006-cı ildən bəri gender bərabərsizliyini aradan qaldırmaqda ən çox irəliləyiş əldə etmiş ölkələri, yəni Boliviya , Çili , Ekvador , Fransa , Qvatemala , İslandiya , Meksika , Namibiya və Nepal ı sıralayıb. Redaktor: Tim Rooks