Neft qiymətlərinin sürətlə artdığı və qlobal istiqraz bazarında satışların baş verdiyi bir vaxtda Kansler vəzifəsinə gəlmək Con Heyli nin ümid etdiyi başlanğıc olmaya bilərdi. Lakin o, vəziyyətin daha da pis olmamasına görə minnətdar olacaq. Heyli nin No 11 -dəki ilk ayında Britaniya iqtisadiyyatı iyul ayı üçün qeyri-adi bir şey etdi: sağlam 0,4% böyüdü. Bu arada, Milli Statistika Ofisi (ONS) tərəfindən çərşənbə günü dərc olunan avqust ayı üçün yeni inflyasiya rəqəmləri Kansler in qorxduğu qədər də pis deyildi. Şübhəsiz ki, analitiklərin proqnozlaşdırdığı kimi inflyasiya artıb, avqust ayında illik müqayisədə 2,9%-dən 3,1%-ə yüksəlib. Lakin məlumatlarda bir neçə müsbət məqam da gizlənirdi. Heyli yə isə bu vəziyyətdən davam etdiyi müddətdə zövq almaq tövsiyə olunur. Əksər iqtisadçılar bunun yəqin ki, əldə edilə biləcək ən yaxşı nəticə olduğu ilə razılaşırlar. Item Club -ın baş iqtisadi məsləhətçisi Mett Svannell deyir: “İnflyasiya növbəti altı ay ərzində daha da sürətlənəcək”. “Artan neft qiymətləri yanacaqdoldurma məntəqələrindəki qiymətlərə təsir etməyə davam edir.” Xəzinədarlıq la eyni modeli istifadə edən proqnozçu, artan enerji qiymətlərinin gələn ilin əvvəlində inflyasiyanı İngiltərə Bankı nın 2%-lik hədəfindən xeyli yuxarı, 4,5%-ə çatdıracağını gözləyir. Bu, yaşayış xərclərini azaltmağı seçicilərə əsas vədi edən Baş Nazir üçün pis xəbərdir. Donald Tramp ın fevral ayında bombardmana başlayandan bəri dəfələrlə qazandığını iddia etdiyi İran dakı müharibəsi avtomobil sürücülərinə ağır zərbə vurur. Artan nəqliyyat qiymətləri avqust ayına qədər olan dövrdə inflyasiyanı artıran ən böyük qüvvə idi. Avqust ayına qədər olan dövrdə motor yanacağı qiymətləri 23% artıb. ONS bildirib ki, keçən ay bir litr benzinin orta qiyməti 1,61 funt sterlinq olub ki, bu da 2022-ci ilin noyabrından bəri ən yüksək göstəricidir. Bu arada, aviaşirkətlərin İran dakı müharibənin təyyarə yanacağı qiymətlərini artıracağı və çatışmazlıq riskini yaradacağı barədə xəbərdarlıqlarından sonra iyuldan avqusta qədər təyyarə biletlərinin qiymətləri də 6,2% artıb. Daha yüksək enerji xərcləri də ümumi inflyasiyanı artırıb, avqust ayına qədər olan dövrdə elektrik enerjisi, qaz və digər yanacaq xərcləri 6% artıb. İstilik yağı ən böyük səbəbkar idi. Lakin ən böyük problemlər hələ qabaqdadır. Enerji qiymət tavanı o deməkdir ki, ev təsərrüfatları yanvar ayında artan hesabların ən böyük təsirini hiss edəcəklər. Svannell xəbərdarlıq edir: “Daha yüksək topdansatış qaz qiymətlərinin təsiri davam edəcək. Biz artıq bilirik ki, enerji qiymət tavanı oktyabrda 4% artacaq. Hazırkı topdansatış qiymətlərinə əsasən, yanvarda 20%-dən çox başqa bir artım ehtimalı var.” Tramp ın İran dakı müharibəsi davam etdikcə, enerji bazarlarına təzyiq artır. Enerji və İqlim Kəşfiyyatı Bölməsi ndən Cess Ralston deyir: “Qaz qiymətləri dörd illik zirvəyə çatıb, benzin və dizel xərcləri artıq yüksəlir. Bu, minlərlə mil uzaqdakı münaqişələrin hələ də buradakı ev təsərrüfatlarına təsir edə biləcəyinin bariz xatırlatmasıdır.” Faiz dərəcələrini artırıb-artırmayacağı barədə qərarını cümə axşamı elan edəcək İngiltərə Bankı üçün ən vacib olanı Britaniya müəssisələrinin böhranla mübarizə aparmaq üçün qiymətləri artırmağa başlaması əlamətləridir. Hələlik, belə bir vəziyyət görünmür. Yay ərzində artan ərzaq qiymətləri barədə xəbərdarlıqlar güclənsə də, onlar hələlik yalnız cüzi artımlar göstərir, avqust ayına qədər olan dövrdə cəmi 1,3% artıb. Buna baxmayaraq, Qida və İçki Federasiyası xəbərdarlıq edib ki, quraqlıqlar və istilik dalğaları fermerlərə zərbə vurduğu üçün gələn il ərzaq qiymətləri 6,4% artacaq. Cənab Burnham ı narahat etməli olan başqa bir inkişafda, ONS rəqəmləri həmçinin göstərdi ki, kirayə artımları sürətlənməyə başlayır, avqust ayına qədər olan dövrdə 4,2% artıb. Panmure Liberum dan Saymon Frenç deyir: “ Kirayəçilərin İslahat Aktı nın təchizatı məhdudlaşdıracağı və kirayə qiymətlərində artıma səbəb olacağı barədə çoxlu xəbərdarlıqlar var idi.” O deyir ki, kirayə artımları adətən əsas inflyasiyadan təxminən 18 ay geri qalır, bu da uzunmüddətli icarə müqavilələrinin yenilənməsi ilə əlaqədardır. “Beləliklə, indi baş verən artım – yeni ildə daha çox inflyasiya ehtimalı ilə – bunun böyük bir siyasi problemə çevrilmə riskini yaradır.” Bütün bu amillər o deməkdir ki, Bank dakı faiz dərəcələrini müəyyən edənlər qarışıq bir mənzərə ilə üzləşirlər. Bir tərəfdən, İran dakı müharibədən qaynaqlanan enerji şokunun iqtisadiyyata dərhal təsir etdiyini göstərən az şey var. İş bazarı da zəif vəziyyətdədir, boş yerlər azalır. Bu, inflyasiya yüksəldiyi təqdirdə müəssisələrin Rusiyanın Ukraynaya təcavüzü ndən sonra etdikləri kimi əmək haqqını artırmağa tələsmə riskini məhdudlaşdırır. Lakin İngiltərə Bankı nın rəhbəri Endryu Beyli , son inflyasiya böhranı zamanı faiz dərəcələrini müəyyən edənlərin sükan arxasında yatdığı barədə tənqidləri çox yaxşı xatırlayacaq. PwC UK -nin iqtisadçısı Adam Deasy deyir: “ Bank ın çətin bir vəzifəsi var: pisləşən xarici qiymət şokunu qarışıq siqnallar göndərən daxili iqtisadiyyatla tarazlaşdırmaq.” “Monetar siyasət enerji bazarlarını, nə də qlobal geosiyasətin mexanizmlərini dəyişdirməyəcək, lakin inflyasiyanın əmək haqqı və qiymətlərə yerləşməsinin qarşısını ala bilər.” İngiltərə Bankı nın cümə axşamı faiz dərəcələrini 3,75%-də saxlayacağı, gələn il isə dörd dəfəyə qədər artıracağı gözlənilir. Lakin JP Morgan ın Böyük Britaniya üzrə baş iqtisadçısı Allan Monks xəbərdarlıq edir: “Biz Bank ın artımı daha gecikdirməməsi üçün açıq bir arqument görürük.” Bazar sabahkı faiz dərəcələri qərarını gözləyərkən, Britaniya ailələri bir daha artan enerji hesabları və daha yüksək ipoteka dərəcələri – və narazılıqla keçən başqa bir qış perspektivi ilə üzləşirlər.