Üç ildən çox müddətdə ilk dəfə olaraq, Amerika Birləşmiş Ştatları Federal Ehtiyat Sistemi artan inflyasiya təzyiqləri və istehlakçı narazılığı fonunda faiz dərəcələrini artırıb. Çərşənbə günü Federal Açıq Bazar Komitəsinin (FOMC) bütün 12 üzvü tərəfindən dəstəklənən yekdil qərar, faiz dərəcələrini dörddə bir faiz bəndi qaldıraraq, mərkəzi bankın qiymətləri aşağı salmaq öhdəliyini vurğulayıb. Fed-in baza faiz dərəcəsi hazırda 3,75 faiz ilə 4 faiz arasında müəyyən edilib. ABŞ Federal Ehtiyat Sistemi nin sədri Kevin Warsh jurnalistlərə bildirib: “Açıq faktdır ki, inflyasiya çox yüksəkdir və çox uzun müddətdir ki, belədir”. Bilməli olduğunuz məqamlar: Niyə bu baş verdi? ABŞ Fed -in məşğulluğu maksimuma çatdırmaq və qiymətləri sabitləşdirmək, 2 faizlik inflyasiya hədəfini qorumaq kimi ikili mandatı var. COVID-19 pandemiyası dövründə illərlə yüksəldikdən sonra inflyasiya nəhayət hədəfə yaxınlaşmağa başlamışdı. Lakin son bir neçə ildə yenidən yüksəlişdə olub və keçən ay 3,4 faizə çatıb. Bu, Prezident Donald Trump -ın əksər ticarət tərəfdaşlarına tətbiq etdiyi tariflərin, eləcə də ABŞ -ın İran dakı müharibəsinin və süni intellektə artan xərclərin fonunda baş verir. Fed çərşənbə günü faiz artımının “Komitənin 2 faizlik hədəfinə daha vaxtında qayıtmağı dəstəkləyəcəyini” bildirib. Bunun hansı təsiri olacaq? Faiz artımının bir sıra mümkün iqtisadi və siyasi nəticələri var. Bu artım kredit kartı borcu üzrə faiz ödəyən hər hansı ABŞ istehlakçısına təsir edəcək. Bu, həmçinin ev, avtomobil və digər bahalı alışlar üçün borc götürmək istəyənlər üçün daha da baha olacaq. Fed borclanma xərclərini artırdıqda, əşyalara olan tələbatı da azaldır ki, bu da ABŞ müəssisələrinə təsir edə və iqtisadiyyatın sağlamlığını riskə ata bilər. Faiz artımı həmçinin Trump və Respublikaçılar Partiyası üçün əlverişsiz bir vaxta təsadüf edir, Respublikaçılar ın, yoxsa Demokratlar ın ABŞ Konqresi nə nəzarət edəcəyini müəyyən edəcək noyabr aralıq seçkilərinə 50 gündən az vaxt qalıb. ABŞ istehlakçıları illərdir artan qiymətlərlə üzləşiblər, ən son olaraq yanacaqdoldurma məntəqələrində bir qallon benzinin orta qiyməti 4,36 dollara (litri 1,15 dollar) çatıb ki, bu da keçən həftə 14 sent, bir il əvvəl isə 3,18 dollar idi, Amerika Avtomobil Assosiasiyası (AAA) -nın məlumatına görə. Seçicilər narazılıqlarını seçki qutusunda ifadə etməyi seçə bilər, bu da Demokratlar a bir – və ya hətta hər iki – palatanı ələ keçirmək şansı verə bilər. Bu, nə qədər tez yüksək qiymətlərə çevriləcək? Fed-dən pul borc götürmək istəyən ABŞ bankları dərhal daha yüksək kredit dərəcəsini ödəməyə başlayacaqlar. Ümumiyyətlə, bankların müştərilərindən tutduğu baza dərəcəsini yaxından izləyən dəyişkən faiz dərəcələrinə malik kredit kartları olan istehlakçılar, dəyişkən faiz dərəcəli ipoteka kreditləri olan ev sahibləri kimi, bir ay ərzində minimum ödənişlərinin artdığını görə bilərlər. Trump nə dedi? Bu qərar, borclanma xərclərinin azaldılması ilə bağlı Fed ilə tez-tez mübahisə edən Trump üçün bir zərbədir. Trump , Fed-in əvvəlki sədri Jerome Powell -a qarşı bunu etməyə müqavimət göstərdiyi üçün təzyiq kampaniyası aparmışdı. Powell -ın səlahiyyət müddəti bu ilin əvvəlində başa çatdıqda, Trump may ayında vəzifəyə təyin olunan varisi Kevin Warsh -ı şəxsən seçmişdi. O zaman Trump , aşağı faiz dərəcələrini dəstəkləyən birini seçəcəyini demişdi. Bazar günü İrlandiya ya səfəri zamanı Trump , əvvəllər faiz dərəcələri azalmasa, ABŞ ticarətinin böyük bir hissəsini kəsməklə hədələdikdən sonra ABŞ -ın “dünyada ən aşağı faiz dərəcəsini ödəməli olduğunu” söylədi. Çərşənbə günü Warsh -dan Trump -a faiz artımı ilə bağlı mesajının nə olduğu soruşuldu. “Prezidentlə müzakirə üçün sizə heç nə deyə bilmərəm”, – o cavab verdi. Faiz dərəcəsi qərarı elan edildikdən təxminən üç saat sonra Trump sərt reaksiya verdi. O, Truth Social platformasında yazdı: “ Amerika Birləşmiş Ştatları nda faiz dərəcələri 1% və ya daha az olmalıdır, çünki biz Dünyanın Ən Yaxşı Kreditiyik — AÇIQ-AŞKAR. Biz Dünyadakı demək olar ki, hər bir ölkəni “daşıyırıq” və bu, daha davam edə bilməz. AMERİKA BİRLƏŞMİŞ ŞTATLAR I ÜÇÜN FAİZ DƏRƏCƏLƏRİNİ AŞAĞI SALIN, VƏ TEZ!” Fed üzvləri çərşənbə günü bu il daha bir dörddə bir faiz bəndi artımının olacağını və bu dərəcələrin 2027-ci ilə qədər dəyişməz qalacağını bildirdilər.