BMT-nin İrandakı faktaraşdırıcı missiyası cümə axşamı bildirib ki, Birləşmiş Ştatların fevral ayında İranda bir məktəbə və idman obyektinə edilən iki hərbi zərbənin arxasında olduğuna inanmaq üçün əsaslı səbəblər var və bunlar hərbi cinayətlər təşkil edir. Missiya həmçinin müəyyən edib ki, İran hakimiyyəti hökumət əleyhinə etirazlara qarşı ölümcül repressiyalar zamanı insanlığa qarşı cinayətlər törədib. İran üzrə Müstəqil Beynəlxalq Faktaraşdırıcı Missiyanın Cenevrədəki BMT İnsan Hüquqları Şurasına təqdim ediləcək yeni hesabatındakı tapıntılar, fevral ayında başlayan İran müharibəsi zamanı ABŞ-ın davranışını və dekabrın sonlarında başlayan ümummilli iğtişaşlara İran hökumətinin cavabını araşdırıb. İranın və ABŞ-ın Cenevrədəki daimi missiyaları Reuters-in şərh sorğularına dərhal cavab verməyib. ABŞ rəsmiləri əvvəllər hərbi əməliyyatların silahlı münaqişə qanunlarına uyğun aparıldığını bildirmişdilər, İran isə sistematik hüquq pozuntuları iddialarını ardıcıl olaraq rədd edib. BMT ekspertləri bildiriblər ki, İran rəsmilərinin məlumatına görə, Minab şəhərindəki Şəcərə Tayyibə İbtidai Məktəbinə edilən hücuma görə ABŞ qüvvələrinin məsuliyyət daşıdığına inanmaq üçün əsaslı səbəblər tapıblar. Hücum nəticəsində 150-dən çox insan, o cümlədən təxminən 120 məktəbli həlak olub. Missiya belə nəticəyə gəlib ki, hücum mülki şəxslərin ölümünə və mülki infrastruktura ziyan vurulmasına səbəb olan ayrı-seçkilik xarakterli hücum olub və beynəlxalq hüquqa görə hərbi cinayət təşkil edir. Hesabata görə, ABŞ yüksək rütbəli İran hərbi komandirinin ərazidə olduğuna dair kəşfiyyat məlumatlarına əsaslanıb, lakin zərbə endirməzdən əvvəl məlumatı adekvat şəkildə yoxlaya bilməyib. Müstəntiqlər bildiriblər ki, hədəf kəşfiyyatını yeniləməmək və binanın hərbi obyekt olduğunu təsdiqləməmək sadəcə səhlənkarlıqdan daha çox şeydir. “Əksinə, ABŞ mülki obyektə zərbə endirmək üçün əhəmiyyətli riskin olduğunu bilərək və bunun baş verməsi ehtimalına qarşı ehtiyatsız davranaraq məktəb binasına zərbələr endirib.” İyun ayında ABŞ Prezidenti Donald Tramp hadisə ilə bağlı araşdırmaya istinad edərək, fevral ayında İranda qızlar məktəbinə heç kimin qəsdən hücum etmədiyini bildirmişdi. Reuters ilk olaraq ilkin daxili ABŞ hərbi araşdırmasının İranın cənubundakı Minabda ölümcül zərbəyə görə ABŞ qüvvələrinin məsuliyyət daşıdığını göstərdiyini bildirmişdi. Pentaqon o vaxtdan bəri araşdırmanı genişləndirib, lakin hər hansı ilkin tapıntıları dərc etməyib. BMT ekspertləri məktəbin açıq şəkildə müəyyən edilə bilən mülki obyekt olduğunu və onun hərbi məqsədlər üçün istifadə edildiyinə dair heç bir dəlil tapmadıqlarını bildiriblər. Ekspertlər Lamerddəki idman mərkəzinə edilən zərbə ilə bağlı oxşar nəticəyə gəliblər. Hesabatda bildirilir ki, hücum yaxınlıqdakı yaşayış binalarına və məktəbə ziyan vurub, 22 mülki şəxsi öldürüb və yaralayıb. Nəticəyə görə, zərbə ayrı-seçkilik xarakterli olub və buna görə də hərbi cinayət təşkil edib. ABŞ Mərkəzi Komandanlığı mart ayında verdiyi bəyanatda ABŞ qüvvələrinin həmin gün Lamerd şəhərinə heç bir zərbə endirmədiyini bildirmişdi. BMT missiyasının araşdırması müəyyən edib ki, İran hakimiyyəti keçən il dekabrın sonlarında başlayan etirazlar zamanı mülki şəxslərə qarşı geniş yayılmış və sistematik hücum həyata keçirib. Bu hücuma qanunsuz qətllər, işgəncələr, özbaşına həbslər, məcburi itkin düşmələr və ifadə azadlığına ciddi məhdudiyyətlər daxil idi. Hüquq müdafiəçiləri bildirirlər ki, 1979-cu il inqilabında şiə ruhaniləri hakimiyyətə gəldikdən bəri ən böyük repressiya zamanı həlak olanlar arasında təsadüfi şəxslər də olub. Tehran bunu sürgündə olan müxaliflərin və xarici düşmənlərin, ABŞ və İsrailin dəstəklədiyi “terrorçular və iğtişaşçılar”ın işi adlandırıb. Araşdırma bildirib ki, ölənlərin sayını müstəqil şəkildə təsdiqləyə bilməyib, lakin ölənlərin və yaralananların sayının rəsmi rəqəmlərdən (3 038 nəfər ölü, 25 000 nəfər yaralı) qat-qat yüksək olduğuna inanır. Hesabatda deyilir ki, hökumətin etirazlara cavabı – o cümlədən zorakılıq və qətllər, internetin kəsilməsi və ölüm hökmünün tətbiqi – əvvəlki müxalifəti yatırma modellərindən əhəmiyyətli dərəcədə fərqlənən bir gərginləşməni göstərir.