Hindistan Xarici İşlər Nazirliyi ( MEA ) cümə günü milli maraqlarını qorumaq üçün bütün lazımi tədbirləri görəcəyini bəyan edib. Bu bəyanat Dəkkə dəki Banqladeş Milliyyətçi Partiyası (BNP) tərəfindən idarə olunan administrasiyanın əvvəlki Avami Liqası hökuməti dövründə imzalanmış 101 ikitərəfli sazişi yoxlaması ilə bağlı xəbərlərə cavab olaraq verilib. İki həftədən bir keçirilən mətbuat brifinqində MEA -nın rəsmi nümayəndəsi Randhir Jaiswal ANI -nin sorğusuna cavab olaraq bildirib ki, Yeni Dehli sazişlərlə bağlı media xəbərlərindən xəbərdar olsa da, Dəkkə bu barədə heç bir rəsmi məlumat göndərməyib. Jaiswal qeyd edib: “Biz də bu məsələ ilə bağlı bəzi media xəbərlərini görmüşük, lakin bizə rəsmi heç nə çatdırılmayıb. Aydındır ki, Hindistan öz maraqlarını qorumaq üçün bütün lazımi tədbirləri görəcək.” Keçmiş Baş nazir Şeyx Hasina nın gedişindən sonra Banqladeş hazırda tələbə hərəkatları ilə birlikdə müvəqqəti kabinet tərəfindən idarə olunur. BNP bu keçid siyasi quruluşunda əhəmiyyətli siyasi təsirə malikdir. Dəkkə administrasiyası Hasina nın 15 illik səlahiyyət müddətində qurulmuş təxminən 101 ikitərəfli saziş və Anlaşma Memorandumunu ( MoU ) yoxlayır. Banqladeş rəsmiləri aydınlaşdırıblar ki, nəzərdən keçirmənin məqsədi məcburi olmayan MoU -ları və infrastruktur şərtlərini Banqladeş in milli maraqlarına uyğunlaşdırmaqdır, vurğulayaraq ki, layihələr ümumi ləğvlər əvəzinə fərdi əsasda qiymətləndirilir. Nəzərdən keçirilən əsas sahələrə daxildir: Əvvəlki sazişlərə əsasən, Hindistan Banqladeş in Çittaqonq və Monqla limanları vasitəsilə özünün dənizə çıxışı olmayan şimal-şərq ştatlarına yük daşımaq imkanı əldə etmişdi. Dəkkə dəki səlahiyyətlilər tranzit rüsumlarını və marşrut imtiyazlarını nəzərdən keçirir, əvvəlki şərtlərin qeyri-bərabər olduğunu iddia edirlər. Potensial gəlirlər səbəbindən tam ləğv ehtimalı azdır, baxmayaraq ki, rüsumların yenidən qurulması və ya inzibati gecikmələr Hindistan üçün tranzit xərclərini artıra bilər. Banqladeş idxal olunan enerjidən, o cümlədən sərhədlərarası dizel boru kəmərlərindən və Hindistan ın Qodda dakı Adani Power elektrik stansiyasından sərhədlərarası təchizatlardan asılıdır. Dəkkə dəki valyuta məhdudiyyətləri enerji alış müqavilələri ilə bağlı ödəniş gecikmələrinə və maliyyə danışıqlarının yenidən aparılması tələblərinə səbəb olub. Banqladeş in təcili enerji ehtiyacları nəzərə alındıqda tam ləğvlər ehtimalı az olsa da, təchizatın pozulması riski qalır. Hindistan əvvəllər Banqladeş də yol, dəmir yolu və liman infrastrukturu üçün bir neçə kredit xətti vasitəsilə 7 milyard dollardan çox vəsait ayırmışdı. Hindistan tərəfindən maliyyələşdirilən bir neçə təşəbbüs – məsələn, Aşuqanc-Axura yolunun genişləndirilməsi layihəsi – hazırda Dəkkə nin planlaşdırma nazirliyi tərəfindən texniki-iqtisadi əsaslandırma yoxlamalarından keçir. Gecikmələr, satınalma müddəalarında dəyişikliklər və ya ayrılmamış vəsaitlərin ləğvi Hindistan kapitalının yerləşdirilməsini dayandıra bilər. Hasina administrasiyası dövründə Dəkkə ortaq sərhəd boyunca Hindistan əleyhinə üsyançı qruplara sığınacaq verməkdən ardıcıl olaraq imtina edirdi. Sərhəd təhlükəsizliyi əməkdaşlığı fəaliyyətini davam etdirsə də, son siyasi dəyişikliklər qeyri-müəyyənlik yaradıb. Yeni Dehli qeyri-qanuni miqrasiyanı, sərhədlərarası qaçaqmalçılığı və Hindistan əleyhinə yaraqlı qruplaşmaların yenidən fəallaşmasının qarşısını almaq üçün Banqladeş təhlükəsizlik qüvvələrinə güvənməyə davam edir. Eyni zamanda, Dəkkə dəki xarici siyasət rəhbərliyi Hindistan a yönəlmiş diqqətdən uzaqlaşaraq Çin , ABŞ və ASEAN daxil olmaqla regional oyunçularla əlaqələri tarazlaşdıran daha geniş xarici siyasət strategiyasına keçməyə çalışır. Buna cavab olaraq, Yeni Dehli açıq kommunikasiya kanallarını saxlamaqla yanaşı, müvəqqəti administrasiyanın sərhədlərarası təchizat xətlərini, ekstradisiya məsələlərini və enerji öhdəliklərini necə idarə etdiyini müşahidə edərək praqmatik yanaşma nümayiş etdirir. Sözçü Jaiswal su payı müqavilələri, xüsusilə 30 illik Qanq Su Paylaşma Müqaviləsi nin yaxınlaşan müddətinin bitməsi ilə bağlı suallara da cavab verib. 1996-cı il dekabrın 12-də imzalanan müqavilə Farakka Bəndində quraq mövsümdə suyun paylaşılmasını tənzimləyir və 2026-cı ilin dekabrında müddəti bitəcək. Baş nazirin imzalanmasından əvvəl Birgə Çaylar Komissiyasının ( JRC ) danışıqları təsdiqləməsi üçün vaxt qrafiki ilə bağlı suallara cavab olaraq, Jaiswal iki ölkə arasında institusional mexanizmlərin aktiv qaldığını təsdiqləyib. Banqladeş və Hindistan arasında Qanq Su Paylaşma Müqaviləsi ndə bütün su ilə bağlı məsələləri müzakirə etmək üçün Birgə Çaylar Komissiyası mexanizmi mövcuddur. Su məsələləri üzrə texniki səviyyəli görüşlər davam etdirilir, – Jaiswal təsdiqləyib. Hindistan və Banqladeş ümumilikdə 54 çayı paylaşır. Teesta Çayı və digər ortaq su resursları ilə bağlı suallara cavab olaraq, Jaiswal qeyd edib: “ Banqladeş və Hindistan arasında bir neçə çay paylaşılır. Əslində, rəqəmləri dəqiq göstərmək üçün, iki ölkə arasında 54 çay paylaşılır.” Və iki ölkə arasında baş verməli olan bütün su ilə bağlı əməkdaşlıq və ya müzakirələr, mövcud strukturlaşdırılmış dialoq mexanizmləri ilə yanaşı, Banqladeş lə olan ikitərəfli Birgə Çaylar Komissiyası vasitəsilə həyata keçirilməlidir. Teesta su payı məsələsi bir neçə ikitərəfli danışıqlar raunduna baxmayaraq həll olunmamış qalır: 2011-ci ildə təklif olunan bir saziş Teesta sularının 42,5%-ni Hindistan a, 37,5%-ni isə Banqladeş ə ayırmağı nəzərdə tuturdu, qalan hissə isə digər məsələlər üçün saxlanılırdı. Həmin dövrdə Qərbi Benqal ın Baş naziri Mamata Banerjee nin müxalifəti səbəbindən saziş reallaşmadı. Fevral ayında Xarici İşlər üzrə Dövlət Naziri Kirti Vardhan Singh Lok Sabha ya bildirmişdi ki, sazişin yenilənməsi ilə bağlı rəsmi danışıqlar hələ başlamayıb. Lakin Banqladeş rəsmiləri may ayında sazişin yenilənməsi ilə bağlı danışıqların iki tərəf arasında davam etdiyini bildirmişdilər. Yeni Dehli Dəkkə ilə bütün su ilə bağlı məsələlərin mövcud, dövri ikitərəfli mexanizmlər vasitəsilə idarə olunmağa davam edəcəyini bildirir.