VAŞİNQTON -- Teletibbin cəlbediciliyini izah etmək asandır: Həkimə zəng etmək, görüş təyin etmək və nəticədə resept almaq əvəzinə, bir tətbiqə və ya veb-sayta daxil olub dəqiqələr ərzində yeni dərman üçün təsdiq ala bilərsiniz. COVID-19 pandemiyasından bəri, onlarla onlayn sağlamlıq xidməti ADHD , cinsi disfunksiya, narahatlıq, çəki itkisi və daha çoxu üçün dərmanlara sürətli, rahat giriş vədi ilə fəaliyyətə başlayıb. Lakin getdikcə, hökumət tənzimləyiciləri bu şirkətləri aldadıcı, qeyri-etik iş təcrübələrində, o cümlədən müştərilərinin sağlamlıq məlumatlarını açıqlamaqda, onları ləğvi çətin abunəliklərə yazmaqda və həkimlərlə real vaxt məsləhətləşmələrini yan keçməkdə ittiham edirlər. Federal Ticarət Komissiyasının (FTC) son iddiasına görə, teletibb pioneri Hims & Hers bu taktikaların hamısını tətbiq edərək ABŞ istehlakçı hüquqlarının müdafiəsi qanunlarını pozub. Hims hökumətin iddialarını rədd edərək, onları “bizim hesabımıza başlıqlar yaratmaq cəhdi” adlandırıb. Son illərdə FTC rəsmiləri BetterHelp onlayn terapiya provayderi və GoodRx aptek endirim xidməti də daxil olmaqla yarım düzəndən çox teletibb şirkətinə qarşı oxşar işlər qaldırıb. Hər iki halda, tənzimləyicilər şirkətlərin istifadəçilərin sağlamlıq məlumatlarını Meta və Google kimi onlayn platformalarla icazə almadan paylaşdığını bildiriblər. Mütəxəssislər problemin bir hissəsinin sağlamlıq məlumatlarının idarə olunmasını tənzimləyən federal qanunların ümumiyyətlə teletibb şirkətlərinə şamil edilməməsində olduğunu deyirlər. Demokratiya və Texnologiya Mərkəzi qeyri-kommersiya təşkilatının vəkili Andrew Crawford deyib: “Hər gün böyük həcmdə istehlakçı sağlamlıq məlumatları toplayan, lakin hazırkı səhiyyə sektoruna aid qanunlarımızla əhatə olunmayan bütöv bir şirkətlər kainatı var”. Teletibb xidmətinə yazılmadan əvvəl bilməli olduğunuz bəzi şeylər bunlardır: Demək olar ki, bütün teletibb ziyarətləri istifadəçilərin tibbi tarixləri və maraqlandıqları mümkün dərmanlar haqqında məlumat verdiyi bir anketlə başlayır. FTC-nin iddiasına görə, Hims müştəriləri “provayderin tövsiyə etdiyi müalicəni nəzərdən keçirmək üçün demək olar ki, heç bir imkan olmadan” avtomatik olaraq təkrarlanan reseptlər üçün qeydiyyatdan keçirilib və onlara hesab göndərilib. Tədqiqatçılar sənaye daxilində oxşar təcrübələri, hətta müalicəyə başlamazdan əvvəl adətən fiziki müayinə və digər ehtiyat tədbirləri tələb edən inyeksiya edilən çəki itkisi dərmanları üçün də sənədləşdiriblər. GLP-1 dərmanları satan təxminən 50 teletibb şirkətinin son təhlili göstərib ki, onların üçdə birindən azı həkimlə real vaxt rejimində video və ya audio məsləhətləşmə tələb edib. Bəzi hallarda, reseptlər dəqiqələr ərzində təsdiqlənib. Tədqiqata rəhbərlik edən Yale Universitetindən Dr. Reshma Ramachandran deyib: “Bizim gördüyümüz əsas şey GLP-1-lərə giriş əldə etməyin inanılmaz dərəcədə asan olması idi. Çox vaxt resept avtomatik olaraq göndərilirdi, hətta paylanmanı dayandırmaq imkanı belə olmurdu”. Real vaxt rejimində söhbətin olmaması o deməkdir ki, bir çox xəstələr GLP-1-ləri təyin edən tibbi cəmiyyətlər tərəfindən tövsiyə olunan qayğı növünü, o cümlədən çəki itkisi hədəfləri, keçmiş səylər və qidalanma pozğunluqları haqqında müzakirələri almırlar. Tədqiqatçılar aşkar ediblər ki, veb-saytların yalnız yarısından bir qədər çoxunda qəbul anketlərində GLP-1 dərmanlarının səbəb ola biləcəyi və ya pisləşdirə biləcəyi qidalanma pozğunluqları haqqında sual olub. Amerikalılar tez-tez paylaşdıqları hər hansı şəxsi sağlamlıq məlumatının tibbi məlumatların idarə olunmasını tənzimləyən federal məxfilik qanunu olan HIPAA tərəfindən qorunduğunu güman edirlər. Lakin qanun ümumiyyətlə yalnız tibb ofisləri, xəstəxanalar və sığortaçılar kimi müəyyən növ səhiyyə müəssisələrinə şamil edilir, reseptlər, məsləhətlər, DNT testləri və digər onlayn xidmətlər təklif edən teletibb şirkətlərinə deyil. Məxfilik mütəxəssisləri deyirlər ki, bu hüquqi boşluq şirkətlərin həssas sağlamlıq məlumatlarını reklamçılar və axtarış motorları ilə paylaşmağa davam etməsinin səbəblərindən biridir. Consumer Reports-un texnologiya siyasəti direktoru Justin Brookman deyib: “'Bunu etməyin' deyən aydın bir federal qanun yoxdur. Sadəcə olaraq, bir çox şirkətlərin bəlkə də xəbərdar olmadığı yumşaq qanunlar və FTC ilə həll edilmiş işlər toplusu var”. HIPAA hər bir birbaşa istehlakçıya yönəlmiş sağlamlıq platformasını əhatə etmədiyi üçün, FTC ümumiyyətlə “fırıldaqçı, aldadıcı və ya qeyri-etik iş metodlarına” qarşı tədbir görmək üçün daha geniş səlahiyyətindən istifadə edib. Praktikada bu, teletibb şirkətlərinin əvvəlcə etməyəcəklərini bildirdikdən sonra müştərilərinin sağlamlıq məlumatlarını açıqladığını göstərmək deməkdir. FTC-nin şikayətinə görə, Hims müştərilərinə platformasının şirkətin tibb mütəxəssisləri ilə məlumat mübadiləsi üçün “100% onlayn, şəxsi və təhlükəsiz” bir vasitə təklif etdiyini bildirib. Lakin FTC iddia edir ki, şirkət bunun əvəzinə məlumatları Meta və digər onlayn platformalarla paylaşıb. Buna baxmayaraq, mütəxəssislər tənzimləyicilər üçün mövcud cəzaların məhdud olduğunu deyirlər. Əksər hallarda, şirkətlər tənzimləyicilər tərəfindən qeyd olunan təcrübələri dayandıracaqlarını bildirən hüquqi müqavilə imzalayırlar. Kaliforniya , Konnektikut , Merilend və digər ştatlarda qanunvericilər sağlamlıq məlumatları üçün xüsusi müdafiəni əhatə edən yeni onlayn məxfilik qanunları qəbul ediblər. Lakin bu qaydaları pozan teletibb şirkətlərinə qarşı az tətbiq olunub. Hələlik, məxfilik mütəxəssisləri teletibb veb-saytlarına daxil olarkən reklam bloklayıcılarından və şəxsi veb brauzerlərdən – bəzən “inkoqnito” pəncərələri adlandırılan – istifadə etməyi tövsiyə edirlər. Bu alətlər şirkətlərin yerinizi, onlayn tarixinizi və digər şəxsi məlumatlarınızı izləməsini çətinləşdirə bilər. Crawford deyib ki, şirkətin şəxsi məlumatlarınızı necə istifadə etməyi planlaşdırdığını anlamaq üçün istifadəçi müqavilələrini oxumaq da yaxşı fikirdir. Bəzi teletibb saytları, məsələn, məxfilik siyasətlərində istifadəçilərin cinsi həyatı haqqında məlumatları satmaq hüququna malik olduqlarını açıq şəkildə qeyd edirlər. Məlumatlarınızı qorumağın yeganə etibarlı yolu, adətən teletibbə daxil olmaqdan əvvəl tələb olunan ilk addımlardan biri olan xidmət şərtlərini rədd etmək ola bilər. O deyib: “Hazırkı sistemimiz istehlakçıları şəxsi məlumatlarını toplayan hər bir texnologiya parçasının onu necə idarə edəcəyini anlamaq baxımından çox yükləyir. Lakin bütün bu işləri görsəniz belə, tez-tez az səlahiyyətiniz olur.” ___ Associated Press Sağlamlıq və Elm Departamenti Howard Hughes Tibb İnstitutunun Elm Təhsili Departamenti və Robert Wood Johnson Fondundan dəstək alır. Bütün məzmun üçün yalnız AP məsuliyyət daşıyır.