Kral III Çarlz Yamaykadan gələn tarixi köləlik təzminatı petisiyasını hüquqi məsləhət üçün yüksək səviyyəli Böyük Britaniya apellyasiya məhkəməsinə göndərib. Bu barədə çərşənbə axşamı Yamaykanın mədəniyyət naziri parlamentdə elan edib. Bu addımı “həqiqətən böyük hadisə” adlandıran Oliviya Qranj Yamayka millət vəkillərinə bildirib ki, monarx onların hüquqi suallarının London da yerləşən Məxfi Şura ya – Böyük Britaniyanın xarici əraziləri və bəzi Birlik ölkələri üçün son apellyasiya məhkəməsinə ötürüldüyünü təsdiqləyib. Petisiya üç sual üzrə rəhbərlik axtarır: afrikalıların Yamaykaya məcburi daşınması qanuni idimi; bu, bəşəriyyətə qarşı cinayət təşkil edirdimi; və Böyük Britaniya köləliyə və onun davamlı nəticələrinə görə təzminat ödəmək öhdəliyi altındadır? Qranj parlamentdə deyib: “Həqiqətən də, biz 2026-cı il sentyabrın 7-də, Zong qırğını nın anımının 245-ci ildönümündən bir gün sonra, krala müraciət edərkən qorxusuz və cəsarətlə bu fəslə qədəm qoyduq. Bu hadisə əşya köləliyinin vəhşiliyini əks etdirir”. “Kral bizə məhəl qoymaya bilərdi. Kral bizə cavab verməyi gecikdirə bilərdi. Kral sualları Məxfi Şuraya göndərməmək qərarı verə bilərdi, yaxud sualları göndərmək qərarı verə bilərdi”, – o deyib və əlavə edib: “Kral III Çarlz 2026-cı il sentyabrın 7-də Yamayka xalqı adından verilmiş petisiyanı Məxfi Şuranın Məhkəmə Komitəsi nə göndərib”. Ölkənin hüquqşünaslarının sözlərinə görə, Yamayka 1833-cü il Məhkəmə Komitəsi Qanunu nda nadir hallarda istifadə olunan bir mexanizmi işə salıb ki, bu da krala “hüquqi və ya konstitusiya xarakterli” sualları adi məhkəmələr vasitəsilə həll edilmədikdə Məxfi Şuraya göndərməyə imkan verir. Nazir bildirib ki, məsələni Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsi nə aparmaq Yamayka üçün bir seçim deyil. “Böyük Britaniya BƏM -in məcburi yurisdiksiyasına xüsusi qeydlər qoyub ki, bu da Məhkəmənin Böyük Britaniya ilə Birlik üzvü olan və ya olmuş hər hansı digər ölkənin hökuməti arasındakı mübahisələrə baxmasına mane olur”. Məxfi Şuranın rəyi Böyük Britaniya hökumətini təzminat ödəməyə məcbur etməsə də, Yamayka rəsmiləri bunun danışıqları və hüquqi variantları formalaşdıra biləcəyinə və təzminat axtaran digər Birlik ölkələri üçün presedent yarada biləcəyinə inanırlar. Bu ayın əvvəlində Qranj petisiyanı rəsmi olaraq təqdim etmək üçün Yamayka nümayəndə heyətinə Londona rəhbərlik edib. Böyük Britaniyada olarkən, qrup, hüquqşünaslar və ölkənin təzminat üzrə milli şurasının üzvləri diaspora icmaları, millət vəkilləri, kilsə liderləri və mədəniyyət müəssisələri – o cümlədən Yamaykanın müstəmləkə dövründə götürülmüş artefaktların qaytarılmasını istədiyi Britaniya Muzeyi ilə görüşüblər. Çərşənbə axşamı edilən elan, keçən həftə Barbados da baş tutan Karib Hövzəsi Regional Təzminat Konfransı ndan sonra gəlir. Konfransdakı rəsmilər bildiriblər ki, Karib ölkələri Böyük Britaniyanı onilliklər boyu davam edən köləlik təzminatı müqaviləsi üzrə danışıqlara sövq etmək üçün hüquqi variantları əhatə edən çoxşaxəli “fəaliyyət planı” hazırlayırlar. Region liderləri ümid edirlər ki, Böyük Britaniya qarşıdan gələn Birlik və BMT sammitləri ndə hədəfli və konstruktiv danışıqlara razılaşacaq, lakin Britaniya diplomatik variantlara müqavimət göstərməyə davam edərsə, məsələni beynəlxalq məhkəmələrə aparmağa hazırdırlar. CRC -nin sədri Professor Ser Hilari Bekles təzminatın ədalət məsələsi olduğunu bildirib və əlavə edib ki, region ölkələri müstəmləkəçiliyin “xaosundan” yaşana bilən demokratiyalar yaratmağa məcbur ediliblər ki, bu da bu gün də təsirini göstərir. O deyib: “Yamayka petisiyasını Böyük Britaniyaya aparanda, biz bu petisiyanı 1962-ci ildə Yamayka müstəqillik qazananda Yamaykadakı qaradərililərin 80%-nin oxuya və yaza bilməməsi faktı ilə əhatə etməli idik. 300 illik Britaniya müstəmləkəçiliyi ndən sonra onlar 80% savadsızlıqla müstəqilliyə qədəm qoydular. 80% savadsızlıqla müasir bir milləti, hətta rəqabətqabiliyyətli bir iqtisadiyyatı necə qurmaq olar?” Bu ayın əvvəlində Endi Bernhem in sözçüsü Böyük Britaniya hökumətinin “Böyük Britaniya təzminat ödəməyəcək və ödəməyəcək” kimi uzun müddətdir davam edən mövqeyini təkrarlayıb. Qranj parlamentə bildirib ki, ölkə “işdə atılacaq növbəti addımlar barədə Məxfi Şuranın Məhkəmə Komitəsi ndən göstərişlər gözləyir. Və baş prokuror işlə məşğul olmağa hazırlaşır”.