Hindistan və ABŞ, Böyük Britaniya, Çin kimi böyük iqtisadiyyatlar da daxil olmaqla 17 digər ölkə Rusiyanın Avropa İttifaqının (Aİ) Karbon Sərhəd Tənzimləmə Mexanizmi (CBAM) ilə bağlı Ümumdünya Ticarət Təşkilatı (ÜTT) mübahisəsində üçüncü tərəf hüquqlarını özündə saxladığını bəyan edib. Bu addım, sözügedən ölkələrin mübahisənin nəticələrinin öz ticarət əlaqələrinə və iqtisadi maraqlarına potensial təsirini yaxından izləmək niyyətində olduğunu göstərir. CBAM, Aİ-nin iqlim dəyişikliyi ilə mübarizə çərçivəsində tətbiq etdiyi və idxal olunan məhsullara onların istehsalı zamanı yaranan karbon emissiyalarına görə vergi tətbiq edən bir mexanizmdir. ÜTT-nin Mübahisələrin Həlli Orqanı Rusiyanın CBAM-ın ticarət maneələri yaratdığı və ÜTT qaydalarını pozduğu iddialarını araşdırmaq üçün bir panel yaratmağa razılıq verib. Rusiya iddia edir ki, bu mexanizm diskriminativdir və beynəlxalq ticarət normalarına ziddir. Üçüncü tərəf kimi iştirak edən ölkələr, mübahisənin gedişatında öz mövqelərini bildirmək və ya mübahisənin həlli prosesinə təsir etmək hüququna malikdirlər. Bu, onların gələcəkdə oxşar ekoloji tənzimləmələrin tətbiqi ilə bağlı potensial problemlərdən qorunmaq istəyindən irəli gələ bilər. Bu mübahisə, qlobal ticarət və iqlim siyasətləri arasındakı gərginliyi vurğulayır. Aİ CBAM-ı iqlim məqsədlərinə çatmaq və karbon sızmasının qarşısını almaq üçün vacib bir alət hesab edir, lakin bir çox ölkə bunu proteksionist tədbir kimi qəbul edir. Mübahisənin nəticəsi, gələcəkdə digər ölkələrin də oxşar karbon vergisi mexanizmlərini tətbiq etməsi və ya beynəlxalq ticarət qaydalarının bu cür ekoloji tədbirlərə necə uyğunlaşdırılacağı barədə presedent yarada bilər. Bu səbəbdən, Hindistan və digər ölkələrin bu məsələyə marağı olduqca yüksəkdir və onlar beynəlxalq ticarət hüququnun gələcək inkişafına təsir etmək istəyirlər. ÜTT-nin bu paneli, beynəlxalq ticarət sistemi üçün mühüm bir sınaq olacaq. Qərar, iqlim dəyişikliyi ilə mübarizə tədbirlərinin ticarətə təsirini necə qiymətləndirmək lazım olduğuna dair aydınlıq gətirə bilər. Bu, həmçinin, inkişaf etməkdə olan ölkələrin iqtisadi inkişafı ilə ekoloji öhdəlikləri arasında tarazlıq tapmaqda qarşılaşdıqları çətinlikləri də ön plana çıxarır. Mübahisənin yekun nəticəsi, qlobal iqtisadiyyatda yeni ticarət normalarının formalaşmasına ciddi təsir göstərə bilər.