Kopernik Atmosfer Monitorinqi Xidmətinin (CAMS) yeni hesabatına görə, geniş yayılmış həddindən artıq istilik və insan fəaliyyəti nəticəsində yaranan hava çirklənməsinin birləşməsi bu il qlobal əhalinin təxminən 40%-ni təhlükəli səviyyədə yerüstü ozon çirklənməsinə məruz qoyub. Təhlil göstərir ki, Şimal Yarımkürəsinin böyük hissəsində ozon çirklənməsi Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının (ÜST) tövsiyə etdiyi səviyyədən yuxarıdır. Hesabata əsasən, ilin əvvəlindən etibarən Asiya qlobal miqyasda ozon çirklənməsindən ən çox təsirlənən qitə olub, onu Avropa və Şimali Amerika izləyir. Tədqiqatçılar bildiriblər ki, xüsusi çirkləndiricilərin günəş işığı və yüksək temperaturla reaksiyası nəticəsində yaranan yerüstü ozon insan sağlamlığına, ekosistemlərə və məhsul yığımına zərər verir. CAMS-ın direktoru Laurence Rouil bəyanatında deyib: “Ozon çirklənməsi atmosferimizin, iqlimimizin, sağlamlığımızın və dolanışığımızın nə qədər bir-biri ilə əlaqəli olduğunun bariz xatırlatmasıdır, çünki çirklənmə və dəyişən iqlimimiz nəfəs aldığımız havanın kimyasına təsir edir, ekosistemlərimizin sağlamlığını müəyyənləşdirir və hətta qida yetişdirmək qabiliyyətimizi idarə edir”. “Atmosphere Watch” adlı hesabat CAMS-ın yeni nəşridir. Təşkilat peyk və yerüstü müşahidələri qabaqcıl atmosfer modelləşdirməsi ilə birləşdirərək, atmosferin tərkibini qlobal miqyasda izləməklə Yerin atmosferinin ən əhatəli qiymətləndirmələrindən birini təmin edir. Tapıntılar 2026-cı ilin ilk səkkiz ayına aid məlumatları əhatə edir. Şimali Amerikada , son onilliklərdə çirklənməni azaltmaq üçün ciddi səylərə baxmayaraq, ozon səviyyələri nisbətən dəyişməz qalıb. Tədqiqatçılara görə, meşə yanğınlarından yayılan emissiyaların, uzunmüddətli ozon təsirlərinin və iqlim dəyişikliyinin təsirlərinin birləşməsi irəliləyişi gecikdirir. Amerika Ağciyər Assosiasiyasının məlumatına görə, bu il ozon təsiri son beş ildən daha yüksəkdir, Birləşmiş Ştatlarda hər 10 nəfərdən 4-dən çoxu hazırda qeyri-sağlam hava çirklənməsi səviyyələri olan ərazilərdə yaşayır. Hesabatda qeyd olunur ki, bu il Asiya sənayeləşmə, iqtisadi inkişaf, şəhərsalma və qitə daxilində nəqliyyatdan qaynaqlanan geniş yayılmış antropogen emissiyalar səbəbindən ozon çirklənməsinin ən böyük təsirləri ilə üzləşib. Bu arada, Avstraliya və Yeni Zelandiyanı əhatə edən Okeaniya , planetin ən təmiz bölgələrindən biri kimi qiymətləndirilib, əhalinin 100%-i “yaxşı” və “orta” ozon səviyyələrini yaşayıb, CAMS bildirir. Hesabat həmçinin hava çirklənməsinin geniş təsirlərini vurğulayır, meşə yanğını tüstüsünün, tozun və digər çirkləndiricilərin minlərlə mil məsafə qət edərək, ilkin mənbədən uzaqdakı insanların hava keyfiyyətinə necə təsir etdiyini göstərir. Tədqiqatçılara görə, son onilliklərdə biokütlə yanmasından yayılan qlobal emissiyaların azalmasına baxmayaraq, meşə yanğını tüstüsünə məruz qalma artmaqda davam edir. Bu artım əsasən daha sıx məskunlaşmış ərazilərə yaxın yanan həddindən artıq meşə yanğınlarının son dövrü ilə əlaqədardır. Meşə yanğınları və biokütlə yanmasının digər formaları çoxsaylı çirkləndiricilər, o cümlədən incə hissəciklər və istixana qazları buraxır. ÜST-ün məlumatına görə, dünya əhalisinin 99%-i atmosfer çirklənməsinin hava keyfiyyəti qaydalarını aşdığı ərazilərdə yaşayır.