Avropa Komissiyası onilliklərdir üzvlüyə namizəd olan ölkələrin gözləmə müddətini qısaltmaq və genişlənmə prosesinə yeni təkan vermək niyyətindədir. Bu çərçivədə, Albaniya , Monteneqro , Moldova və Ukrayna birliyə qoşulmaq üçün əsas namizədlər hesab olunur. Avropa İttifaqı rəsmiləri Monteneqronun hətta 2028-ci ilə qədər üzv ola biləcəyinə ümid etdiklərini bildiriblər. Genişlənmə üzrə komissar Marta Kos oktyabrın 6-da Strasburqda jurnalistlərə açıqlamasında deyib ki, "Daha böyük bir ittifaq Avropanın sülhünə, təhlükəsizliyinə və rifahına uzunmüddətli investisiyadır". Əsas suallardan biri, Avropa İttifaqının yaxın gələcəkdə daha çox ölkəni necə qəbul edə biləcəyi, eyni zamanda idarəetmənin çətinləşməməsi və yeni üzv dövlətlərdə demokratik geriləmə riskinin yaranmamasıdır. Komissiya bu suala namizəd ölkələrdən AB standartlarına cavab verməyi tələb etməklə yanaşı, birliyin özünü də islah etməklə, yəni qoşulma prosesindəki maneələri aradan qaldırmaq və demokratik dəyərlərini qorumaqla cavab verir. İndiyədək qoşulma danışıqlarında əsas maneələrdən biri 27 üzv dövlətin hamısının yekdil qərar verməsinin zəruriliyi olub. Keçmişdə fərdi dövlətlər ikitərəfli məsələlər səbəbindən namizədin irəliləyişini tez-tez bloklayıblar. Macarıstanın Ukraynanın danışıqlar prosesini bloklaması nəticəsində yaranan gecikmələr buna bariz nümunədir. Komissiya indi – ilk dəfə olmasa da – üzv dövlətlərə danışıqlar klasterlərinin açılması kimi qərarlar üçün yekdillik prinsipindən uzaqlaşaraq, onu ixtisaslı səs çoxluğu ilə əvəz etməyi tövsiyə edir. Adının açıqlanmasını istəməyən bir Komissiya rəsmisi çərşənbə axşamı jurnalistlərə deyib: "Açdığınız hər klaster üç fərdi qərara tabedir və hər bir qərar yekdilliyə tabedir. Bu, ağlasığmazdır və düşünürəm ki, bu, açıq şəkildə aradan qaldırılmalıdır". Lakin ixtisaslı səs çoxluğuna keçid özü də yekdil qərar tələb edir. Avropa Siyasəti Araşdırmaları Mərkəzinin (CEPS) genişlənmə proqramının rəhbəri Tinatin Axvlediani DW-yə bildirib: "Üzv dövlətlərdən ixtisaslı səs çoxluğuna keçmək üçün yekdil razılıq olub-olmayacağına dair bəzi ehtiyatlarım var", o, səsvermə qaydalarını dəyişdirmək üçün əvvəlki uğursuz cəhdlərə işarə edib. Namizəd ölkələrdə islahatları stimullaşdırmaq üçün Komissiya tədrici inteqrasiya təklif edir. Bu o deməkdir ki, bu ölkələrə AB-nin meyarlarına cavab verdikləri müddətcə tam üzvlükdən əvvəl bəzi üzvlük faydaları verilə bilər. Kos çərşənbə axşamı deyib: "Tədrici inteqrasiya tam üzvlüyün əvəzedicisi deyil. Bu, genişlənmə üçün sürətləndiricidir", o, prosesin ləyaqət əsaslı qalacağını vurğulayıb. Brüssel mərkəzli beyin mərkəzi Bruegelin tədqiqatçısı Nina Vuyanoviç DW-yə bildirib ki, bu, namizəd ölkələrə motivasiyaedici təsir göstərə bilər: "İslahatlar vacibdir, lakin bu prosesi qoşulmadan bir qədər əvvəl mükafatlandırmaq da vacibdir". AB faydalarına daha erkən çıxış tamamilə yeni deyil: məsələn, Monteneqro hələ üzv olmasa da, artıq Vahid Avro Ödənişlər Bölgəsində (SEPA) iştirak edir. Komissiya indi namizəd ölkələrə belə erkən çıxışı daha sistemli şəkildə vermək və onu strateji uyğunlaşma ilə əlaqələndirmək istəyir. Bir Komissiya rəsmisi jurnalistlərə deyib: "Bu, [namizəd ölkələrə] həqiqətən AB-yə yönəlməyincə əlçatan olmayacaq". Strateji uyğunlaşmanı şərt halına gətirmək yenidir və AB-nin üzvlərin və namizədlərin üzləşdiyi geosiyasi gərginliklərə uyğunlaşma səylərini əks etdirir. Bruegelin baş elmi işçisi Heather Grabbe DW-yə bildirib: " AB namizəd ölkələri Rusiyanın əlindən almağa çalışır. Strateji uyğunlaşma açıq şəkildə Rusiya maraqlarını təbliğ edən Serbiyadakı Aleksandar Vuçiç kimi siyasətçilərə yönəlib". Yeni prosedurlar yalnız AB-nin xarici və təhlükəsizlik siyasəti ilə deyil, həm də iqtisadi təhlükəsizlik standartları ilə uyğunlaşma tələb edəcək. Nina Vuyanoviç deyib: " Rusiya ilə qaz ticarəti sadəcə Avropa İttifaqı ilə etimad yaratmır". Mənbələr: www.dw.com