Dünyanın müxtəlif yerlərindən maliyyə rəsmiləri bu həftə Banqkokda Yaxın Şərqdə genişlənən müharibə, indiyə qədərki ən böyük enerji təchizatı şoku və artan faiz dərəcələrinin kölgəsində toplaşacaqlar. Bütün bunlar onsuz da zəif olan qlobal iqtisadi artım üçün çətin risklər yaradır. Səkkizinci ayına qədəm qoyan ABŞ-İsrail müharibəsi və onun inflyasiya təsiri Beynəlxalq Valyuta Fondu (BVF) və Dünya Bankının illik görüşlərində gündəliyə və kənar söhbətlərə damğa vuracaq. Bu görüşlər üç ildən sonra ilk dəfə Vaşinqtondan kənarda keçirilir. BVF-nin İdarəedici Direktoru Kristalina Georgieva Reuters Xəbər Agentliyinə bildirib ki, görüşlərdə iştirak etmək üçün 18 000 nəfər qeydiyyatdan keçib ki, bu da 2023-cü ilin oktyabrında Mərakeşdə keçirilən sonuncu kənar görüşlərdən 4 000 nəfər çoxdur. Qeyd edək ki, ABŞ-ın Xəzinədarlıq naziri Skott Bessent görüşlərdə iştirak etməyəcək. ABŞ rəsmisinin sözlərinə görə, o, bəzi “daxili öhdəlikləri” ilə məşğul olduğu üçün yerinə iki yüksək vəzifəli rəsmisini göndərib. Federal Ehtiyat Sisteminin İdarə Heyətinin sədri Kevin Warsh isə iştirak edəcək və oktyabrın 16-da Georgieva ilə ictimai tədbirdə çıxış etməsi planlaşdırılır. Georgieva bildirib ki, bir neçə başqa maliyyə naziri də daxili büdcə və seçki vəzifələri səbəbindən evdə qalacaq, lakin əksər mərkəzi bankirlər iştirak edəcəklər. Bessentin yüksək səviyyəli toplantını və bu il ABŞ-ın rəhbərlik etdiyi Böyük İyirmilik (G20) ölkələrinin görüşünü buraxmaq qərarı, İran müharibəsi, Ukraynanın Rusiyanın işğalına qarşı mübarizəsi və ABŞ-ın Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinə sanksiyalar tətbiq etmək qərarı ilə bağlı artan gərginlik fonunda həmkarlarını məyus edə bilər. Yeddilər Qrupu (G7) ölkələri ABŞ Prezidenti Donald Trampın təzyiqi altında fövqəladə ehtiyatlardan 100 milyon barel dizel və xam neft buraxmağa razılaşıblar. Tramp noyabr seçkilərindən əvvəl benzin qiymətlərinin aşağı düşməsini istəyir, çünki bu seçkilərdə onun Respublikaçılar Partiyası Konqresdə nəzarəti itirə bilər. Cümə günü Tramp Rusiyaya daha çox dizel yanacağı qlobal bazarlara təmin edəcək bir razılaşma elan etdi və Moskvanı Ukraynaya qarşı müharibəsi üçün gəlirlərdən məhrum etmək məqsədi daşıyan ABŞ sanksiyalarına müvəqqəti istisna tətbiq etdi. Bu addım Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski tərəfindən dərhal tənqid edildi. Fevralın 28-də müharibə başlayandan bəri əsasən qurudakı kommersiya ehtiyatlarından bir milyard bareldən çox neft buraxılıb. Lakin sənaye rəhbərləri bildirirlər ki, qlobal bazara çıxışı olan neft ehtiyatlarının miqdarı azalır, bu da bazarı daha kövrək edir və qiymətlərə təzyiqi artırır. BVF 2026-cı il üçün qlobal artım proqnozunda üç faiz səviyyəsində az dəyişiklik siqnalı verib və gələn il üçün proqnozunu bir qədər yüksəldə bilər. Lakin bəzi ölkələr, o cümlədən Rusiyanın işğalına qarşı müharibəsinin beşinci ilində olan Ukrayna və İranın zərbələri və kəskin azalan enerji ixracatı ilə zərər çəkən Körfəz ölkələri üçün proqnozlar aşağı salınacaq. Çərşənbə axşamı yayımlanan BVF araşdırması göstərdi ki, qida və enerji qiymətlərindəki kəskin sıçrayışlar inflyasiya gözləntilərini daha uzun müddətə yüksəldən, yoxsulluğu pisləşdirən və iqtisadi sabitliyi təhdid edən böhranların getdikcə daha çox yayılmış mənbəyidir. Siyasətçilər üçün baş ağrısı yaradan məsələlərdən biri də artımı zəiflədən və inflyasiya təzyiqlərini artıran artan dövlət borcu yüküdür. BVF bildirir ki, dövlət borcu İkinci Dünya Müharibəsindən bəri ən yüksək səviyyədədir və 2030-cu ildən əvvəl ümumi daxili məhsulun (ÜDM) 100 faizini keçəcək. ABŞ-ın rəhbərlik etdiyi inkişaf etmiş iqtisadiyyatlarda ÜDM-ə nisbətdə ən yüksək borc səviyyələri var, lakin inkişaf etməkdə olan bazarlar və aşağı gəlirli ölkələr xüsusilə həssasdırlar, çünki onlar bir sıra çətinliklərlə üzləşirlər: daha yüksək ABŞ faiz dərəcələri axtarışında kapital axınları, El Nino iqlim fenomeni tərəfindən tetiklenen hava şəraiti ekstremalları və ABŞ və digər zəngin ölkələrdə mənfi təchizat şoklarını yüngülləşdirən süni intellektə (AI) investisiya çatışmazlığı. İnkişaf etməkdə olan ölkələr, daha yüksək faiz dərəcələri ilə yenidən müzakirə edilməli olacaq yüksək dövlət borcu səviyyələri nəzərə alınmaqla xüsusilə həssasdırlar. Onlar birlikdə 2026-cı ildə xarici kreditorlara 400 milyard dollar borc ödənişi ilə üzləşirlər və faiz ödənişləri artıq gəlirlərin orta hesabla 10 faizini keçir. Bir çox aşağı gəlirli ölkələr BVF-nin kredit proqramları üçün yeni tövsiyələrindən narahatdırlar. Bu tövsiyələr kreditlərin təsdiqlənməsi üçün şərt olaraq daha az, lakin daha dərin islahatlar tələb edir ki, bir çoxları bunun ağrılı qənaət tədbirlərinə səbəb olacağından qorxur.