[P1] BANGKOK — Beynəlxalq Valyuta Fondu (BVF) süni intellekt (Sİ) tərəfindən idarə olunan investisiya bumunun artan enerji xərclərinin bəzi təsirlərini kompensasiya etməsi səbəbindən bu il üçün qlobal iqtisadi artım proqnozunu yüksəldib. [P2] BVF 2026-cı ildə qlobal iqtisadiyyatın 3,1% böyüyəcəyini gözləyir ki, bu da iyul ayında proqnozlaşdırılan 3% -dən yüksəkdir, lakin keçən ilki 3,5% -dən aşağıdır. 2027-ci il üçün proqnozu 3,4% səviyyəsində dəyişməz saxlayıb. [P3] BMT agentliyi 2027-ci ildə inflyasiyanın 4,1% olacağını gözləyir ki, bu da iyul ayında proqnozlaşdırdığı 3,9% -dən yüksəkdir – o zaman Hörmüz boğazı nın iyulun ortalarına qədər yenidən açılacağını, şəraitin isə 2027-ci ilin martına qədər müharibədən əvvəlki səviyyəyə qayıdacağını təxmin etmişdi. Cari il üçün 4,7% -lik proqnozunu saxlayıb. [P4] BVF indi təxmin edir ki, Hörmüz boğazı gələn ilin martında yenidən açılacaq və oktyabr ayına qədər müharibədən əvvəlki vəziyyətinə qayıdacaq. Beynəlxalq qurum bildirib ki, sentyabr ayında körfəz xam neft ixracı münaqişədən əvvəlki səviyyənin orta hesabla 88% -ni təşkil edib, çünki nəqliyyat artmışdı. [P5] Hesabat bu həftə Banqkok da keçirilən BVF və Dünya Bankı nın illik iclaslarında dərc edilib, burada fondun 191 üzvündən olan maliyyə nazirləri və mərkəzi bank rəhbərləri geosiyasi gərginlikləri, artan dövlət borcunu və süni intellekti müzakirə etmək üçün görüşürlər. [P6] BVF bildirib ki, Sİ ilə bağlı investisiyalar qlobal iqtisadiyyata “tələb impulsu” verib ki, bu da Yaxın Şərq müharibəsinə və ticarət gərginliyinə baxmayaraq, ilin birinci yarısında fəaliyyətin gözləniləndən daha yaxşı qalmasına kömək edib. Maliyyə bazarları da əsasən sakit qalıb ki, fond bunun qismən “ Sİ ilə bağlı həddən artıq coşqunu” əks etdirə biləcəyini bildirib. [P7] BVF bildirib ki, hələlik “buferlərdən istifadə və uyğunlaşma iqtisadiyyatlara mənfi şoklara tab gətirməyə kömək edib”, Yaxın Şərq müharibəsinin yaratdığı enerji bazarı qarışıqlığını cilovlayan yanacaq mənbələrinin şaxələndirilməsi, strateji ehtiyatlardan istifadə kimi tədbirləri qeyd edib. [P8] Lakin bu bufer yaxın gələcəkdə “sürətlə daralır”, deyə bildirilib. Qlobal neft ehtiyatları gündə təxminən 2,7 milyon barel azalır, bu da kəskin qiymət dəyişikliklərinə səbəb ola biləcək səviyyələrə yaxınlaşır və enerji məhdudiyyətləri Sİ -nin rəhbərlik etdiyi impulsu poza bilər. Hökumətlərin fiskal sağlamlığı ilə bağlı artan narahatlıq da əks təsirləri artırır. [P9] Ümumi artım da getdikcə qeyri-bərabər olur. İndi 32 iqtisadiyyat qlobal artımın 95% -ni təşkil edir ki, bu da aprel ayındakı 54 -dən azdır. [P10] Müharibənin yaratdığı təchizat şokuna məhdud məruz qalan və Sİ -nin yaratdığı tələbi ödəyən ölkələr möhkəm qalır və ya güclənir. Tayvan ın bu il 10,7% , Cənubi Koreya nın isə yarımkeçirici tələbatı səbəbindən 2025-ci ildəki 1,1% -dən 3,3% böyüyəcəyi proqnozlaşdırılır. ABŞ -ın həm 2026, həm də 2027-ci illərdə özəl istehlak, fiskal siyasət və texnoloji investisiyalarla dəstəklənərək 2,3% genişlənəcəyi gözlənilir. [P11] Bu texnoloji təchizat zəncirindən kənarda qalan enerji idxalçıları daha yüksək idxal xərcləri, zəif real gəlirlər və daha az fiskal imkanlarla üzləşirlər. Avrozonanın bu il yüksək enerji xərcləri və zəif istehlakçı inamı fonunda cəmi 1,1% artım əldə edəcəyi təxmin edilir. Yaxın Şərq və Mərkəzi Asiya nın bu il 0,3% azalacağı proqnozlaşdırılır, Bəhreyn , İraq , Küveyt və Qətər 2027-ci ildə iki rəqəmli artımlardan əvvəl iki rəqəmli azalmalarla üzləşirlər. [P12] Çin in bu il 4,5% , 2027-ci ildə isə 4,0% böyüyəcəyi proqnozlaşdırılır, yüksək neft qiymətləri və struktur əks təsirlər fəaliyyətə təsir edir. İkinci rübdəki 4,3% -lik artım gözləniləndən zəif olub, çünki zəif istehlak və əmlak gərginlikləri güclü ixracatı üstələyib. [P13] BVF bildirib: “Qlobal iqtisadiyyat sadəcə yavaşlamır və ya sürətlənmir; əksinə, artım müharibənin yaratdığı təchizat şokuna və Sİ ilə bağlı tələb gücünə məruz qalmasına görə ölkələr arasında yenidən bölüşdürülür”. [P14] BVF bildirib ki, Sİ dayanıqlığı dəstəkləsə də, investisiya bumu inflyasiya təzyiqlərini və maliyyə kövrəkliyini də artırır. [P15] Hesabatda deyilir ki, “bu, böyük, ilkin tələb şokudur” ki, bu da geniş məhsuldarlıq qazancları reallaşmadan əvvəl yarımkeçiricilər, məlumat mərkəzləri və enerji istehsalı kimi sektorlara böyük investisiyaların axmasına səbəb olur. [P16] Sİ ilə bağlı gəlirlilik və məhsuldarlıq perspektivlərinin potensial yenidən qiymətləndirilməsi həddindən artıq investisiyanın geri çəkilməsinə və səhmlərdə kəskin korreksiyaya səbəb ola bilər. BVF xəbərdarlıq edib ki, Sİ məhsuldarlıq qazanclarının reallaşmadığı bir ssenaridə ABŞ səhmləri 20% düşə bilər və qlobal artım 2028-ci ilə qədər baza təxminlərindən 1,1% aşağı, Asiya isə 1,7% aşağı ola bilər. [P17] BVF bildirib ki, inkişaf etmiş iqtisadiyyatların baza gəlirləri yenidən canlanan inflyasiya, siyasət dərəcələrinin gözlənilən yolu və fiskal narahatlıqlar borclanma xərclərini artırdığı üçün onilliklərin ən yüksək səviyyəsinə qalxıb. Sİ investisiyalarını maliyyələşdirmək üçün borc alan texnoloji firmalar təzyiqi artırır. [P18] İnkişaf etmiş iqtisadiyyatlarda dövlət borcunun 2025-ci ildəki 108% -dən 2031-ci ilə qədər ÜDM -in 115% -nə çatacağı proqnozlaşdırılır. İnkişaf etməkdə olan iqtisadiyyatlarda isə 74% -dən 84% -ə yüksələcəyi gözlənilir. Ən böyük iqtisadiyyatlarda ilkin kəsirlər pandemiyadan əvvəlkindən əhəmiyyətli dərəcədə böyük olaraq qalır və hökumətlər müdafiə xərcləri təzyiqləri artdıqca daha yüksək real faiz dərəcələri və daha qısa borc ödəmə müddətləri ilə üzləşirlər. [P19] Fiskal məkanın bərpası “getdikcə daha təcili”dir, deyə bildirilib və hökumətləri yüksək enerji və ərzaq xərcləri ilə üzləşən ev təsərrüfatlarına dəstəyi “müvəqqəti, hədəfli və təhrifedici olmayan” şəkildə saxlamağa çağırıb. [P20] Onun modelləri qlobal inflyasiyanın 2027-ci ildə 5% -i keçmə ehtimalını 35% olaraq qiymətləndirir ki, bu da aprel ayındakı 30% -dən yüksəkdir. Fond bildirib ki, risklər “aşağıya doğru meylli” olaraq qalır.