Dörd il əvvəl Rusiya ilə Almaniya arasında yerləşən Nord Stream qaz kəmərləri nə ziyan vuran sualtı partlayışlarla bağlı keçmiş Ukrayna ordusu zabiti Almaniya da məhkəmə qarşısına çıxır. BERLİN -- Dörd il əvvəl Rusiya ilə Almaniya arasında yerləşən Nord Stream qaz kəmərləri nə ziyan vuran sualtı partlayışlarla bağlı keçmiş Ukrayna ordusu zabiti bu həftə Almaniya da məhkəmə qarşısına çıxır. Bu, İkinci Dünya Müharibəsi ndən bəri Avropa da ən böyük təxribat aktlarından biridir. Prokurorların bildirdiyinə görə, şübhəli şəxs partlayışa səbəb olmaq, əmlaka ziyan vurmaq, ictimai xidməti pozmaq və mülki infrastruktura hücum etməklə “hərbi cinayətlərə şərik olmaq” ittihamları ilə üzləşir. Hücum Avropa nın Rusiya enerjisi ndən asılılığını üzə çıxardı, eyni zamanda Ukrayna və onun Qərb müttəfiqləri ilə bağlı həssas suallar doğurdu. Beynəlxalq müşahidəçilər əvvəlcə Moskva nı günahlandırsalar da, indi Ukrayna nın Almaniya nı ən yaxın müttəfiqlərindən biri hesab etməsinə baxmayaraq, Ukrayna dövlət təhlükəsizlik orqanları nın bu işə qarışdığına dair artan iddialar var. Almaniya nın məxfilik qaydalarına görə, şübhəli şəxs məhkəmədə yalnız Serhii K. kimi tanınacaq, baxmayaraq ki, İtaliya dakı ekstradisiya proseslərində o, ictimaiyyətə Serhii Kuznietsov kimi təqdim edilmişdi. Bu çərşənbə günü Hamburq dakı Hanseatik Ali Regional Məhkəməsi ndə baxılacaq hücumun iddia edilən rəhbəri və müharibə dövrünün ən siyasi yüklü təxribat işlərindən biri haqqında bildiklərimiz bunlardır. 2022-ci il sentyabrın 26-da baş verən partlayışlar Baltik dənizi nin altından Rusiya təbii qazı nı Almaniya ya daşımaq üçün tikilmiş boru kəmərlərinə ziyan vurdu. Həmin vaxt Avropa ölkələri 2022-ci ilin fevralında Kreml in Ukrayna ya tammiqyaslı müdaxiləsindən sonra Rusiya enerji mənbələri ndən asılılığı azaltmağa çalışırdılar. Prokurorlar bildirirlər ki, sui-qəsdin məqsədi qaz tədarükünü daimi olaraq pozmaq və Rusiya nın gəlirləri hərbi əməliyyatlarını maliyyələşdirmək üçün istifadə etməsinin qarşısını almaq idi. Təqsirləndirilən şəxs və digərləri iddiaya görə, Almaniya nın Rostok limanından yola çıxan bir yaxtadan istifadə ediblər. Yaxta saxta şəxsiyyət vəsiqələri və vasitəçilərin köməyi ilə Almaniya şirkəti ndən kirayə götürülmüşdü. Partlayışlar Rusiya nın 2022-ci ilin avqustunda tədarükü kəsməsinə qədər Almaniya ya əsas təbii qaz tədarük yolu olan Nord Stream 1 boru kəmərini zədələdi. Onlar həmçinin Nord Stream 2 -yə də ziyan vurdular, hansı ki, Almaniya Rusiya nın Ukrayna ya müdaxiləsindən qısa müddət əvvəl sertifikatlaşdırma prosesini dayandırdığı üçün heç vaxt istismara verilməmişdi. Şübhəli şəxs iddiaya görə, Danimarka nın Bornholm adası yaxınlığında 70-80 metr (təxminən 230-263 fut) dərinlikdə ən azı dörd bombanın (14-27 kiloqram, yəni təxminən 31-62 funt) partladılmasını təşkil edib və həyata keçirib. O, avqust ayında İtaliya kəndində, ailəsi ilə qaldığı bungalonun basqın edildiyi yerdə saxlanılıb. Polis onun müqavimət göstərmədən təslim olduğunu bildirib. O, noyabr ayında Almaniya ya ekstradisiya edilib. İkinci şübhəli şəxs avqust ayında Xorvatiya nın şimalındakı Pula şəhərində Avropa orderi ilə həbs edilib. O, Almaniya ya ekstradisiyasına qarşı mübarizə aparmaq üçün Xorvatiya da sığınacaq üçün müraciət edib. Boru kəmərləri uzun müddət ABŞ və bəzi müttəfiqlərinin tənqid hədəfi olmuşdu, onlar bu kəmərlərin Rusiya qazı ndan asılılığı artırdığı barədə xəbərdarlıq edirdilər. Lakin Rusiya rəsmiləri , Moskva nın “beynəlxalq terror aktı” elan etdiyi partlayışların təşkilində ABŞ və Britaniya kəşfiyyat orqanları nın iştirak etdiyini iddia edərək, öz araşdırmalarına başlayıblar. Rusiya həmçinin hücumda NATO -nu ittiham edib, bir neçə Qərb ölkəsi isə əvvəlcə Rusiya nı günahlandırmışdı. Daha yaxınlarda Kreml partlayışları təşkil edənlərin məsuliyyətə cəlb olunacağına ümid etdiyini bildirib. Moskva nın məhkəmədən nə gözlədiyi soruşulduqda, Kreml sözçüsü Dmitri Peskov bazar ertəsi günü “obyektivlik gözləyirik” dedi. “Biz gözləyirik ki… həm icraçılar, həm də sifariş verənlər adlandırılacaq. Bu, çox vacib olardı. Düşünürəm ki, bunun əslində kim olduğuna heç kim şübhə etmir”, - Peskov bildirdi. Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski ölkəsinin boru kəməri partlayışlarında iştirak etməsi iddialarını rədd edib. O, avqust ayında jurnalistlərə bildirib ki, Ukrayna prokurorları və Xarici İşlər Nazirliyi artıq tərəfdaşlarla əməkdaşlıq edir və Kiyev “araşdırma üzrə birgə addımlara tamamilə açıqdır”, Avropa nın etimadını qorumağın vacibliyini vurğulayıb. Buna baxmayaraq, Bonn Universiteti nin Qabaqcıl Təhlükəsizlik, Strateji və İnteqrasiya Araşdırmaları Mərkəzi nin təhlükəsizlik eksperti Yoahim Veber deyir: “Bütün dəlillər çox açıq şəkildə göstərir ki, Nord Stream boru kəmərləri ni Ukrayna partladıb, əvvəlcə günahı atmağa çalışdıqları ruslar deyil”. Veber dedi: “Bu, əlbəttə ki, siyasi cəhətdən yüksək dərəcədə partlayıcıdır, çünki məlum olduğu kimi, Almaniya Ukrayna nın ən yaxın müttəfiqlərindən biridir, ölkəni böyük miqdarda pulla və əhəmiyyətli siyasi riskləri öz üzərinə götürərək kütləvi şəkildə dəstəkləyir”. Lakin Almaniya hökuməti indiyə qədər qarşıdan gələn məhkəmə prosesi ilə bağlı şərh verməkdən çəkinib, hələ heç bir hökmün çıxarılmadığını və işin müstəqil məhkəmə orqanlarının əlində olduğunu qeyd edib. Veber bildirdi ki, məhkəmə prosesi zamanı Ukrayna hökumət orqanları nın təxribat aktında hansısa şəkildə iştirak etdiyi sübut olunsa belə, bunun Almaniya nın Ukrayna ilə münasibətlərinə az təsiri olacaq, “çünki biz təbii ki, Ukrayna nın sağ qalmasını istəyirik”, ən azından Rusiya ya qarşı bir bufer kimi. “Bu baxımdan – bəzilərinə kinli səslənsə də – Ukrayna bizim üçün də bir məqsədə xidmət edir və onu qorumaq bizim marağımızdadır”, - o dedi. O, məhkəmənin nəticəsinin Almaniya-Ukrayna münasibətləri nə böyük təsir göstərəcəyini ehtimal etmədi. Veber dedi: “Qısası, mən indi Ukrayna ya qarşı hansısa cəza siyahısından keçəcəyimizi görmürəm. Amma biz bunu bir xəbərdarlıq kimi qəbul etməliyik, belə demək olarsa, hadisələrə real baxmalıyıq”. Niemann Almaniya nın Bonn şəhərindən, AP müxbirləri Hanna Arhirova Ukrayna nın Kiyev şəhərindən və Jovana Gec Serbiya nın Belqrad şəhərindən reportaj hazırlayıblar.