ABŞ Prezidenti Donald Tramp və Rusiya Prezidenti Vladimir Putin arasında imzalanan dizel müqaviləsi Ukrayna da qəzəbə səbəb olub. Razılaşmaya əsasən, Moskva Rusiya dizel yanacağını qlobal bazarlara tədarük edə bilər. ABŞ -ın xəbər saytı Axios bu addımın Kiyev in Vaşinqton un Rusiya dakı neft emalı zavodlarına hücumları dayandırmaq tələblərinə əməl etməməsinə cavab olaraq atıldığını bildirib. Tramp həmçinin bəyan edib ki, “ Ukrayna nın yeni prezident əldə etməsinin” vaxtı çatıb. Dizel satışına dair razılaşma Mayami də Ukrayna , ABŞ və Avropa nümayəndələri arasında danışıqlar aparılarkən elan edilib. “Düşünürəm ki, komandamız sadəcə örtük kimi istifadə olunur. Bu, qətiyyən ədalətli deyil”, – deyə Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski qısa müddət sonra jurnalistlərə bildirib və Tramp ın qərarını “güclü tərəfdaşların zəif qərarı” adlandırıb. Bu, Kiyev in Tramp administrasiyası ilə münasibətlərində ilk böhranı deyil. 2025-ci ilin fevralında Tramp Oval Ofis də Zelenski yə “sizin kartlarınız yoxdur” demişdi. Ağ Ev dəki qarşıdurmadan sonra silah tədarükü və kəşfiyyat mübadiləsi müqavilələri dayandırılmışdı. Media xəbərlərinə görə, ABŞ -ın xüsusi elçiləri Stiv Vitkoff və Cared Kuşner Mayami dəki danışıqlar zamanı da Ukrayna nın Rusiya neft emalı zavodlarına hücumlarını səbəb göstərərək kəşfiyyat mübadiləsini dayandırmaqla hədələmişdilər. ABŞ rəsmiləri bu xəbərləri təkzib ediblər. Hazırkı gərginlik o vaxtkı Ağ Ev dəki mübahisəni xatırladır, – deyə Ukrayna Qlobal Araşdırmalar Mərkəzi “Strategiya XXI” -dən Mixail Honçar DW -yə müsahibəsində bildirib. Lakin o, ukraynalıların panikaya düşməsi üçün heç bir səbəb olmadığını deyir. “Keçən il də kəşfiyyat mübadiləsinin dayandırılması və silah tədarükündə fasilələr olmuşdu”, – o deyib. “Sonra amerikalılar bunun onlara da nə qədər zərər verdiyini başa düşdülər və istəksizcə hər şeyi bərpa etdilər.” DW -nin müsahibə aldığı bütün ekspertlər Tramp ın Ukrayna ya qarşı təhdidləri ilə 3 noyabrda keçiriləcək ABŞ ara seçkiləri arasında əlaqə görürlər. Ara seçkilərdə Nümayəndələr Palatası ndakı bütün yerlər və Senat dakı yerlərin təxminən üçdə biri seçkiyə çıxarılır. Kiyev dəki Milli Strateji Araşdırmalar İnstitutu ndan İvan Us Respublikaçılar üçün ağır məğlubiyyət gözləyir. O, əsas səbəbin yüksək yanacaq qiymətləri olacağını deyir. “ Donald Tramp yüksək qiymətlərin İran la müharibəsi və Hörmüz boğazı ndakı problemlərlə əlaqəli olmasından diqqəti yayındırmaq istəyir. Bunun üçün ona günah keçisi lazımdır. Və o, bunun Ukrayna olacağına qərar verib”, – ekspert bildirib. Mixail Honçar Tramp ın Putin lə razılaşmasının əsas faydalanan tərəfi kimi Rusiya nı görür: “Bu dizel müqaviləsi Putin dən Tramp a Ukrayna ya təsir göstərmək üçün gizli bir xahişə bənzəyir.” Honçar razılaşmanı Rusiya neft şirkəti Lukoil in xarici aktivlərinin mümkün satışına da bağlayır. The New York Times qəzetinin məlumatına görə, bu aktivlərin potensial alıcıları arasında Tramp la əlaqəsi olan investorlar da var. Bu videoya baxmaq üçün lütfən JavaScript -i aktivləşdirin və HTML5 videonu dəstəkləyən bir veb brauzerə yüksəltməyi düşünün. Ukrayna nın beyin mərkəzi Ukrainian Prism -dən Oleksandr Kraiev kəskin addımlar atmaqdan çəkindirir. “Qəzəblə qapını çırpmaq bizə qətiyyən kömək etməyəcək. Bu halda, təhlükəsizlik yardımı və kəşfiyyat mübadiləsi gündəmdən düşəcək. Biz buna imkan verə bilmərik. Çətin və bəzən hətta iyrənc olsa da, amerikalılarla əlaqəni saxlamalıyıq”, – ekspert deyib. Eyni zamanda, Ukrayna Almaniya , Danimarka , Birləşmiş Krallıq və Fransa ilə işləyərək Rusiya dizel yanacağının tədarükünü “sadəcə qeyri-real” edə bilər. Axı tankerlər ABŞ -a gedərkən bu ölkələrin ərazi sularından keçməli olacaqlar və tərəfdaşlar artıq buna icazə verməyəcəklərini bildiriblər. İvan Us sərt ritorikaya çox əhəmiyyət verməməyi tövsiyə edir. “İctimaiyyətdə istədiyinizi deyə bilərsiniz, yetər ki, əvvəlki kimi davam edəsiniz”, – o, Kiyev və Vaşinqton arasındakı mümkün münasibətlər haqqında deyib. Ukrayna diplomatları ABŞ Respublikaçıları və MAGA hərəkatı ilə işləməlidir. Tramp ın Putin lə razılaşması artıq bu dairələrdə tənqid olunur, bəziləri Rusiya nın dizel ticarətindən əldə olunan gəlirləri İran ı dəstəkləmək üçün istifadə edə biləcəyindən narahatlıqlarını dilə gətirirlər. Us həmçinin Tramp ın qərarına qarşı hüquqi mübahisəni də istisna etmir. Respublikaçı Senator Tom Tillis NBC -yə bildirib ki, prezident 2022-ci ildə Rusiya nefti və digər enerji məhsullarının idxalını qadağan edən qanunu pozur. İvan Us ABŞ -ın Ukrayna nı kəşfiyyat və ya silahlardan məhrum etmək təhdidlərini seçkilər ərəfəsində “qorxu yaymaqdan” başqa bir şey hesab etmir. “ ABŞ bu cür bəyanatları hərəkətə keçmək niyyətində olduğu üçün deyil, bazarları təzyiq göstərmək üzrə olduğuna inandırmaq və bununla da qiymətləri aşağı salmaq üçün verir”, – Us deyib. Üç ekspert Kiyev in 3 noyabrda keçiriləcək ABŞ ara seçkilərindən sonraya qədər vəziyyəti gözləməli olduğu barədə razılığa gəlirlər. Oleksandr Kraiev əmindir ki, Tramp seçkilərdən sonra bu məsələdə geri çəkilə bilər, çünki Ukrayna nı tərk etmək Çin ə qarşı zəiflik göstərmək demək olardı. Mixail Honçar qeyd edir ki, Tramp ın Putin lə razılaşması artıq həm Senat da, həm də Nümayəndələr Palatası nda Respublikaçılar tərəfindən tənqid olunur. Bundan əlavə, Respublikaçı Konqresmen Brian Fitzpatrick keçmiş ABŞ Prezidenti Ronald Reyqan ın adını daşıyan, Rusiya neftinin alınmasını əngəlləyəcək ikipartiyalı bir qanun layihəsi təqdim edib. “Bütün təhdidlərə və bəlkə də Kiyev ə qarşı müvəqqəti tədbirlər tətbiq etmək cəhdlərinə baxmayaraq, Tramp ın daha irəli gedəcəyi ehtimalı azdır. Vəziyyət apokaliptik şəkildə təsvir edilməməlidir”, – Honçar deyib. O əlavə edib ki, Tramp ın təzyiqi Ukrayna nı və onun Avropa tərəfdaşlarını da bir-birinə daha da yaxınlaşdırır. Bu məqalə əvvəlcə ukrayna dilində dərc olunub.