Mohammed Ashour səhər saat 5-də yola çıxaraq doğma şəhəri Şaqra ya doğru sürətlə gedirdi. Livan ordusu , İsrail Müdafiə Qüvvələri və Hizbullah cənubi Livan sakinlərinə atəşkəsə baxmayaraq, hələ də təhlükəli olduğu üçün qayıtmamağı tapşırmışdı. Lakin 60 yaşlı kişi 44 gün idi ki, evindən didərgin düşmüşdü – hər günü saymışdı – və evini görmədən bir saat belə gözləməyəcəkdi. Saat 3-də Ashour hələ də yolda idi. Normalda iki saatlıq yol 10 saata çevrildi, çünki cənuba qayıdan avtomobillərin sırası Livan sahil şosesi boyunca millərlə uzanmışdı. Livan ordusu atəşkəsdən bir neçə saat əvvəl İsrail tərəfindən bombalanan Tir ə gedən Qasmiyeh Körpüsü nü təmir etmək üçün bütün gecə işləmişdi və avtomobillər müvəqqəti keçiddən bir-bir keçirdi. Tam ekranda görünüşə baxın: BMT sülhməramlıları cənubi Livan da, Qasmiyeh Körpüsü yaxınlığında yolda patrul xidməti aparır, didərgin düşmüş insanlar evlərinə qayıdırlar. Foto: Mahmoud Zayyat/AFP/Getty Images “Mənə evimin dağıldığını dedilər. Amma özüm gəlib görmək istədim,” deyə Ashour hələ də avtomobilində dedi. O, ailəsini Beyrut da qoymuşdu, onları kəndlərində gözləyən dağıntılardan qorumaq istəyirdi. Ashour , İsrail və Livan arasında on günlük atəşkəsin qüvvəyə minməsindən sonra cümə günü cənubi Livan dakı kəndlərinə qayıdan minlərlə Livan lıdan biri idi. İnsanlar dağıntılarla dolu yollara və uçmuş körpülərə baxmayaraq, torpaq yollardan keçərək, hətta Litani Çayı ndan keçərək cənubi Livan a qayıtdılar, həmçinin daimi sülh vəd etməyən atəşkəsə baxmayaraq. “Bu bizim torpağımızdır. Atəşkəs qısa və ya uzun olsa da, hətta bir saatlıq olsa belə, biz qayıdacağıq,” deyə Ashour Şaqra ya getməzdən əvvəl dedi. Ailələr, hər oturacaqda iki nəfər olmaqla, döşəklərlə yüklənmiş avtomobilləri şose boyunca sürürdülər, onları Livan və Hizbullah bayraqlarını yelləyən, qayıdan sakinləri alqışlayan izdiham müşayiət edirdi. Bəziləri qələbə işarəsi olaraq barmaqlarını V şəklində tutmuşdular. Lakin sakinlər kəndlərinə çatdıqda şən əhval-ruhiyyə kədərli bir hal aldı. 28 yaşlı elektrik mühəndisi Hassan Najdi , Srifa şəhərində ağır zədələnmiş evinə qayıtdı. O, çöldə dayanıb həyətinin qalıqlarına baxdı, həyət dağıntılar və qonşusunun evinin damı ilə dolu idi – öz evi alovlardan qapqara yanmışdı. Pəncərələr partlamış, metal çubuqlar yaxınlıqdakı hava zərbəsinin gücündən əyilmişdi. Tam ekranda görünüşə baxın: İlk yardım işçiləri 14 apreldə Srifa nı hədəf alan İsrail hava zərbəsinin yerində toplaşır. Foto: Kawnat Haju/AFP/Getty Images “Düzünü desəm, hər şey çox dəyişib. Yerlərin xüsusiyyətləri tamamilə fərqlidir. Kəndə ilk daxil olanda, bunun əvvəlki Srifa olduğunu belə tanıya bilməzsən,” deyə Najdi evinin girişini təmizləməyə başlayarkən dedi. 44 günlük müharibə Srifa ya ağır zərbə vurmuşdu. Atəşkəs elan olunmazdan bir neçə saat əvvəl İsrail hava qüvvələri şəhərə onlarla hava zərbəsi endirmişdi. Najdi nin məhəlləsindəki evlərin dörddə üçü yerlə bir edilmişdi. Srifa çoxlu itkilər vermişdi, Livan da son altı həftəlik müharibədə İsrail tərəfindən öldürülən 2,100-dən çox insandan bəziləri. Tam ekranda görünüşə baxın: Qohumlar Srifa ya İsrail zərbəsi nəticəsində həlak olan 18 aylıq qız da daxil olmaqla, Səid ailəsinin dörd üzvünün cəsədləri üzərində yas tuturlar. Foto: Louisa Gouliamaki/Reuters Najdi nin əmisi, müharibəni Tebnine dəki dövlət xəstəxanasında işləyən cərrah Dr. Wadih Najdeh də qayıdaraq özünün və həyat yoldaşının klinikasının zədələndiyini gördü. Pəncərələr hamısı sınıq idi və cərrahiyyə kreslosu dağıntılarla örtülmüşdü. Buna baxmayaraq, zədələrə baxmayaraq, evdə olmaq rahatlıq idi. Tebnine xəstəxanası bu həftə yaxınlıqdakı iki İsrail zərbəsi nəticəsində zədələnmişdi, partlayışlar xəstəxana heyətinin 11 üzvünü yaralamışdı. “Qayıdış həm sevinc, həm də ağrı gətirir. Ağrı gənc insanları – dostları və yoldaşları itirməkdən, həmçinin yolda və kənddə, xüsusilə də zərərin çox geniş olduğu Srifa da dağıntıları görməkdən irəli gəlir,” deyə Najdeh dedi. “Amma inşallah, bütün bu dağıntılar təmir edilə bilər.” Şəhərlərinə və kəndlərinə qayıdış acı-şirin idi, təkcə zədələrə görə deyil, həm də sakinlərin nə qədər qala biləcəklərindən əmin olmamaları səbəbindən. 10 günlük atəşkəs həm İsrail , həm də Hizbullah rəsmilərindən xəbərdarlıqlarla gəldi ki, tərəflərdən biri atəşkəsi pozarsa, hərbi əməliyyatlar istənilən vaxt yenidən başlaya bilər. 2 martda Hizbullah ın İran ın ali liderinin öldürülməsinə cavab olaraq İsrail ə raketlər atması ilə başlayan, İsrail in bombardman kampaniyasına və işğalına səbəb olan müharibə dondurulmuşdu, lakin çox zəif. Müharibəni alovlandıran eyni məsələlər – Hizbullah ın cənubda mövcudluğu və İsrail in Livan ı davamlı bombardman etməsi – hələ də qalırdı. İsrail in baş naziri Benjamin Netanyahu cümə günü verdiyi açıqlamada dedi: “Bir şəkildə, şimal sakinlərinə təhlükəsizliyi bərpa edəcəyik,” əlavə edərək: “Bir əlimizdə silah, digər əlimiz sülhə uzanmışdır.” Cənubi Livan sakinləri bu atəşkəsin daimi sülh deyil, sadəcə döyüşlərdə bir fasilə ola biləcəyini yaxşı bilirdilər, lakin evlərinə bir nəzər salmaq üçün atəşkəsdən, nə qədər qısa olsa da, istifadə etmək qərarına gəlmişdilər. Tam ekranda görünüşə baxın: İsrail qüvvələri keçən ay cənubi Livan da Hizbullah infrastrukturunu hədəf alan reydlər keçirir. Foto: IDF/GPO/SIPA/Shutterstock “Biz bu 10 gün ərzində bu atəşkəslə vəziyyətin necə olduğunu, İsrail tərəfindən həqiqətən öhdəlik olub-olmayacağını görmək üçün qayıtmışıq,” deyə Hassan Najdi dedi. Cənubun digər sakinləri evlərini belə görə bilmədilər. İsrail qoşunları sərhəd kəndlərində mövqelərini qoruyurdu və yaxınlaşan sakinlər atəşlə qarşılanırdı. Cənubi Livan da bir aylıq işğalları zamanı İsrail ordusu sərhəd boyunca bütün kəndləri nəzarətli söküntülər və bombardmanlarla yerlə bir etdi. Bu mənada, həm Najdi , həm də əmisi kəndlərini gördükləri üçün özlərini şanslı hiss edirdilər – zədələnmiş olsa belə, qala bilməsələr belə. “Əlbəttə, biz cənubda bir deyimimiz var: Evlərimiz olmasa belə, çadırlarda yaşaya bilərik,” deyə Najdi dedi.