Hindistan rupisi son günlərdə ABŞ dolları qarşısında 96,79 səviyyəsindən 95 səviyyəsinə qədər müəyyən dərəcədə bərpa olunsa da, bu, Hindistan Ehtiyat Bankının (RBI) son tədbirləri sayəsində mümkün olub. Lakin mütəxəssislər bu qısamüddətli rahatlığın uzunmüddətli olmadığını və valyutanın ilin sonuna, həmçinin 2027-ci ilin ortalarına doğru yenidən zəifləyəcəyini proqnozlaşdırırlar. Hətta 100 rupi/dollar səviyyəsinin istisna edilmədiyi bildirilir. S&P Global Market Intelligence şirkətinin Asiya-Sakit Okean regionu üzrə iqtisadiyyat rəhbəri Hanna Luchnikava-Schorsch CNBC-yə verdiyi açıqlamada, RBI-nin addımlarının rupinin dəyərsizləşməsini yavaşlada biləcəyini, lakin yüksək neft qiymətləri, genişlənən cari hesab kəsiri və çətin qlobal kapital axını mühitindən irəli gələn fundamental təzyiqləri tamamilə kompensasiya edə bilməyəcəyini qeyd edib. Onun firması Hindistan valyutasının 2026-cı ilin sonuna qədər 97 , 2027-ci ilin ortalarına qədər isə 98 ABŞ dolları ətrafında ticarət edəcəyini gözləyir. Sinqapurda yerləşən Mizuho Securities də rupinin 2026-cı ilin sonu və gələn ilin əvvəlində 98 səviyyəsinə düşəcəyini proqnozlaşdırır. RBI-nin sədri Sanjay Malhotra yerli Hindistan mediasına verdiyi müsahibədə bildirib ki, “ RBI valyuta bazarında nizamlı hərəkəti təmin etmək üçün lazım olan hər şeyi etməyə qərarlıdır”. Mərkəzi bank şənbə günü rupi üzərində spekulyativ əməliyyatları bahalaşdıran və ləğv edilmiş xarici valyuta törəmə müqavilələrinin yenidən bron edilməsini məhdudlaşdıran tədbirlər elan edib. Həmçinin, üç dövlət sektoruna aid neft marketinq şirkətinin gündəlik dollar tələbatını ödəmək üçün xüsusi pəncərə açılıb ki, bu da həmin ticarəti spot bazarlardan təcrid edir. HDFC Securities -in tədqiqat rəhbəri Devarsh Vakil CNBC-yə açıqlamasında bu addımların “uzunmüddətli struktur dəstək deyil, qısamüddətli və ortamüddətli sabitlik” təklif etdiyini bildirib. Bu tədbirlər, mərkəzi bankın iyun ayında Hindistan banklarında xarici valyuta əmanətləri yatıran qeyri-rezident hindistanlılar üçün təşviqlər təklif edən Xarici Valyuta Qeyri-Rezident (Bank) əmanətləri adlı xüsusi bir sxem başlatmasından bir neçə ay sonra gəlir. Bu sxem RBI-nin xarici valyuta ehtiyatlarını 105 milyard ABŞ dolları artırsa da, qlobal əlverişsiz şərtlər mərkəzi bankı rupi üzərindəki təzyiqə qarşı spot bazarlarda “aqressiv” müdaxilələr etməyə məcbur edib. Nomura qlobal broker şirkətinin şənbə günü yayımladığı hesabatda qeyd olunur ki, proqramın 30 avqustda başa çatmasından sonra rupi dollara qarşı 1,9% dəyər itirib. Hindistanın Ambit Capital broker şirkətinin çərşənbə günü yayımladığı hesabatda isə bildirilir ki, RBI-nin bu enişi cilovlamaq üçün “dollar satışları vasitəsilə” etdiyi müdaxilələr nəticəsində xarici ehtiyatlar 2 oktyabr tarixinə qədər 51 milyard ABŞ dolları azalıb. FCNR-B və iyun ayında elan edilmiş digər valyuta svop tədbirləri 200 milyard ABŞ dolları məbləğində forvard dollar öhdəliklərinə səbəb olub ki, bu da RBI-nin effektiv ehtiyat təminatını azaldaraq “rupini daha da dəyərsizləşməyə həssas edir”. Hindistanın idxal təminatı təxminən 6,2 ay təşkil edir ki, bu da 2013-cü ildə ABŞ-ın taper tantrumundan bəri ən aşağı səviyyədir. Dünyanın ən sürətlə böyüyən böyük iqtisadiyyatı olmasına baxmayaraq, Hindistan İran müharibəsinin səbəb olduğu təchizat pozulmalarına ən həssas ölkələr sırasındadır. Cənubi Asiya ölkəsi yanacaq ehtiyaclarının təxminən 85%-ni idxal yolu ilə ödəyir və Hörmüz boğazı müharibədən əvvəl əsas təchizat marşrutu idi. Yüksək enerji xərcləri, riskdən qaçınma və süni intellekt sahəsindəki çatışmazlıqlar səbəbindən xarici investorların kapital bazarlarından rekord səviyyədə çıxışı rupi üzərində təzyiqi davam etdirir. Hindistanın Baş Naziri Narendra Modi keçən ay vətəndaşları xarici səfərlərdən və qızıl almaktan çəkinməyə çağırmışdı ki, bu da yerli valyuta üzərindəki təzyiqi azaltmağa kömək etsin. O, oxşar çağırışı may ayında , İran müharibəsinin iqtisadiyyata artan riskləri fonunda etmişdi. Luchnikava-Schorsch , neft qiymətlərinin daha da artması, portfel axınlarının yenidən başlaması və cari hesab kəsirinin genişlənməsi halında 100 rupi/dollar səviyyəsinə doğru hərəkətin istisna edilmədiyini əlavə edib. Mənbələr: www.cnbc.com